TỔNG BÍ THƯ TRƯỜNG CHINH - NHÀ CHIẾN LƯỢC TÀI BA VÀ NGƯỜI KHỞI XƯỚNG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI [Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng]

Tổng Bí Thư Trường Chinh (1907 – 1988) không chỉ là một nhà lãnh đạo kiệt xuất mà còn là "bộ óc" lý luận vĩ đại của cách mạng Việt Nam. Ông là người duy nhất trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam hai lần giữ chức Tổng Bí thư vào hai giai đoạn bước ngoặt quyết định của dân tộc: Giành độc lập (1945) và Đổi mới đất nước (1986).

Tổng Bí thư Trường Chinh tên thật là Đặng Xuân Khu, sinh ngày 9/2/1907 tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Đây là vùng đất văn hiến nổi tiếng với truyền thống hiếu học và yêu nước. Ông chọn bút danh này khi tham gia hoạt động cách mạng, có nghĩa là "Cuộc hành trình dài". Nó không chỉ thể hiện sự ngưỡng mộ đối với cuộc Vạn lý Trường chinh của cách mạng thế giới mà còn là lời thề nguyền dấn thân trọn đời cho cuộc trường chinh giải phóng dân tộc Việt Nam. Ông sớm tiếp thu tư tưởng tiến bộ, tham gia phong trào bãi khóa của học sinh Nam Định và bị đuổi học vì tinh thần yêu nước. Năm 1930, ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương và trở thành một trong những nhà lãnh đạo chủ chốt ngay từ thời kỳ trứng nước.

Ở tuổi 34, Đặng Xuân Khu được bầu làm Tổng Bí thư tại Hội nghị Trung ương 8 (năm 1941). Đây là giai đoạn khó khăn nhất khi các lãnh đạo tiền bối đều đã bị địch bắt hoặc hy sinh. Ông chính là tác giả của bản chỉ thị bất hủ "Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta" (tháng 3/1945). Văn kiện này đã chỉ ra thời cơ nghìn năm có một, giúp quân và dân ta chủ động vùng lên giành chính quyền mà không cần chờ đợi sự viện trợ từ bên ngoài. Dưới sự chỉ đạo sát sao của ông, cuộc Cách mạng Tháng Tám đã thành công rực rỡ, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Trường Chinh đóng vai trò là "linh hồn" của đường lối chiến tranh nhân dân. Cuốn sách "Kháng chiến nhất định thắng lợi" của ông đã trở thành kim chỉ nam, giải đáp thắc mắc của hàng triệu người dân về việc tại sao một dân tộc nghèo nàn có thể thắng được một đế quốc sừng sỏ. Ông vạch ra lộ trình 3 giai đoạn: Phòng ngự - Cầm cự - Tổng phản công. Năm 1943, ông soạn thảo "Đề cương Văn hóa Việt Nam". Đây là văn kiện lịch sử đầu tiên của Đảng về văn hóa, xác lập 3 nguyên tắc cốt lõi: Dân tộc, Khoa học, Đại chúng. Cho đến nay, tư duy văn hóa của ông vẫn còn nguyên giá trị thời đại.

Sau năm 1975, Việt Nam rơi vào khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng do mô hình quan liêu bao cấp. Khi đó, ở tuổi 79, ông được bầu lại làm Tổng Bí thư (tháng 7/1986) sau khi Tổng Bí thư Lê Duẩn qua đời.Là một nhà lý luận vốn nổi tiếng là nguyên tắc và có phần bảo thủ trong quá khứ, nhưng trước sự lầm than của nhân dân, ông đã dũng cảm thực hiện cuộc "tự phê bình" vĩ đại. Ông đi thực tế tại các "điểm nóng" (Long An, An Giang, TP.HCM), lắng nghe tiếng nói của các nhà kinh tế "xé rào". Tại Đại hội VI (12/1986), ông đã dõng dạc tuyên bố phương châm: "Nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật". Ông là người chủ trì soạn thảo Báo cáo chính trị Đại hội VI, chính thức khai tử cơ chế bao cấp, mở ra kỷ nguyên Đổi mới, cứu đất nước khỏi bờ vực sụp đổ.

Trong giới lãnh đạo, Trường Chinh được biết đến với phong cách làm việc cực kỳ cẩn trọng, tỉ mỉ đến từng dấu phẩy trong văn bản. Ông sống và làm việc như một chiếc đồng hồ chính xác. Sự thận trọng của ông giúp Đảng tránh được những sai lầm chủ quan trong những thời điểm then chốt. Cả cuộc đời ông không màng danh lợi cá nhân. Dù giữ những chức vụ cao nhất (Tổng Bí thư, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước), ông vẫn sống giản dị, liêm khiết, luôn tự soi xét bản thân để làm gương cho cấp dưới.

Tổng Bí thư Trường Chinh qua đời ngày 30/9/1988, để lại niềm tiếc thương vô hạn. Với 81 tuổi đời, hơn 60 năm hoạt động cách mạng, đồng chí đã được Đảng và Nhà nước giao nhiều trọng trách: Tổng Bí thư, Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng... Trên mọi cương vị công tác, đồng chí luôn thể hiện tác phong sâu sát, khoa học, cẩn trọng, khiêm tốn, giản dị… Đồng chí Trường Chinh là người học trò xuất sắc và gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người cộng sản kiên trung, mẫu mực, một nhân cách lớn, nhà lãnh đạo kiệt xuất của Đảng và cách mạng Việt Nam, một tấm gương sáng về ý chí cách mạng, tính nguyên tắc và tổ chức kỷ luật, đã cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc ta.