Tổng Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái: Người đặt nền móng xây dựng Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam
Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân lập nên những chiến công hiển hách trong đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Để có được bề dày truyền thống quý báu đó là sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, thường xuyên của Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng… và những cống hiến, đóng góp của các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ Bộ Tổng Tham mưu, trong đó có công lao to lớn của Đại tướng Hoàng Văn Thái - người được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, lựa chọn, giao trọng trách xây dựng Bộ Tổng Tham mưu, đồng thời là Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên.
Được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, giao trọng trách xây dựng cơ quan tham mưu chiến lược là một vinh dự lớn đồng thời cũng là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn đối với đồng chí Hoàng Văn Thái. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, Bộ Tổng Tham mưu là “cơ quan quân sự cơ mật của Đoàn thể (Đảng), là cơ quan quan trọng của quân đội, có nhiệm vụ: Tổ chức, huấn luyện quân đội cho giỏi; tổ chức nắm địch, nắm ta rõ ràng; bày mưu kế khôn khéo; tổ chức chỉ huy thông suốt, bí mật, nhanh chóng, kịp thời, chính xác để đánh thắng mọi kẻ thù, bảo vệ cách mạng”(1) và “xây dựng Bộ Tổng Tham mưu trong điều kiện chưa hề có một cán bộ nào đã từng làm công tác tham mưu; không có phương tiện. Ngay nơi làm việc cũng chưa có”(2). Bên cạnh đó, bản thân đồng chí Hoàng Văn Thái cũng “chưa biết gì về công tác tham mưu… nó lớn quá sức tưởng tượng đối với mình”(3), “cung cách tổ chức một cơ quan tham mưu ra sao và điều hành nó như thế nào, nhất là lại với cơ quan Bộ Tổng Tham mưu nữa, đúng là như chim chích vào rừng”(4).
Bằng tài năng và quyết tâm chính trị cao nhất, đồng chí Hoàng Văn Thái dành nhiều thời gian, công sức, ngày đêm trăn trở suy nghĩ, tìm hiểu, nghiên cứu về công tác tham mưu, về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan tham mưu... Sau nhiều ngày đêm tích cực nghiên cứu tài liệu cả trong nước và nước ngoài, kết hợp nhóm nghiên cứu về tổ chức cơ quan tham mưu với tranh thủ các ý kiến của đội ngũ cán bộ ở các đơn vị, đặc biệt là những gợi ý của đồng chí Võ Nguyên Giáp, đồng chí Hoàng Văn Thái đã định hình cơ bản về cơ cấu tổ chức của cơ quan tham mưu bao gồm: Tác chiến - Đồ bản; Tình báo; Thông tin liên lạc và Văn phòng. Dưới sự tổ chức, điều hành, chỉ huy của đồng chí Hoàng Văn Thái, chỉ trong một thời gian rất ngắn, “khoảng trung tuần tháng 10 năm 1945, cơ cấu tổ chức cơ quan tham mưu bước đầu được hình thành cùng với sự phân công phân nhiệm trong nội bộ từng bộ phận và mối quan hệ hợp đồng giữa bộ phận này với bộ phận khác”(9).
Dưới sự chỉ đạo, chỉ huy của đồng chí Tổng Tham mưu trưởng, Phòng Tác chiến - Đồ bản khắc phục mọi khó khăn về phương tiện thông tin hạn chế, chế độ báo cáo và hạn chế trong việc nắm tình hình, đặc biệt là tình hình chiến sự ở Nam Bộ đã nắm chắc tình hình ở Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, sưu tầm, in, phân loại, sắp xếp các loại bản đồ bảo đảm cho thực hiện nhiệm vụ. Đặc biệt, phòng nắm chắc âm mưu, thủ đoạn của địch, diễn biến tình hình, trên cơ sở đó tham mưu và đối phó với cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp đang lan rộng ở miền Nam, đồng thời tiến hành xử lý kiên quyết, linh hoạt, khéo léo, mềm dẻo các vụ xung đột, gây hấn, phá hoại, đòi yêu sách, cố tình tạo cớ để can thiệp của địch, góp phần đập tan âm mưu gây xung đột và phá hoại của địch và bọn phản động, tay sai, bảo vệ và củng cố vững chắc chính quyền cách mạng.
Thượng tướng Hoàng Văn Thái (ngoài cùng, bên trái) làm việc với Bộ tư lệnh Công binh năm 1974. Ảnh tư liệu
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Để không ngừng nâng cao trình độ, năng lực cho đội ngũ cán bộ, nhân viên, đồng chí Hoàng Văn Thái chỉ đạo các phòng thường xuyên tổ chức các buổi bồi dưỡng nghiệp vụ ngắn ngày, tổ chức các buổi hội báo, nghe tin tức hàng tuần, hằng ngày, tổng hợp tình hình và rút kinh nghiệm… Qua đó, góp phần nâng cao trình độ, năng lực và kinh nghiệm cho đội ngũ cán bộ, nhân viên trong công tác. Bên cạnh đó, Bộ Tổng Tham mưu tổ chức các lớp đào tạo nhân viên chuyên môn, nhằm “không những để thêm người cho cơ quan nghiệp vụ cấp trên mà còn nhằm rút kinh nghiệm cho các giáo viên chuẩn bị mở lớp chính thức đào tạo nhân viên chuyên môn cho các địa phương và đơn vị”(14). Nhờ đó, đã giúp cho nhiều cán bộ lên cơ quan với hai bàn tay trắng về nghiệp vụ đã dần dần quen với công việc… hoạt động của bộ máy nhịp nhàng và có hiệu quả hơn. Dưới sự chỉ đạo, chỉ huy và hướng dẫn của đồng chí Hoàng Văn Thái, cơ quan Bộ Tổng Tham mưu từng bước ổn định tổ chức, biên chế, cơ sở vật chất…, vừa nhanh chóng triển khai hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ, đạt hiệu quả cao.
Dưới sự chỉ đạo của đồng chí Hoàng Văn Thái, đến năm 1948, Bộ Tổng Tham mưu và Ngành Tham mưu toàn quân đã có sự phát triển mới, phát huy tốt chức năng, nhiệm vụ trong công tác. Từ tay không hoàn toàn, trải qua hai năm rưỡi cố gắng, đến nay ta đã có một hệ thống cơ quan tham mưu các cấp gồm: “Bộ Tổng Tham mưu, các phòng tham mưu khu và các ban tham mưu trung đoàn, các cơ quan tham mưu của ta... đã có những thành tích nhất định trong việc tuyển quân, tổ chức biên chế, luyện quân, trang bị, cấp dưỡng…”(16).
1) Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2015, tr. 10-11.(2) 35 năm xây dựng, công tác và chiến đấu của Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam. 1980, tr. 2.(Báo cáo của Thượng tướng Lê Trọng Tấn - Tổng Tham mưu trưởng tại mít tinh chào mừng ngày Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam tròn 35 tuổi). Lưu tại Thư viện Viện Lịch sử quân sự.(3) Đại tướng Hoàng Văn Thái - Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên, Nxb. Văn học, Hà Nội, 2014, tr. 250.(4) Đại tướng Hoàng Văn Thái - Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên, Nxb. Văn học, Hà Nội, 2014, tr. 253.(5) Đại tướng Hoàng Văn Thái - Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên, Nxb. Văn học, Hà Nội, 2014, tr. 250.(6) Gồm các đồng chí: Hoàng Văn Thái; Hoàng Đạo Thúy; Hoàng Minh Đạo; Mai Hữu Thao; Nguyễn Văn Trang; Vũ Văn Thềm; Nghiêm Xuân Hãn; Đỗ Xuân Sáng.(7) Đại tướng Hoàng Văn Thái - Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên, Nxb. Văn học, Hà Nội, 2014, tr. 9.(8) Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2015, tr. 10.(9) Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2015, tr. 12.(10) Đại tướng Hoàng Văn Thái - Mấy vấn đề về chỉ huy và tham mưu, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1983, tr. 55.(11) Dẫn theo: Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2015, tr. 19.(12) Việt Nam quốc dân Đảng.(13) Việt Nam cách mạng đồng minh hội.(14) Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2015, tr. 23.(15) Bộ Tổng Tham mưu, Ban Tổng kết - Biên soạn lịch sử, Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu trong kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954), Nhà in Bộ Tổng Tham mưu, Hà Nội, 1991, tr. 28.Theo: Đảng ủy Bộ Tổng Tham mưu - Cơ quan Bộ Quốc phòng, Lịch sử Đảng bộ Bộ Tổng Tham mưu - Cơ quan Bộ Quốc phòng (1945 - 2005), Tập 1, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2011, tr. 12. Ghi: Đảng viên trong cơ quan mới có 2 đồng chí: Hoàng Văn Thái (vào Đảng năm 1938) và Hoàng Minh Đạo (vào Đảng năm 1939) là 2 đảng viên đầu tiên ở Bộ Tổng Tham mưu.(16) Hoàng Văn Thái - Mấy vấn đề chỉ huy và tham mưu, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1983, tr. 12.(17) 35 năm xây dựng, công tác và chiến đấu của Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam. 1980, tr. 2.(Báo cáo của Thượng tướng Lê Trọng Tấn - Tổng Tham mưu trưởng tại mít tinh chào mừng ngày Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam tròn 35 tuổi). Lưu tại thư viện Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam.(18) 35 năm xây dựng, công tác và chiến đấu của Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam. 1980, tr. 2.(Báo cáo của Thượng tướng Lê Trọng Tấn - Tổng Tham mưu trưởng tại mít tinh chào mừng ngày Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam tròn 35 tuổi). Lưu tại thư viện Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam.(19) 35 năm xây dựng, công tác và chiến đấu của Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam. 1980, tr. 2.(Báo cáo của Thượng tướng Lê Trọng Tấn - Tổng Tham mưu trưởng tại mít tinh chào mừng ngày Bộ Tổng Tham mưu và Ngành tham mưu Việt Nam tròn 35 tuổi). Lưu tại thư viện Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam.



