Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân
Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân là một Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân diễn ra trong dịp Tết Nguyên đán năm 1968, thuộc bối cảnh Chiến tranh Việt Nam. Đây là một trong những bước ngoặt quan trọng nhất của cuộc chiến vì tạo ra tác động quân sự, chính trị và tâm lý sâu rộng, làm thay đổi cách nhìn về triển vọng của cuộc chiến ở cả Việt Nam và quốc tế.
Bối cảnh
Đến cuối năm 1967, chiến sự giữa lực lượng Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, Quân đội Nhân dân Việt Nam và phía Quân lực Việt Nam Cộng hòa cùng lực lượng Quân đội Hoa Kỳ đang ở giai đoạn ác liệt. Kế hoạch tổng tiến công được chuẩn bị với mục tiêu tiến công đồng loạt vào các đô thị, trung tâm quân sự và chính trị trên khắp miền Nam trong dịp Tết, khi nhiều bên kỳ vọng có thời gian ngừng bắn. Mức độ và mục tiêu cụ thể của chiến dịch vẫn là chủ đề được các nhà sử học phân tích và tranh luận.
Diễn biến chính
Các đợt tiến công bắt đầu vào cuối tháng 1 năm 1968 và diễn ra tại hàng chục tỉnh, thành phố. Những trận đánh nổi bật diễn ra ở Huế, Sài Gòn và nhiều đô thị khác. Một trong những sự kiện gây chú ý quốc tế là cuộc tấn công vào khuôn viên Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn. Dù phần lớn các mục tiêu cuối cùng được lực lượng Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng hòa tái kiểm soát, giao tranh kéo dài đã gây tổn thất rất lớn cho tất cả các bên và cho dân thường.
Ý nghĩa và tác động
Về quân sự, nhiều nhà nghiên cứu nhận định lực lượng tiến công chịu thương vong rất nặng và không đạt được một số mục tiêu chiến lược ban đầu. Tuy nhiên, về chính trị và tâm lý, chiến dịch có ảnh hưởng rất lớn khi làm lung lay niềm tin của một bộ phận công chúng Hoa Kỳ vào khả năng sớm kết thúc chiến tranh, góp phần thúc đẩy những thay đổi trong chính sách của Hoa Kỳ và mở đường cho các cuộc đàm phán sau đó, bao gồm Hòa đàm Paris. Vì vậy, nhiều công trình lịch sử coi đây là một bước ngoặt của cuộc chiến.
Góc nhìn lịch sử
Cách đánh giá sự kiện khác nhau tùy theo góc nhìn lịch sử và học thuật. Trong lịch sử chính thống của Việt Nam, chiến dịch thường được xem là thắng lợi có ý nghĩa chiến lược, tạo chuyển biến quan trọng cho cục diện chiến tranh. Nhiều học giả quốc tế lại nhấn mạnh sự khác biệt giữa kết quả quân sự và tác động chính trị, cho rằng dù không đạt thắng lợi quân sự quyết định, chiến dịch đã tạo ra ảnh hưởng chiến lược lâu dài đối với diễn biến của Chiến tranh Việt Nam. Nhìn chung, giới nghiên cứu đồng thuận rằng đây là một trong những sự kiện có ảnh hưởng sâu sắc nhất của cuộc chiến, với tác động kéo dài đến chính sách, dư luận và tiến trình đàm phán hòa bình sau này.
