TỐNG PHƯỚC HIỆP, TỐNG PHƯỚC HÒA – MỘT NHÀ TRUNG LIỆT

Hai ông Tống Phước Hiệp và Tống Phước Hòa vốn là hai anh em ruột, lúc sinh hai ông, thân phụ đặt Tên Hòa và Hiệp cầu mong một đời bình an, nhưng số phận hai ông đã định sẽ gắn liền với phong ba thời cuộc Đàng Trong.

I. Tống Phước Hiệp

Tống Phước Hiệp (?-1776) là một danh tướng thời chúa Nguyễn, nổi tiếng thanh liêm, chánh trực, có công lớn trong việc giữ yên vùng đất Nam Bộ, chống quân Xiêm và Tây Sơn. Ông được truy tặng tước Hữu Phủ Quốc Công và thờ tại nhiều miếu ở Gia Định và Vĩnh Long.

- Thân thế:

+ Quê quán: Huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa.

+ Gia đình: Cha là Tống Phước An, thuộc dòng họ Tống Phước có nhiều công lao với chúa Nguyễn.

+ Năm mất: 1776 tại Gia Định.

- Sự nghiệp:Lưu thủ Long Hồ dinh (Vĩnh Long): Ông là quan trấn thủ đầu tiên, nổi tiếng tận tụy, chăm lo trị an, khuyến khích khẩn hoang, mở rộng giao thương.

- Chống quân Xiêm (1771–1772): Khi Xiêm La tấn công Hà Tiên, ông đem quân tiếp ứng, đánh lui giặc, chém hơn 300 thủ cấp, buộc quân Xiêm rút chạy.

- Chống Tây Sơn (1774): Nhận lệnh chiêu binh, ông đánh chiếm lại Bình Thuận, Diên Khánh, Bình Khánh, rồi tiến ra Phú Yên. Được phong Tiết chế, tước Kinh Quận công.

- Qua đời: Đầu năm 1776, khi Tây Sơn tiến vào Gia Định, hai con trai của ông tử trận, ông chống cự hơn một tháng nhưng lâm bệnh mất.

- Truy tặng: Hữu Phủ Quốc Công, lập miếu thờ tại Long Hồ dinh (Vĩnh Long).

- Thờ phụng:

Năm 1810, vua Gia Long cho thờ ông tại miếu Trung Tiết Công Thần; năm 1822, vua Minh Mạng truy phong Trung Đẳng Thần, thờ tại miếu Hội Đồng Gia Định.

II. Tống Phước Hòa

Tống Phước Hòa (?-1777) là một danh tướng thời chúa Nguyễn, nổi tiếng trung liệt, đã chiến đấu chống quân Tây Sơn và hy sinh tại Ba Vát (Bến Tre). Ông được truy tặng Chưởng dinh Quận công và thờ tại nhiều miếu ở Huế và Nam Bộ.

- Thân thế:

+ Quê quán: Huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa.

+ Gia đình: Có quan hệ huyết thống với danh tướng Tống Phước Hiệp. Theo gia phả, ông là một trong bảy người con trai của Tống Phước An.

+ Sự nghiệp: Năm 1776 Cầm quân đánh Tây Sơn ở Bình Thuận, Phú Yên; sau đó được thăng chức cai cơ, đóng giữ Ô Cam. Được giao coi giữ Đông Khẩu đạo (vùng Sa Đéc ngày nay).

Năm 1777 Khi Tây Sơn tiến đánh Gia Định, ông cùng Tống Phúc Thiêm bảo vệ chúa Nguyễn Phúc Dương.

Sau khi chúa bị bắt, ông vẫn tập hợp tàn quân quyết chiến lần nữa tại Ba Vát (Bến Tre).Thất bại, ông đã trở gươm tự sát để giữ khí tiết.

- Vinh danh:

Năm 1810 (Gia Long thứ 9): Được truy tặng Chưởng dinh Quận công, thờ tại miếu Trung Tiết Công Thần ở Huế.

Năm 1843 (Thiệu Trị thứ 3): Được sắc phong Trung đẳng thần.

Miếu thờ: Từng có miếu riêng ở Sa Đéc, sau bị phá, bài vị được phối thờ tại đình Vĩnh Phước.

Tên đường: Trước năm 1975, Sa Đéc có đường mang tên ông, sau đổi thành Trần Hưng Đạo.