TỔNG KẾT 90 NĂM XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TỈNH TRÀ VINH (1930 - 2020) (1)

Đoàn kết là truyền thống cực kỳ quý báu, là cội nguồn sức mạnh nội sinh của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước. Kế thừa và phát huy sâu sắc truyền thống đó, ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định đại đoàn kết toàn dân tộc là một tư tưởng chiến lược xuyên suốt, là nguồn sức mạnh vô địch và là nhân tố mang tính quyết định đối với mọi thắng lợi của cách mạng. Nhờ đường lối nhất quán và chính sách đúng đắn, Đảng ta đã quy tụ, xây dựng thành công khối đại đoàn kết toàn dân tộc, làm nên những thắng lợi vĩ đại trong lịch sử. Báo cáo này được thực hiện nhằm tổng kết và soi rọi lại chặng đường lịch sử 90 năm xây dựng và phát triển vẻ vang của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Trà Vinh (1930 - 2020), qua đó làm rõ những giai đoạn phát triển, những thành tựu nổi bật và đúc kết các bài học kinh nghiệm sâu sắc.

Nhìn lại quá trình vận động và phát triển không ngừng, chúng ta sẽ thấy rõ hơn vai trò nòng cốt của Mặt trận trong việc tập hợp, đoàn kết các tầng lớp nhân dân, góp phần to lớn vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ quê hương Trà Vinh giàu đẹp.

II. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA MẶT TRẬN DÂN TỘC THỐNG NHẤT TỈNH TRÀ VINH QUA CÁC THỜI KỲ CÁCH MẠNG

Quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết, bám sát các chủ trương chiến lược của Trung ương Đảng, Đảng bộ tỉnh Trà Vinh ngay từ những ngày đầu thành lập đã vận dụng sáng tạo đường lối ấy vào thực tiễn cách mạng tại địa phương. Trải qua các thời kỳ lịch sử với những tên gọi khác nhau, từ các hội quần chúng sơ khai đến các tổ chức Mặt trận chính thức, Mặt trận Dân tộc Thống nhất luôn là cầu nối mật thiết, thể hiện mối quan hệ keo sơn giữa Đảng và các tầng lớp nhân dân, là nơi hội tụ ý chí và sức mạnh của toàn dân.

Giai đoạn hình thành và đấu tranh giành chính quyền (1929 - 1945)

Ngay từ năm 1929, các tổ chức tiền thân của Mặt trận như Hội Ái hữu, Hội Cứu tế đã ra đời và hoạt động sôi nổi. Tiếp đó, các tổ chức như Cứu tế đỏ, Nông hội đỏ, Công hội đỏ đã nhanh chóng xuất hiện trên khắp các địa phương trong tỉnh, trở thành lực lượng nòng cốt tập hợp quần chúng nhân dân. Trong cao trào cách mạng 1930 - 1931, dưới sự lãnh đạo của Đảng, các tổ chức này đã dẫn dắt nhân dân nổi dậy đấu tranh trực diện với kẻ thù.

Trong giai đoạn 1936 - 1939, các hình thức Mặt trận như Mặt trận Thống nhất Nhân dân phản đế Đông Dương (sau đổi thành Mặt trận Dân chủ Đông Dương) đã công khai tập hợp lực lượng, tiến hành các cuộc đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ. Bước vào thời kỳ vận động giải phóng dân tộc 1939 - 1945, Mặt trận Việt Minh ra đời đã tập hợp rộng rãi mọi lực lượng yêu nước, không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo. Dưới ngọn cờ của Mặt trận Việt Minh, nhân dân Trà Vinh đã nhất tề đứng lên, lật đổ ách thống trị của thực dân, phong kiến, giành chính quyền thắng lợi vào ngày 25 tháng 8 năm 1945.

Giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954)

Trong chín năm kháng chiến trường kỳ, Mặt trận Việt Minh và Hội Liên Việt (sau này hợp nhất thành Mặt trận Liên Việt) đã sát cánh cùng nhân dân trong sự nghiệp vừa kháng chiến vừa kiến quốc. Hoạt động của Mặt trận được triển khai trên hai mặt trận rõ rệt: ở vùng tự do, Mặt trận tích cực vận động nhân dân tăng gia sản xuất, giúp đỡ đồng bào tản cư, tham gia dân công hỏa tuyến; ở vùng bị tạm chiếm, Mặt trận vận động nhân dân tham gia cùng bộ đội, du kích trừ gian, diệt ác, phá tề. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai mặt trận này đã tạo nên một thế trận chiến tranh nhân dân vững chắc, góp phần vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến.

Giai đoạn kháng chiến chống đế quốc Mỹ (1954 - 1975)

Nghe theo lời hiệu triệu của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, nhân dân Trà Vinh từ đô thị đến nông thôn đã một lòng hướng về cách mạng. Với tinh thần bất khuất "Một tấc không đi, một ly không rời", nhân dân đã kiên cường bám trụ, nuôi giấu cán bộ, cùng du kích đánh giặc, góp bao xương máu làm nên những chiến công vang dội, đỉnh cao là đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn quê hương.

Giai đoạn sau giải phóng và thời kỳ đổi mới (1975 - nay)

Sau ngày giải phóng, hai tỉnh Trà Vinh và Vĩnh Long sáp nhập thành tỉnh Cửu Long, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc lâm thời tỉnh Cửu Long được thành lập và chính thức đi vào hoạt động sau Đại hội lần thứ I vào tháng 4 năm 1977. Trong giai đoạn này, Mặt trận đã vận động nhân dân khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục sản xuất, đồng thời làm tốt nhiệm vụ bảo vệ biên giới Tây Nam và thực hiện nghĩa vụ quốc tế.

Từ sau Đại hội VI của Đảng (1986), Mặt trận đã có những chuyển biến quan trọng, vận động nhân dân thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới. Năm 1992, tỉnh Trà Vinh được tái lập, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh nhanh chóng được kiện toàn, hướng mạnh các hoạt động về cơ sở theo phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Nhiều phong trào, cuộc vận động lớn đã được triển khai và mang lại hiệu quả thiết thực, tiêu biểu như cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư", sau này phát triển thành cuộc vận động “Xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” và quỹ "Ngày vì người nghèo".

Những chặng đường lịch sử vẻ vang này đã kết tinh thành những thành tựu rực rỡ và những đóng góp to lớn, là minh chứng cho sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

III. NHỮNG THÀNH TỰU NỔI BẬT VÀ ĐÓNG GÓP TO LỚN

Những thành tựu mà Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Trà Vinh đạt được trong suốt 90 năm qua là minh chứng sống động cho sức mạnh vĩ đại của khối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng. Các phong trào thi đua yêu nước và các cuộc vận động do Mặt trận chủ trì, phát động đã thực sự đi vào đời sống, khơi dậy tiềm năng, sức sáng tạo của các tầng lớp nhân dân.

Các phong trào, cuộc vận động có ý nghĩa sâu sắc, mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần quan trọng vào việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của địa phương bao gồm:

• Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, sau này được nâng tầm thành Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”.

• Cuộc vận động quỹ “Ngày vì người nghèo”, huy động nguồn lực to lớn trong xã hội để chăm lo cho người nghèo.

• Phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc.

• Phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội.

• Việc “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ trong hệ thống Mặt trận và toàn xã hội.

Ghi nhận những đóng góp to lớn và thành tựu xuất sắc đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Trà Vinh đã vinh dự được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, bao gồm: Huân chương Lao động hạng Nhì, Huân chương Lao động hạng Ba; 04 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; 05 Cờ thi đua của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (các năm 1998, 2008, 2009, 2016, 2020); 03 Cờ thi đua của Bộ Công an (các năm 2010, 2014, 2018); 03 Cờ thi đua của Ủy ban nhân dân tỉnh (các năm 2004, 2005, 2006); 272 Bằng khen của Ủy ban Nhân dân tỉnh (trong đó có 143 cá nhân); 165 Bằng khen của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (trong đó có 89 cá nhân); hàng trăm Bằng khen của các bộ, ngành Trung ương và 561 Kỷ niệm chương cho các cá nhân.

Những thành tựu vẻ vang này không chỉ là niềm tự hào mà còn là cơ sở thực tiễn vững chắc để đúc kết những bài học kinh nghiệm sâu sắc, soi đường cho chặng đường phát triển mới.

IV. NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHỦ YẾU

Từ thực tiễn phong phú của 90 năm hoạt động, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Trà Vinh đã đúc kết được nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Đây là những kim chỉ nam quan trọng, có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, cần được tiếp tục vận dụng và phát huy trong việc đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận trong giai đoạn hiện nay.

1. Một là, sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định cho sự thành công của công tác Mặt trận. Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, từ thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, các cuộc kháng chiến đến công cuộc đổi mới, mọi thành công của cách mạng đều gắn liền với vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nhân dân thừa nhận vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng một cách khách quan. Tại Trà Vinh, chỉ từ khi có các tổ chức Đảng, phong trào đấu tranh của quần chúng mới có đường lối đúng đắn và đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Đảng lãnh đạo Mặt trận bằng đường lối, chính sách, bằng công tác tuyên truyền, vận động và bằng sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên. Sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Tỉnh ủy, việc bố trí cán bộ có năng lực, tâm huyết và cơ cấu lãnh đạo chủ chốt của Mặt trận tham gia cấp ủy đã tạo điều kiện thuận lợi cho mọi hoạt động của Mặt trận.

2. Hai là, nắm vững tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối của Đảng về xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, vận dụng phù hợp vào điều kiện cụ thể của địa phương. Tư tưởng "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công" của Chủ tịch Hồ Chí Minh là sợi chỉ đỏ xuyên suốt mọi hoạt động của Mặt trận. Với đặc thù là tỉnh có đông đồng bào dân tộc, việc đoàn kết các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là yêu cầu chiến lược sống còn. Vận dụng sáng tạo tư tưởng này, Đảng bộ và Mặt trận tỉnh Trà Vinh đã thành công trong việc xây dựng khối đại đoàn kết bền chặt, huy động được sức mạnh tổng hợp của nhân dân. Từ cuộc đấu tranh năm 1930 ở An Trường với gần 4.000 người tham gia đến các chiến công vang dội trong hai cuộc kháng chiến và thành tựu trong thời kỳ đổi mới, tất cả đều bắt nguồn từ sức mạnh của khối đại đoàn kết được xây dựng trên nền tảng tư tưởng đúng đắn.

3. Ba là, tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh với Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, các ngành chức năng, các tổ chức thành viên. Việc xây dựng và thực hiện hiệu quả quy chế phối hợp đã tạo nên sức mạnh tổng hợp để thực hiện các nhiệm vụ chính trị của tỉnh. Thông qua cơ chế này, các bên đã kịp thời triển khai các chủ trương, chính sách; nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; và phối hợp hiệu quả trong việc thực hiện các cuộc vận động lớn như "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh", quỹ "Ngày vì người nghèo", cũng như trong công tác giám sát, phản biện xã hội, công tác dân tộc, tôn giáo.

4. Bốn là, phải phát huy dân chủ, quan tâm đến lợi ích chính đáng, hợp pháp của Nhân dân; giải quyết hài hòa quan hệ lợi ích của các tầng lớp nhân dân. Vai trò đại diện, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của nhân dân chính là nền tảng xây dựng lòng tin vững chắc giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước. Từ việc vận động nhân dân đấu tranh đòi giảm sưu cao, thuế nặng trong quá khứ đến việc tổ chức các hội nghị tiếp xúc cử tri, thực hiện chuyên mục "Mặt trận lắng nghe ý kiến của Nhân dân" ngày nay, Mặt trận luôn là cầu nối tin cậy. Khi lợi ích chính đáng được quan tâm và giải quyết kịp thời, lòng tin của nhân dân được củng cố, từ đó tạo nên động lực to lớn, thôi thúc nhân dân tự giác, tích cực tham gia các phong trào cách mạng.

5. Năm là, không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp, hướng mạnh các hoạt động về cơ sở. Để đáp ứng yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng, Mặt trận đã chủ động đa dạng hóa các hình thức tập hợp nhân dân, từ các buổi tọa đàm, tập huấn đến các hoạt động văn hóa, xã hội. Đồng thời, công tác xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận có năng lực, tâm huyết, gắn bó với nhân dân luôn được chú trọng. Đặc biệt, việc đào tạo, bồi dưỡng và phát huy vai trò của cán bộ là người dân tộc thiểu số và những người có uy tín trong cộng đồng là nhân tố then chốt. Minh chứng hùng hồn cho chính sách này là sự trưởng thành của nhiều thế hệ cán bộ người Khmer đã giữ các vị trí lãnh đạo chủ chốt của tỉnh và Trung ương, tiêu biểu như các đồng chí: Lâm Phú, Sơn Song Sơn, Thạch Dư, Sơn Thị Ánh Hồng, Nguyễn Thị Khá, Thạch Hel, và nhiều đồng chí khác. Chính đội ngũ này đã góp phần củng cố vững chắc khối đại đoàn kết tại địa phương.

6. Sáu là, tổ chức có hiệu quả các phong trào thi đua yêu nước, phát huy nội lực, tiềm năng của các tầng lớp nhân dân vì mục tiêu cách mạng của Đảng. Việc tổ chức các phong trào thi đua yêu nước là nội dung xuyên suốt và là phương thức hoạt động hiệu quả nhất của Mặt trận để khơi dậy và phát huy tiềm năng, trí tuệ và sức sáng tạo của nhân dân. Từ phong trào "Hũ gạo nuôi quân", "Tuần lễ vàng" trong kháng chiến chống Pháp, đến phong trào "diệt ác, phá kiềm", "tòng quân giết giặc" trong kháng chiến chống Mỹ, và các cuộc vận động lớn trong thời kỳ đổi mới, tất cả đều khẳng định một chân lý: Nhân dân Trà Vinh không chỉ anh hùng trong đấu tranh mà còn đầy sáng tạo trong công cuộc xây dựng quê hương.

Những bài học kinh nghiệm này chính là hành trang quý báu để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Trà Vinh tiếp tục vững bước trên chặng đường mới.

V. KẾT LUẬN VÀ PHƯƠNG HƯỚNG TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

Nhìn lại chặng đường 90 năm lịch sử, có thể khẳng định rằng, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Trà Vinh đã khẳng định vai trò lịch sử không thể thay thế. Với vị thế là trung tâm đoàn kết, Mặt trận đã tập hợp, phát huy sức mạnh vô tận của các tầng lớp nhân dân, góp phần quyết định vào thắng lợi của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và những thành tựu to lớn trong công cuộc xây dựng, bảo vệ quê hương. Những bài học kinh nghiệm được đúc kết từ thực tiễn là di sản quý báu, có giá trị định hướng lâu dài cho công tác Mặt trận trong tương lai.

Phát huy truyền thống vẻ vang, trong giai đoạn mới, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Trà Vinh quyết tâm tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động, vận động các tầng lớp nhân dân chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XI đã đề ra: "Trà Vinh đạt chuẩn Nông thôn mới trước năm 2025, là tỉnh phát triển trong nhóm đầu của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long trước năm 2030".

Với niềm tin sắt son vào sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kế thừa và phát huy truyền thống 90 năm vẻ vang, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Trà Vinh sẽ tiếp tục là cầu nối vững chắc giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng quê hương Trà Vinh ngày càng giàu đẹp, văn minh.