Trái Tim Côn Sơn Và Lời Thề Binh Pháp - Kiệt Tác Trí Tuệ Nguyễn Trãi

Trong dòng dòng lịch sử Việt Nam, hiếm có nhân vật nào gánh chịu nhiều vinh quang lẫn bi kịch cay đắng như Nguyễn Trãi (1380 – 1442), hiệu là Ức Trai. Ông không chỉ là một danh nhân văn hóa thế giới, một nhà chính trị, quân sự thiên tài mà còn là biểu tượng bất tử cho lòng yêu nước thương dân sâu sắc của dân tộc.

Sinh ra tại Thăng Long trong một gia đình giàu truyền thống hiếu học, Nguyễn Trãi sớm mồ côi mẹ, được cha là Nguyễn Trãi (Nguyễn Trãi - Nguyễn Phi卿) nuôi dạy nên người. Năm 1400, ông đỗ Thái thái học sinh dưới triều Hồ. Tuy nhiên, biến cố giặc Minh xâm lược đã đẩy đất nước vào đêm trường tăm tối. Khi cha bị giặc bắt giải về phương Bắc, Nguyễn Trãi định đi theo phụng dưỡng, nhưng cha ông đã khuyên quay về để trả thù nhà, rửa nợ nước. Vừa mang nỗi đau mất cha, vừa nung nấu ý chí cứu quốc, ông lặn lội tìm về Lam Sơn, dâng lên Bình Định Vương Lê Lợi tập Bình Ngô sách – chiến lược đánh vào lòng người (tâm công) để thu phục giang sơn.

Suốt 10 năm gian khổ của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi là cánh tay đắc lực, người bạn tri kỷ của Lê Lợi. Bằng trí tuệ sắc bén, ông đã soạn thảo hàng trăm bức thư dụ hàng các tướng Minh, làm tan rã chí khí kẻ thù mà không tốn nhiều xương máu. Khi đất nước sạch bóng giặc ngoại xâm năm 1428, ông chấp bút viết bản Bình Ngô đại cáo – bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai của dân tộc, vang dội hào khí với tư tưởng nhân nghĩa tỏa sáng: "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân / Quân điếu phạt trước lo trừ bạo".

Đại thắng thành công, Nguyễn Trãi dốc lòng cùng triều đình nhà Lê thiết lập nền bình trị, chăm lo đời sống nhân dân. Ông luôn đau đớn trước nỗi khổ của dân nghèo, mong muốn mọi người dân "khắp thôn xóm không có tiếng hờn giận than ôi". Thế nhưng, trước sự đố kỵ của những kẻ gian thần trong triều, ông dần rút lui về ở ẩn tại Côn Sơn (Hải Dương) – nơi có suối chảy rì rầm, có thông xanh rì rào, sống cuộc đời thanh cao, giản dị.

Bi kịch nghiệt ngã ập đến vào năm 1442 với án chữ "Lệ Chi Viên", khiến ông và gia tộc phải gánh chịu thảm án tru di ba họ. Phải đến hơn 20 năm sau, Vua Lê Thánh Tông mới chính thức minh oan cho ông, khen ngợi rằng: "Tấm lòng Ức Trai sáng như sao Khuê" (Ức Trai tâm thượng quang Khuê táo).

Nguyễn Trãi trút hơi thở cuối cùng trong đau thương, nhưng di sản ông để lại cho hậu thế là vô giá. Cuộc đời ông là bài học sâu sắc về lòng nhân nghĩa, lấy dân làm gốc, và là minh chứng cho một trái tim luôn đập vì sự bình yên của giang sơn Việt Nam.