Trắc thủ Nguyễn Đức Chiêu – sinh viên Bách khoa “nhìn xuyên” màn nhiễu, hạ B52 giữa lòng Hà Nội

Ông Nguyễn Đức Chiêu là sinh viên năm thứ hai khoa Luyện kim, khóa 13, Đại học Bách khoa Hà Nội. Ông nhập ngũ vào bộ đội tên lửa, làm trắc thủ góc tà tại Tiểu đoàn 72, Trung đoàn 285, Sư đoàn 363, Quân chủng Phòng không – Không quân. Ông là một trong những người trực tiếp bắn rơi chiếc B52 xuống hồ Hữu Tiệp, giữa lòng Thủ đô, trong chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”.

Ngày 22/12/1972, Tiểu đoàn 72 đang bảo vệ vùng trời Hải Phòng thì nhận lệnh cơ động lên tăng cường cho Hà Nội. Kíp chiến đấu của tiểu đoàn có ba trắc thủ: Trần Đăng Khoa đo phương vị, Nguyễn Văn Tuyên đo cự ly, và Nguyễn Đức Chiêu đo góc tà. Điều đặc biệt là cả ba đều là sinh viên Bách khoa.

Đêm 27/12/1972, máy bay B52 kéo vào Hà Nội, phủ màn nhiễu điện tử dày đặc lên màn hình ra-đa. Nhớ lại khoảnh khắc ấy, ông Chiêu kể rằng màn hình góc tà trắng xóa, không bắt được mục tiêu: “Màn hình vẫn trắng xóa nên tôi thật sự lo lắng.” Bằng kinh nghiệm được rèn luyện và khả năng phán đoán, ông đã bám được đúng góc của chiếc B52 đang lao vào.

Tiểu đoàn trưởng Phạm Văn Chắt ra lệnh phóng hai quả đạn cách nhau sáu giây. Khoảng 23 giờ đêm hôm đó, chiếc B52 nổ tung, sáng rực một góc trời Hà Nội. Phần thân máy bay rơi xuống hồ Hữu Tiệp, làng Ngọc Hà; đuôi và cánh rơi xuống đường Hoàng Hoa Thám gần đó. Trên máy bay có sáu phi công: hai người chết, bốn người nhảy dù và bị quân dân Hà Nội bắt sống. Chiếc máy bay rơi xuống khi chưa kịp cắt bom. Đây là chiếc B52 duy nhất bị bắn rơi ngay giữa lòng Hà Nội trong chiến dịch, và đơn vị của ông Chiêu từ đó được gọi là đơn vị “bắt sống máy bay B52”.

Theo ông Chiêu, sinh viên Bách khoa ra trận không chỉ mang theo lòng dũng cảm, mà còn mang theo kiến thức kỹ thuật. Họ đã vận dụng những gì học được ở trường để chống nhiễu, đối đầu với chiến tranh điện tử của đối phương.

Sau năm 1975, ông trở lại giảng đường, học tiếp khóa 19 Đại học Bách khoa Hà Nội. Ngày nay, xác chiếc B52 vẫn nằm giữa hồ Hữu Tiệp như một chứng tích lịch sử. Câu chuyện của ông cho sinh viên hôm nay thấy rằng tri thức khoa học cũng có thể là vũ khí bảo vệ Tổ quốc, và mỗi giờ học trên giảng đường hôm nay đều có ý nghĩa của nó.