Tổng khởi nghĩa Tháng Tám 1945 và sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Vai trò chỉ huy quân sự then chốt của Võ Nguyên Giáp trong cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám.
Tháng 8 năm 1940, thời cơ cách mạng đã chín mùi khi Nhật tuyên bố hàng quân Đồng minh. Tại Hội nghị Toàn quốc của Đảng ở Tân Trào (Tuyên Quang), Ủy ban Khởi nghĩa Toàn quốc được thành lập do đồng chí Võ Nguyên Giáp phụ trách. Ngay sau đó, Ủy ban đã ra Quân lệnh số 1, kêu gọi toàn dân đứng lên Tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân.
Ngày 16/8/1945, tại cây đa Tân Trào, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã đọc Quân lệnh số 1 và trực tiếp chỉ huy một đơn vị Việt Nam Giải phóng quân tiến về giải phóng thị xã Thái Nguyên, mở đường cho lực lượng cách mạng tiến về Hà Nội. Chiến thắng Thái Nguyên đã đập tan phòng tuyến của địch, tạo đà tâm lý vô cùng lớn cho phong trào khởi nghĩa ở các địa phương lân cận.
Trong những ngày Hà Nội sục sôi khí thế cách mạng, Võ Nguyên Giáp cùng Ủy ban Dân tộc Giải phóng đã nhanh chóng có mặt để chỉ đạo củng cố chính quyền mới, giữ gìn trật tự và bảo vệ các cơ quan đầu não. Với cương vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ kiêm Thứ trưởng Bộ Quốc phòng trong Chính phủ lâm thời, ông đã đóng góp lớn vào việc giữ vững thành quả cách mạng trong bối cảnh đất nước đối mặt với muôn vàn khó khăn "ngàn cân treo sợi tóc".
Sự quyết đoán và tầm nhìn chiến lược của Võ Nguyên Giáp trong mùa thu lịch sử 1945 đã góp phần quyết định vào thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.
