Tổng Bí thư Trường Chinh với Báo chí cách mạng trước năm 1945 hiện có tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Ngày 21-6-1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc), số đầu tiên báo Thanh Niên được xuất bản. Đây là tờ báo của Tổng bộ Hội Việt Nam Thanh niên Cách mạng - tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc (Hồ Chí Minh) sáng lập.
Nếu như Hồ Chí Minh là người khai sinh dòng báo chí cách mạng Việt Nam thì đồng chí Trường Chinh (9/2/1907-30/9/1988) là học trò xuất sắc nhất của Người trong việc sử dụng báo chí làm vũ khí đấu tranh cách mạng. Lịch sử sinh ra Trường Chinh là để làm cách mạng và làm báo chí cách mạng.
Tổng Bí thư Trường Chinh (1907-1988)Có trình độ chính trị vững vàng, có khả năng về lý luận, kiến thức văn hóa, nhiệt tình cách mạng sôi nổi, lại có sở thích và năng khiếu làm báo, đó là những tiền đề chuẩn bị cho Trường Chinh tiến vào mặt trận báo chí của Đảng, coi hoạt động báo chí là một bộ phận gắn bó khăng khít trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng của mình.Ông làm báo khi ở trong tù, lúc ở ngoài tù; khi làm báo chưa hợp pháp và hợp pháp, lúc xuất bản báo bí mật và công khai; từ khi đấu tranh giành chính quyền, bảo vệ chính quyền, qua kháng chiến lâu dài đến ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, Tổ quốc thống nhất, đến thời kỳ xây dựng, đổi mới, phát triển đất nước.Hoạt động báo chí của đồng chí Trường Chinh rất toàn diện: viết bài, tổ chức biên tập, trình bày trang báo, tổ chức in và phát hành, đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ làm báo ngày một trưởng thành, đáp ứng yêu cầu của các thời kỳ cách mạng.Tên Trường Chinh xuất hiện lần đầu trên báo Đảng năm 1942, các bài báo thường lấy tên tác giả Trường Chinh nhưng không ít bài lấy bút danh khác. Các bài báo của đồng chí Trường Chinh hầu hết thuộc thể văn nghị luận chính trị, chủ yếu là các bài xã luận, bình luận chính trị. Trường Chinh viết văn báo chí chính luận từ sớm, nhưng đến những bài đăng trên báo Tin Tức, 1948, mới hình thành rõ nét một phong cách riêng. Ông luôn xác định rõ tư tưởng chủ đề và đối tượng chủ yếu của bài viết. Mỗi bài báo đều mang tính chiến đấu thể hiện bằng những ngôn từ không giống nhau tùy theo đối tượng khác nhau. Những bài báo của Trường Chinh thể hiện quan điểm rõ ràng, lập luận và phát triển vấn đề theo lôgic rất chặt chẽ, phân tích sâu sắc, tổng hợp và khái quát cao làm nổi bật tư tưởng cơ bản của chủ đề bài viết. Những bài báo nghị luận chính trị của Trường Chinh không khô khan mà có sức hấp dẫn người đọc bằng lời văn trong sáng, ngắn gọn, đanh thép từ đầu cho đến toàn bài, đi đôi với sử dụng những hình ảnh sinh động, có tính quần chúng, dễ hiểu, đôi khi lại điểm những thành ngữ, tục ngữ hay những câu thơ quen thuộc với quần chúng nhân dân.Trường Chinh luôn gắn kết nhuần nhuyễn tính tuyên truyền và cổ động của báo và tạp chí, sử dụng báo chí thật sự là “người tổ chức tập thể” hướng dẫn đảng viên và quần chúng biết gắn tuyên truyền, cổ động với tổ chức, tổ chức với đấu tranh.Đó là một đặc điểm trong phong cách hoạt động báo chí của Trường Chinh.Trương Chinh rất quan tâm xây dựng đội ngũ làm báo cách mạng, trước hết là cán bộ viết bài các thể loại: bình luận chính trị, phóng sự điều tra, văn thơ, biên soạn tin tức trong nước và thế giới, sáng tác tranh ảnh... Đối với những tờ báo do Ông trực tiếp phụ trách, các báo trước khi xuất bản đều được Trường Chinh đọc, nhất là những bài quan trọng đều được sửa chữa cẩn thận để không sai phạm chủ trương, chính sách và cách diễn đạt nội dung. Từ việc trình bày trang báo, sắp xếp cột mục, kiểu chữ và cỡ chữ cho tiêu đề và cả bài báo, vị trí của tranh ảnh, làm cho tư tưởng chủ đề của cả số báo được tập trung đậm nét, đến việc in đẹp và phát hành mau đến tay người đọc đều được Trường Chinh xem xét và có ý kiến giải quyết cụ thể.Trường Chinh rất quan tâm chỉ đạo việc liên kết mạng lưới báo chí cách mạng, từ báo Trung ương đến địa phương, báo chính trị với báo quân sự, kinh tế, văn học, nghệ thuật, khoa học kỹ thuật; báo chữ với báo ảnh, tạp chí chính trị với tạp chí chuyên ngành; kết hợp báo chí với tuyên truyền và các hoạt động văn hóa, nghệ thuật sân khấu, điện ảnh... như binh chủng hợp thành mặt trận tư tưởng văn hóa của Đảng.Với cương vị, trách nhiệm khác nhau trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, đồng chí Trường Chinh đã mang hết tài năng của mình chăm lo cho báo chí thật sự trở thành một vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng và văn hóa của Đảng, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng.Nhân kỷ niệm 89 năm ngày báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2014), tác giả bài viết xin cung cấp một số thông tin về những tờ báo cách mạng xuất bản trước năm 1945 do đồng chí Trường Chinh là người sáng lập, người trực tiếp chỉ đạo, là tổng biên tập hoặc tham gia biên tập hiện đang được lưu giữ, bảo quản và trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia (BTLSQG).Báo Búa Liềm, cơ quan Trung ương của Đông Dương Cộng sản Đảng. Số 1 ra ngày 1-10-1929. Số cuối, số 9 ra ngày 5-2-1930. Báo do đồng chí Trịnh Đình Cửu phụ trách. Đồng chí Trường Chinh có tham gia biên tập báo. Hiện BTLSQG còn lưu giữ được số 3, ngày 1-11-1929; số 4, ngày 15-11-1929. số 5, ngày 11-12-1929.
Báo Búa Liềm, cơ quan Trung ương của của Đông Dương Cộng sản Đảng, số 5, ngày 11/12/1929.Người tổ chức lãnh đạo và biên tập báo cách mạng xuất bản công khai ở Hà Nội thời kỳ vận động dân chủ (1936-1939).Tại Hà Nội, trung tâm chính trị văn hóa xứ Bắc Kỳ, những người cộng sản chủ trương thành lập mặt trận báo chí công khai cùng thống nhất đấu tranh đòi tự do dân chủ, cải thiện đời sống. Dựa vào luật báo chí của Pháp năm 1881 về việc ra báo tiếng Pháp không phải xin phép, những người cộng sản liên minh với một số trí thức tiến bộ cho ra đời tờ Le Travail, tuần báo chính trị, kinh tế xuất bản bằng tiếng Pháp vào thứ 6 hàng tuần tại Hà Nội. Báo do đồng chí Nguyễn Thế Rục chỉ đạo biên tập từ khi mới xuất bản đến hết tháng 11-1936. Sau khi ra khỏi nhà tù Sơn La, đồng chí Đặng Xuân Khu (Trường Chinh) tiếp tục chỉ đạo biên tập, sửa bài, duyệt bài in. Hiện nay, BTLSQG lưu giữ được sè 6, ngày 21-10-1936; số 7, ngày 28-10-1936; số 8, ngày 6-11-1936; số 9, ngày 13-11-1936; số 10, ngày 20-11-1936; số 11, ngày 27-11-1936; số 12, ngày 4-12-1936; số 25, ngày 12-3-1937 và số 30, ngày 16-4-1937.Thực hiện chủ trương của Xứ ủy Bắc Kỳ, “Ủy ban hành động hợp pháp” được thành lập do đồng chí Trường Chinh làm trưởng ban. Ủy ban cho ra đời báo Rassemblement tại Hà Nội, do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ đạo biên tập. Báo ra được 5 số, số 1 ra ngày 16-3-1937, số cuối ngày 4-5-1937. BTLSQG lưu được số 1 (số đặc biệt), ngày 16-3-1937 và số 2, ngày 23-3-1937.Rassemblement đình bản, “Ủy ban hành động hợp pháp” tiếp tục chỉ đạo cho ra báo En Avant, tuần báo chính trị xuất bản thứ 6 hàng tuần tại Hà Nội bằng tiếng Pháp. Báo do đồng chí Đặng Xuân Khu (Trường Chinh), Xứ ủy viên Xứ ủy Bắc kỳ trực tiếp chỉ đạo. Hiện nay BTLSQG còn lưu được đủ số, từ số 1 ngày 20-8-1937 đến số 11 ngày 29-10-1937.Bên cạnh những tờ báo tiếng Pháp trên, Trường Chinh còn là giám đốc chính trị các tờ báo cách mạng do các đảng viên hoặc người cảm tình Đảng nắm, hiện BTLSQG có các tờ báo như:Tuần báo Hà Thành thời báo, xuất bản tại Hà Nội, số 1 ra ngày 6-4-1937; số cuối, số 43 ra ngày 26-3-1938. Hiện BTLSQG lưu giữ được số 15, ngày 23-7-1937 và số 35, ngày 20-12-1937.Báo Bạn Dân. Hiện BTLSQG lưu giữ được đủ số, từ số 1 ra ngày 24-4-1937 đến số từ biệt, số 29, tháng 11-1937.
Báo Bạn Dân, đồng chí Trường Chinh tổ chức lãnh đạo và biên tập báo thời kỳ 1936-1939.Báo Thế Giới, cơ quan ngôn luận của Đoàn Thanh niên Dân chủ Bắc kỳ xuất bản tại Hà Nội do đồng chí Đặng Xuân Khu (Trường Chinh), xứ ủy viên xứ ủy Bắc kỳ chỉ đạo biên tập. Số 1 ra ngày 15-9-1938, sau khi ra số 9, ngày 1-2-1939, báo ngừng một thời gian, rồi ra 4 số đặc biệt, chỉ có ngày, không đánh số: 1-8-1939, 2 trang; 17-8-1939, 4 trang; 25-8-1939, 2 trang; 13-9-1939, 2 trang. Hiện BTLSQG lưu giữ được số 3, ngày 15-10-1938 và số 5, ngày 1-12-1938.Tuần báo Thời thế. Báo nguyên là của Lê Kế Huyên đứng ra xin phép xuất bản, số 1 ra ngày 26-3-1937 đến số 5 ngày 29-7-1937. Từ số 6 ra ngày 30-7-1937 đến số 13 ra ngày 12-2-1938, Xứ ủy Bắc kỳ thuê và chuyển thành báo cách mạng. Hiện BTLSQG lưu giữ được số 8, ngày 25-12-1937.Tuần báo Tin Tức, cơ quan của Mặt trận Dân chủ Đông Dương, thực tế là cơ quan của Xứ ủy Bắc kỳ. Báo ra được 43 số. Số 43 ra ngày 15-10-1938. Trường Chinh làm tổng biên tập và giám đốc chính trị. Ông là người chịu trách nhiệm chung, viết những bài xã luận và bình luận dựa trên đường lối chỉ đạo chiến lược của Đảng. Đây là tờ báo có đóng góp lớn trong việc vận động thành lập Hội truyền bá chữ Quốc ngữ. BTLSQG lưu được số 9, ngày 4-6-1938; số 12, ngày 25-6-1938; số 14, ngày 2-7-1938; số 18, ngày 16-7-1938; số 20, ngày 23-7-1938; số 30, tháng 9-1938; số 36, ngày 21-11-1938.Báo Notre Voix – tuần báo chính trị ra chủ nhật, do Xứ ủy Bắc kỳ chủ trương xuất bản tại Hà Nội. Đồng chí Trường Chinh chỉ đạo biên tập. Trong năm 1939, báo ra được 32 số. Hiện BTLSQG lưu được số ra ngày 15-1-1939; số 10, ngày 19-9-1939; phụ trương số 30, ngày 11-8-1939.Tuần báo Ngày Mới. Báo do Dương Tự Quán sáng lập, là chủ nhiệm kiêm chủ bút. Số ra mắt ngày 24-8-1938. Sau số 2, ngày 23-2-1939 thì ngừng. Xứ ủy Bắc kỳ Đảng Cộng sản Đông Dương thuê lại, chuyển thành báo cách mạng do Đặng Xuân Khu (Trường Chinh) trực tiếp chỉ đạo, tiếp tục xuất bản được 14 số. Hiện BTLSQG lưu được số 1, ngày 19-4-1939; số 10, ngày 4-11/7/1939 và số 13, ngày 19-26/8/1939.Tuần báo Đời Nay (tập mới), cơ quan trung ương của Xứ ủy Bắc kỳ do Đặng Xuân Khu (Trường Chinh) trực tiếp chỉ đạo, chủ bút là Trần Huy Liệu. Báo nguyên là của tư nhân từ tháng 3 đến tháng 8-1938. Sau khi Tin Tức bị đình bản, Xứ ủy Bắc kỳ mua lại giữ nguyên tên Đời Nay để khỏi phải xin phép ra báo, thêm 2 chữ Tập mới. Báo ra được 38 số. Hiện BTLSQG lưu được số 1, ngày 1-12-1938; số ra ngày 19-1-1939; số 31, ngày 20-27/7/ 1939; số 33, ngày 3-10/8/1939; số 36, ngày 31/8-7/9/1939 và số 38, ngày 22-29/9/1939.Trường Chinh với báo chí xuất bản bí mật thời kỳ 1939-1945.Báo Cứu Quốc, cơ quan trung ương của Tổng bộ Việt Minh, xuất bản không định kỳ. Số 1 ra ngày 25-1-1942. Số cuối, số 3835, ngày 28-1-1977. Báo do đồng chí Trường Chinh phụ trách từ đầu đến số 10 ra ngày 18-2-1944, sau đó Xứ ủy phân công đồng chí Xuân Thủy làm tổng biên tập. Thời kỳ Trường Chinh thôi không kiêm Tổng biên tập báo Cứu Quốc nhưng vẫn thường xuyên nghe báo cáo, theo dõi chặt chẽ mọi hoạt động của báo, nhận xét nội dung các bài trên các số đã xuất bản, vạch phương hướng cho số tới. Đôi khi, Ông trực tiếp viết bài về những vấn đề có tính chỉ đạo chính trị quan trọng. Hiện BTLSQG lưu giữ được số Xuân, ngày 10-2-1942; số đặc biệt, xuân 1943; số 7, ngày 15-7-1943; số 10, ngày 18-2-1944 (từ số này trở về đầu do Trường Chinh phụ trách); số 11, ngày 17-4-1944; số 12, ngày 25-6-1944; Phụ trương số 12, ngày 8-8-1944; số 13, ngày 20-8-1944; số 14, ngày 21-10-1944; số 15, ngày 30-11-1944; phụ trương số 15, ngày 21-12-1944; số ra tháng 11-1944 (đặc san về vấn đề hải ngoại); số 18, số xuân 1945; phụ trương số 19, ngày 20-4-1945; số 20, ngày 5-5-1945; số 21, ngày 25-5-1945; số 22, ngày 5-6-1945; số 23, ngày 15-6-1945; số 24, ngày 25-6-1945; số 25, ngày 5-7-1945; số 26, ngày 12-7-1945; số 27, ngày 25-7-1945; phụ trương số 27, ngày 25-7-1945; số 28, ngày 15-8-1945 và số 29, ngày 25-8-1945.
Báo Cứu Quốc, cơ quan trung ương của Tổng bộ Việt Minh,xuất bản không định kỳ do đồng chí Trường Chinh phụ trách từ tháng 2/1944.Báo Cờ Giải Phóng, cơ quan tuyên truyền cổ động của Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương. Tổng Bí thư Trường Chinh là chủ nhiệm kiêm chủ bút từ số đầu đến số 15. Báo ra số 1 ngày 10-10-1942; Số cuối, số 33: ngày 18-11-1945. Hiện BTLSQG lưu được số 2, ngày 26-8-1943; số 3, ngày 15-2-1944; số 4, ngày 18-4-1944; số 5, ngày 14-6-1944; số 6, ngày 28-7-1944; số 8, ngày 10-11-1944; số 10, ngày 28-1-1945; số 11, ngày 25-3-1945; số 12, ngày 12-4-1945; số 13, ngày 16-5-1945; số 14, ngày 28-6-1945; số 15, ngày 17-7-1945; số 21, ngày 30-9-1945; số 24, ngày 11-10-1945; số 25, ngày 14-10-1945; số 26, ngày 18-10-1945; số 27, ngày 21-10-1945; số 28, ngày 25-10-1945; số 29, ngày 28-10-1945Như vậy, từ tháng 10-1942 đến đầu năm 1944, Trường Chinh trực tiếp phụ trách cả 2 tờ báo: Cứu Quốc và Cờ Giải Phóng.
Báo Cờ Giải Phóng, đồng chí Trường Chinh trực tiếp phụ trách thời kỳ trước cách mạng tháng Tám năm 1945.Báo Sự Thật, cơ quan tuyên truyền cổ động của Hội Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác ở Đông Dương. Thực chất là cơ quan trung ương Đảng. Số 1, ngày 5-12-1945, Số cuối: 155, ngày 21-12-1950. Báo do đồng chí Trường Chinh chỉ đạo nội dung. Chủ nhiệm kiêm Tổng biên tập: Hoàng Tùng. Hiện BTLSQG còn lưu giữ được số 1, ngày 5-12-1945; số 2, ngày 8-12-1945; số 6, ngày 23-12-1945; số 7, ngày 27-12-1945; số 8, ngày 30-12-1945 và 21 số báo khác xuất bản sau năm 1945.Những tờ báo cách mạng xuất bản từ năm 1945 về trước có sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Trường Chinh cùng các bài báo do chính đồng chí viết là những hiện vật có giá trị tiêu biểu mà BTLSQG còn lưu giữ được. Đây cũng chính là những di sản vô giá mà đồng chí Trường Chinh còn để lại cho cách mạng nước ta, đồng thời cho giới báo chí Việt Nam hôm nay và mai sau.
Tổng Bí thư Trường Chinh (1907-1988)Có trình độ chính trị vững vàng, có khả năng về lý luận, kiến thức văn hóa, nhiệt tình cách mạng sôi nổi, lại có sở thích và năng khiếu làm báo, đó là những tiền đề chuẩn bị cho Trường Chinh tiến vào mặt trận báo chí của Đảng, coi hoạt động báo chí là một bộ phận gắn bó khăng khít trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng của mình.Ông làm báo khi ở trong tù, lúc ở ngoài tù; khi làm báo chưa hợp pháp và hợp pháp, lúc xuất bản báo bí mật và công khai; từ khi đấu tranh giành chính quyền, bảo vệ chính quyền, qua kháng chiến lâu dài đến ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, Tổ quốc thống nhất, đến thời kỳ xây dựng, đổi mới, phát triển đất nước.Hoạt động báo chí của đồng chí Trường Chinh rất toàn diện: viết bài, tổ chức biên tập, trình bày trang báo, tổ chức in và phát hành, đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ làm báo ngày một trưởng thành, đáp ứng yêu cầu của các thời kỳ cách mạng.Tên Trường Chinh xuất hiện lần đầu trên báo Đảng năm 1942, các bài báo thường lấy tên tác giả Trường Chinh nhưng không ít bài lấy bút danh khác. Các bài báo của đồng chí Trường Chinh hầu hết thuộc thể văn nghị luận chính trị, chủ yếu là các bài xã luận, bình luận chính trị. Trường Chinh viết văn báo chí chính luận từ sớm, nhưng đến những bài đăng trên báo Tin Tức, 1948, mới hình thành rõ nét một phong cách riêng. Ông luôn xác định rõ tư tưởng chủ đề và đối tượng chủ yếu của bài viết. Mỗi bài báo đều mang tính chiến đấu thể hiện bằng những ngôn từ không giống nhau tùy theo đối tượng khác nhau. Những bài báo của Trường Chinh thể hiện quan điểm rõ ràng, lập luận và phát triển vấn đề theo lôgic rất chặt chẽ, phân tích sâu sắc, tổng hợp và khái quát cao làm nổi bật tư tưởng cơ bản của chủ đề bài viết. Những bài báo nghị luận chính trị của Trường Chinh không khô khan mà có sức hấp dẫn người đọc bằng lời văn trong sáng, ngắn gọn, đanh thép từ đầu cho đến toàn bài, đi đôi với sử dụng những hình ảnh sinh động, có tính quần chúng, dễ hiểu, đôi khi lại điểm những thành ngữ, tục ngữ hay những câu thơ quen thuộc với quần chúng nhân dân.Trường Chinh luôn gắn kết nhuần nhuyễn tính tuyên truyền và cổ động của báo và tạp chí, sử dụng báo chí thật sự là “người tổ chức tập thể” hướng dẫn đảng viên và quần chúng biết gắn tuyên truyền, cổ động với tổ chức, tổ chức với đấu tranh.Đó là một đặc điểm trong phong cách hoạt động báo chí của Trường Chinh.Trương Chinh rất quan tâm xây dựng đội ngũ làm báo cách mạng, trước hết là cán bộ viết bài các thể loại: bình luận chính trị, phóng sự điều tra, văn thơ, biên soạn tin tức trong nước và thế giới, sáng tác tranh ảnh... Đối với những tờ báo do Ông trực tiếp phụ trách, các báo trước khi xuất bản đều được Trường Chinh đọc, nhất là những bài quan trọng đều được sửa chữa cẩn thận để không sai phạm chủ trương, chính sách và cách diễn đạt nội dung. Từ việc trình bày trang báo, sắp xếp cột mục, kiểu chữ và cỡ chữ cho tiêu đề và cả bài báo, vị trí của tranh ảnh, làm cho tư tưởng chủ đề của cả số báo được tập trung đậm nét, đến việc in đẹp và phát hành mau đến tay người đọc đều được Trường Chinh xem xét và có ý kiến giải quyết cụ thể.Trường Chinh rất quan tâm chỉ đạo việc liên kết mạng lưới báo chí cách mạng, từ báo Trung ương đến địa phương, báo chính trị với báo quân sự, kinh tế, văn học, nghệ thuật, khoa học kỹ thuật; báo chữ với báo ảnh, tạp chí chính trị với tạp chí chuyên ngành; kết hợp báo chí với tuyên truyền và các hoạt động văn hóa, nghệ thuật sân khấu, điện ảnh... như binh chủng hợp thành mặt trận tư tưởng văn hóa của Đảng.Với cương vị, trách nhiệm khác nhau trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, đồng chí Trường Chinh đã mang hết tài năng của mình chăm lo cho báo chí thật sự trở thành một vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng và văn hóa của Đảng, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng.Nhân kỷ niệm 89 năm ngày báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2014), tác giả bài viết xin cung cấp một số thông tin về những tờ báo cách mạng xuất bản trước năm 1945 do đồng chí Trường Chinh là người sáng lập, người trực tiếp chỉ đạo, là tổng biên tập hoặc tham gia biên tập hiện đang được lưu giữ, bảo quản và trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia (BTLSQG).Báo Búa Liềm, cơ quan Trung ương của Đông Dương Cộng sản Đảng. Số 1 ra ngày 1-10-1929. Số cuối, số 9 ra ngày 5-2-1930. Báo do đồng chí Trịnh Đình Cửu phụ trách. Đồng chí Trường Chinh có tham gia biên tập báo. Hiện BTLSQG còn lưu giữ được số 3, ngày 1-11-1929; số 4, ngày 15-11-1929. số 5, ngày 11-12-1929.Báo Búa Liềm, cơ quan Trung ương của của Đông Dương Cộng sản Đảng, số 5, ngày 11/12/1929.Người tổ chức lãnh đạo và biên tập báo cách mạng xuất bản công khai ở Hà Nội thời kỳ vận động dân chủ (1936-1939).Tại Hà Nội, trung tâm chính trị văn hóa xứ Bắc Kỳ, những người cộng sản chủ trương thành lập mặt trận báo chí công khai cùng thống nhất đấu tranh đòi tự do dân chủ, cải thiện đời sống. Dựa vào luật báo chí của Pháp năm 1881 về việc ra báo tiếng Pháp không phải xin phép, những người cộng sản liên minh với một số trí thức tiến bộ cho ra đời tờ Le Travail, tuần báo chính trị, kinh tế xuất bản bằng tiếng Pháp vào thứ 6 hàng tuần tại Hà Nội. Báo do đồng chí Nguyễn Thế Rục chỉ đạo biên tập từ khi mới xuất bản đến hết tháng 11-1936. Sau khi ra khỏi nhà tù Sơn La, đồng chí Đặng Xuân Khu (Trường Chinh) tiếp tục chỉ đạo biên tập, sửa bài, duyệt bài in. Hiện nay, BTLSQG lưu giữ được sè 6, ngày 21-10-1936; số 7, ngày 28-10-1936; số 8, ngày 6-11-1936; số 9, ngày 13-11-1936; số 10, ngày 20-11-1936; số 11, ngày 27-11-1936; số 12, ngày 4-12-1936; số 25, ngày 12-3-1937 và số 30, ngày 16-4-1937.Thực hiện chủ trương của Xứ ủy Bắc Kỳ, “Ủy ban hành động hợp pháp” được thành lập do đồng chí Trường Chinh làm trưởng ban. Ủy ban cho ra đời báo Rassemblement tại Hà Nội, do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ đạo biên tập. Báo ra được 5 số, số 1 ra ngày 16-3-1937, số cuối ngày 4-5-1937. BTLSQG lưu được số 1 (số đặc biệt), ngày 16-3-1937 và số 2, ngày 23-3-1937.Rassemblement đình bản, “Ủy ban hành động hợp pháp” tiếp tục chỉ đạo cho ra báo En Avant, tuần báo chính trị xuất bản thứ 6 hàng tuần tại Hà Nội bằng tiếng Pháp. Báo do đồng chí Đặng Xuân Khu (Trường Chinh), Xứ ủy viên Xứ ủy Bắc kỳ trực tiếp chỉ đạo. Hiện nay BTLSQG còn lưu được đủ số, từ số 1 ngày 20-8-1937 đến số 11 ngày 29-10-1937.Bên cạnh những tờ báo tiếng Pháp trên, Trường Chinh còn là giám đốc chính trị các tờ báo cách mạng do các đảng viên hoặc người cảm tình Đảng nắm, hiện BTLSQG có các tờ báo như:Tuần báo Hà Thành thời báo, xuất bản tại Hà Nội, số 1 ra ngày 6-4-1937; số cuối, số 43 ra ngày 26-3-1938. Hiện BTLSQG lưu giữ được số 15, ngày 23-7-1937 và số 35, ngày 20-12-1937.Báo Bạn Dân. Hiện BTLSQG lưu giữ được đủ số, từ số 1 ra ngày 24-4-1937 đến số từ biệt, số 29, tháng 11-1937.Báo Bạn Dân, đồng chí Trường Chinh tổ chức lãnh đạo và biên tập báo thời kỳ 1936-1939.Báo Thế Giới, cơ quan ngôn luận của Đoàn Thanh niên Dân chủ Bắc kỳ xuất bản tại Hà Nội do đồng chí Đặng Xuân Khu (Trường Chinh), xứ ủy viên xứ ủy Bắc kỳ chỉ đạo biên tập. Số 1 ra ngày 15-9-1938, sau khi ra số 9, ngày 1-2-1939, báo ngừng một thời gian, rồi ra 4 số đặc biệt, chỉ có ngày, không đánh số: 1-8-1939, 2 trang; 17-8-1939, 4 trang; 25-8-1939, 2 trang; 13-9-1939, 2 trang. Hiện BTLSQG lưu giữ được số 3, ngày 15-10-1938 và số 5, ngày 1-12-1938.Tuần báo Thời thế. Báo nguyên là của Lê Kế Huyên đứng ra xin phép xuất bản, số 1 ra ngày 26-3-1937 đến số 5 ngày 29-7-1937. Từ số 6 ra ngày 30-7-1937 đến số 13 ra ngày 12-2-1938, Xứ ủy Bắc kỳ thuê và chuyển thành báo cách mạng. Hiện BTLSQG lưu giữ được số 8, ngày 25-12-1937.Tuần báo Tin Tức, cơ quan của Mặt trận Dân chủ Đông Dương, thực tế là cơ quan của Xứ ủy Bắc kỳ. Báo ra được 43 số. Số 43 ra ngày 15-10-1938. Trường Chinh làm tổng biên tập và giám đốc chính trị. Ông là người chịu trách nhiệm chung, viết những bài xã luận và bình luận dựa trên đường lối chỉ đạo chiến lược của Đảng. Đây là tờ báo có đóng góp lớn trong việc vận động thành lập Hội truyền bá chữ Quốc ngữ. BTLSQG lưu được số 9, ngày 4-6-1938; số 12, ngày 25-6-1938; số 14, ngày 2-7-1938; số 18, ngày 16-7-1938; số 20, ngày 23-7-1938; số 30, tháng 9-1938; số 36, ngày 21-11-1938.Báo Notre Voix – tuần báo chính trị ra chủ nhật, do Xứ ủy Bắc kỳ chủ trương xuất bản tại Hà Nội. Đồng chí Trường Chinh chỉ đạo biên tập. Trong năm 1939, báo ra được 32 số. Hiện BTLSQG lưu được số ra ngày 15-1-1939; số 10, ngày 19-9-1939; phụ trương số 30, ngày 11-8-1939.Tuần báo Ngày Mới. Báo do Dương Tự Quán sáng lập, là chủ nhiệm kiêm chủ bút. Số ra mắt ngày 24-8-1938. Sau số 2, ngày 23-2-1939 thì ngừng. Xứ ủy Bắc kỳ Đảng Cộng sản Đông Dương thuê lại, chuyển thành báo cách mạng do Đặng Xuân Khu (Trường Chinh) trực tiếp chỉ đạo, tiếp tục xuất bản được 14 số. Hiện BTLSQG lưu được số 1, ngày 19-4-1939; số 10, ngày 4-11/7/1939 và số 13, ngày 19-26/8/1939.Tuần báo Đời Nay (tập mới), cơ quan trung ương của Xứ ủy Bắc kỳ do Đặng Xuân Khu (Trường Chinh) trực tiếp chỉ đạo, chủ bút là Trần Huy Liệu. Báo nguyên là của tư nhân từ tháng 3 đến tháng 8-1938. Sau khi Tin Tức bị đình bản, Xứ ủy Bắc kỳ mua lại giữ nguyên tên Đời Nay để khỏi phải xin phép ra báo, thêm 2 chữ Tập mới. Báo ra được 38 số. Hiện BTLSQG lưu được số 1, ngày 1-12-1938; số ra ngày 19-1-1939; số 31, ngày 20-27/7/ 1939; số 33, ngày 3-10/8/1939; số 36, ngày 31/8-7/9/1939 và số 38, ngày 22-29/9/1939.Trường Chinh với báo chí xuất bản bí mật thời kỳ 1939-1945.Báo Cứu Quốc, cơ quan trung ương của Tổng bộ Việt Minh, xuất bản không định kỳ. Số 1 ra ngày 25-1-1942. Số cuối, số 3835, ngày 28-1-1977. Báo do đồng chí Trường Chinh phụ trách từ đầu đến số 10 ra ngày 18-2-1944, sau đó Xứ ủy phân công đồng chí Xuân Thủy làm tổng biên tập. Thời kỳ Trường Chinh thôi không kiêm Tổng biên tập báo Cứu Quốc nhưng vẫn thường xuyên nghe báo cáo, theo dõi chặt chẽ mọi hoạt động của báo, nhận xét nội dung các bài trên các số đã xuất bản, vạch phương hướng cho số tới. Đôi khi, Ông trực tiếp viết bài về những vấn đề có tính chỉ đạo chính trị quan trọng. Hiện BTLSQG lưu giữ được số Xuân, ngày 10-2-1942; số đặc biệt, xuân 1943; số 7, ngày 15-7-1943; số 10, ngày 18-2-1944 (từ số này trở về đầu do Trường Chinh phụ trách); số 11, ngày 17-4-1944; số 12, ngày 25-6-1944; Phụ trương số 12, ngày 8-8-1944; số 13, ngày 20-8-1944; số 14, ngày 21-10-1944; số 15, ngày 30-11-1944; phụ trương số 15, ngày 21-12-1944; số ra tháng 11-1944 (đặc san về vấn đề hải ngoại); số 18, số xuân 1945; phụ trương số 19, ngày 20-4-1945; số 20, ngày 5-5-1945; số 21, ngày 25-5-1945; số 22, ngày 5-6-1945; số 23, ngày 15-6-1945; số 24, ngày 25-6-1945; số 25, ngày 5-7-1945; số 26, ngày 12-7-1945; số 27, ngày 25-7-1945; phụ trương số 27, ngày 25-7-1945; số 28, ngày 15-8-1945 và số 29, ngày 25-8-1945.Báo Cứu Quốc, cơ quan trung ương của Tổng bộ Việt Minh,xuất bản không định kỳ do đồng chí Trường Chinh phụ trách từ tháng 2/1944.Báo Cờ Giải Phóng, cơ quan tuyên truyền cổ động của Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương. Tổng Bí thư Trường Chinh là chủ nhiệm kiêm chủ bút từ số đầu đến số 15. Báo ra số 1 ngày 10-10-1942; Số cuối, số 33: ngày 18-11-1945. Hiện BTLSQG lưu được số 2, ngày 26-8-1943; số 3, ngày 15-2-1944; số 4, ngày 18-4-1944; số 5, ngày 14-6-1944; số 6, ngày 28-7-1944; số 8, ngày 10-11-1944; số 10, ngày 28-1-1945; số 11, ngày 25-3-1945; số 12, ngày 12-4-1945; số 13, ngày 16-5-1945; số 14, ngày 28-6-1945; số 15, ngày 17-7-1945; số 21, ngày 30-9-1945; số 24, ngày 11-10-1945; số 25, ngày 14-10-1945; số 26, ngày 18-10-1945; số 27, ngày 21-10-1945; số 28, ngày 25-10-1945; số 29, ngày 28-10-1945Như vậy, từ tháng 10-1942 đến đầu năm 1944, Trường Chinh trực tiếp phụ trách cả 2 tờ báo: Cứu Quốc và Cờ Giải Phóng.Báo Cờ Giải Phóng, đồng chí Trường Chinh trực tiếp phụ trách thời kỳ trước cách mạng tháng Tám năm 1945.Báo Sự Thật, cơ quan tuyên truyền cổ động của Hội Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác ở Đông Dương. Thực chất là cơ quan trung ương Đảng. Số 1, ngày 5-12-1945, Số cuối: 155, ngày 21-12-1950. Báo do đồng chí Trường Chinh chỉ đạo nội dung. Chủ nhiệm kiêm Tổng biên tập: Hoàng Tùng. Hiện BTLSQG còn lưu giữ được số 1, ngày 5-12-1945; số 2, ngày 8-12-1945; số 6, ngày 23-12-1945; số 7, ngày 27-12-1945; số 8, ngày 30-12-1945 và 21 số báo khác xuất bản sau năm 1945.Những tờ báo cách mạng xuất bản từ năm 1945 về trước có sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Trường Chinh cùng các bài báo do chính đồng chí viết là những hiện vật có giá trị tiêu biểu mà BTLSQG còn lưu giữ được. Đây cũng chính là những di sản vô giá mà đồng chí Trường Chinh còn để lại cho cách mạng nước ta, đồng thời cho giới báo chí Việt Nam hôm nay và mai sau.
