Tổng tiến công Mậu Thân 1968 ở Huế qua hồi ức hai vị tướng

Gần 60 năm đã trôi qua, nhưng với những người trực tiếp chỉ huy và chiến đấu tại Huế trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, ký ức về những ngày đêm lịch sử ấy vẫn vẹn nguyên như vừa mới hôm qua. Trong dòng hồi ức ấy, câu chuyện của hai vị tướng từng ở tuyến đầu mặt trận Huế cho thấy rõ vì sao nơi đây trở thành một trong những chiến trường ác liệt và mang ý nghĩa bước ngoặt của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Thu: “Liệt hai chân vẫn giúp bộ đội chuyển vũ khí”

Ở tuổi 90, Thiếu tướng Nguyễn Văn Thu, nguyên Tham mưu trưởng Quân khu Trị Thiên, vẫn minh mẫn khi nhắc lại từng mũi tiến công, từng con đường, từng cánh cửa của Kinh thành Huế những ngày Xuân 1968.

Sau chỉ thị của Bộ Chính trị chuẩn bị cho cuộc tổng tiến công, ông được giao làm Chỉ huy trưởng cánh Bắc TP Huế. Thời điểm ấy, Huế là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng, với nhiều vị trí then chốt như cửa Hữu, cửa Đông Ba, sân bay Tây Lộc, Đại Nội… bị địch chiếm giữ và bố trí lực lượng dày đặc.

“Hơn một tháng trước giờ nổ súng, bộ đội ta cùng nhân dân chuẩn bị rất kỹ: quân số, vũ khí, cơ sở mật, đường cơ động. Khi mọi khâu đã xong, khả năng thắng lợi đã có tới 50%,” ông Thu nhớ lại.

Rạng sáng mùng 1 Tết Mậu Thân, các lực lượng ta đồng loạt tiến công. Chỉ sau khoảng 3 giờ, toàn bộ cánh Bắc TP Huế được giải phóng. Đến sáng mùng 2 Tết, quân ta làm chủ thành phố. 6h30 sáng mùng 2, lá cờ giải phóng tung bay trên Phu Văn Lâu, đánh dấu Huế hoàn toàn thuộc về cách mạng.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Thu, yếu tố quyết định giúp quân ta trụ vững 26 ngày đêm chính là sự nổi dậy và tiếp sức của quần chúng nhân dân Huế: nuôi giấu bộ đội, tải thương, tiếp tế lương thực, dẫn đường trong từng con hẻm nhỏ.

Ông đặc biệt xúc động khi nhắc đến ông Điền, một người dân bị liệt cả hai chân, mưu sinh bằng nghề chèo thuyền trên sông Hương. Để giúp bộ đội vận chuyển vũ khí qua sông, ông Điền đã buộc súng đạn vào thuyền, giả vờ đi câu cá, lặng lẽ kéo vũ khí sang bờ Bắc giữa làn đạn và sự kiểm soát gắt gao của địch.

“Nếu không có nhân dân đứng dậy chỉ đường, chở che và tiếp sức, bộ đội khó có thể hoàn thành nhiệm vụ,” Thiếu tướng Thu khẳng định.

Thiếu tướng Võ Văn Chót: Thắng lợi nhờ bí mật tuyệt đối

Trong buổi gặp mặt kỷ niệm 50 năm Tổng tiến công Mậu Thân tại Huế, Thiếu tướng Võ Văn Chót, nguyên Phó Tư lệnh, Phó Tham mưu trưởng Quân khu 4, Trưởng Ban Liên lạc Cựu chiến binh Quân khu Trị Thiên, đã nhấn mạnh ý nghĩa chiến lược của cuộc tiến công Xuân 1968.

Theo ông, Tổng tiến công Mậu Thân đã giáng đòn mạnh vào ý chí xâm lược của Mỹ, tạo bước ngoặt lớn đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ của dân tộc ta tiến dần đến thắng lợi hoàn toàn.

Riêng tại Huế, chỉ sau 4 ngày chiến đấu, quân và dân ta đã đánh chiếm hầu hết các mục tiêu trọng yếu: Dinh Tỉnh trưởng, đồn cảnh sát, đài phát thanh, sân bay Phú Bài, nhiều khách sạn lớn – nơi địch đóng quân và chỉ huy.

Thiếu tướng Võ Văn Chót xúc động nhắc đến sự hy sinh anh dũng của Tiểu đoàn K8 (Trung đoàn 3, Sư đoàn 324B) tại Phước Yên (Quảng Điền). Trong vòng vây khốc liệt của địch, hơn 500 cán bộ, chiến sĩ K8 cùng 200 bộ đội địa phương đã ngã xuống để giữ chân địch, bảo vệ lực lượng chủ lực rút khỏi Huế.

“Thắng lợi ở Huế là thắng lợi của chiến tranh nhân dân. Nhân dân đào hầm, dựng chiến lũy, tiếp tế, chăm sóc thương binh, dẫn đường cho bộ đội. Hàng ngàn thanh niên gia nhập du kích, tự vệ, cùng đứng lên giành chính quyền ở nhiều khu vực,” ông Chót nhấn mạnh.

Một yếu tố sống còn khác là bí mật tuyệt đối. Địch phán đoán sai hướng tiến công chủ yếu của ta, tập trung phòng thủ Đường 9 và Quốc lộ 1, nên hoàn toàn bất ngờ khi ta đồng loạt tiến công từ nội đô Huế đến vùng ven, đồng bằng và ngoại thành.

Bản anh hùng ca còn vang mãi

Sau 25–26 ngày đêm làm chủ Huế, quân và dân Trị Thiên – Huế đã:

• Diệt, bắt sống và làm tan rã hàng chục nghìn tên địch

Với những chiến công ấy, quân dân Trị Thiên – Huế vinh dự được trao tặng 8 chữ vàng:

“Tiến công – Nổi dậy – Anh dũng – Kiên cường”

Gần sáu thập kỷ đã qua, nhưng qua hồi ức của hai vị tướng, có thể thấy rõ: Huế Mậu Thân 1968 không chỉ là một trận đánh, mà là biểu tượng của ý chí quật cường, của sức mạnh đoàn kết quân – dân, và là dấu mốc không thể phai mờ trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam.