TRÁI TIM KIÊN TRUNG VÀ LÁ CỜ QUYẾT CHIẾN QUYẾT THẮNG TRÊN ĐỈNH HIM LAM

Trần Can sinh năm 1931, quê ở xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Từ nhỏ, ông đã nuôi dưỡng một tình yêu sâu sắc và khát khao cháy bỏng được đi bộ đội để cầm súng giết giặc cứu nước. Khi lớn lên, dẫu bị các đơn vị từ chối liên tiếp ba lần vì lý do sức khỏe yếu, nhưng với ý chí kiên định, đến lần thứ tư ông đã chính thức được chấp nhận vào hàng ngũ quân đội. Kể từ ngày khoác áo lính, Trần Can luôn chiến đấu hết sức dũng cảm, mưu trí, trong mọi tình huống hiểm nguy, ác liệt đều kiên quyết dẫn đầu đơn vị vươn lên hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Vào năm 1952, sau đợt chỉnh huấn chính trị, biên chế và trang bị theo quy định của Bộ Tổng Tham mưu, các đại đoàn cơ động được tổ chức thống nhất, mở ra một bước ngoặt lớn trong công tác xây dựng lực lượng vũ trang. Khi ấy, Trung đoàn 209 thuộc Đại đoàn 312 của Trần Can bước vào chiến dịch Tây Bắc với một sức mạnh và niềm tin hoàn toàn mới. Là chiến trường có tầm quan trọng chiến lược ở Bắc Bộ, Tây Bắc khi đó là bàn đạp để địch uy hiếp căn cứ địa Việt Bắc, đồng thời việc giải phóng nơi đây sẽ giúp ta mở rộng vùng kháng chiến. Mang trong mình khát vọng cống hiến, Trần Can vô cùng nóng lòng được tham gia chiến dịch này.

Ngày 10-10-1952, đại đoàn chia làm hai cánh vượt sông Thao, trong đó Trung đoàn 209 theo hướng Bắc vượt đèo Nậm Bằng cao gần 2.000m để tiêu diệt các cứ điểm địch. Trong trận đánh ở bản Hoa, với vai trò xung kích, Trần Can đã nhanh chóng vượt qua cửa mở ngay khi có lệnh, dùng thủ pháo tiêu diệt một ụ súng rồi thọc sâu vào bên trong. Khi tiểu đội thương vong hết, ông tự động sáp nhập với hai đồng chí từ tiểu đội khác thành một tổ tiếp tục chiến đấu, dũng mãnh diệt thêm ba ụ súng, đánh thẳng vào sở chỉ huy địch, tiêu diệt cơ quan đầu não, bắt sống 22 tên và thu giữ 17 súng các loại.

Lực lượng xung kích của bộ đội ta lợi dụng địa hình, địa vật tiến sát vào các vị trí của địch trên đồi Him Lam để tấn công và tiêu diệt cứ điểm này thuộc tuyến phòng thủ phía bắc của địch, ngay trong ngày mở đầu chiến dịch, chiều 13-3-1954. Ảnh tư liệu/TTXVN

Nhờ những cống hiến xuất sắc ấy, ngày 7-5-1956, Trần Can đã vinh dự được Chủ tịch nước truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Anh hùng Trần Can được Chủ tịch nước truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Ảnh tư liệu 

Đến chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ vô cùng nặng nề: tiêu diệt cứ điểm Him Lam – một trung tâm phòng ngự kiên cố và vững chắc bậc nhất của địch thuộc phân khu trung tâm, nằm cách Mường Thanh 2,5km với nhiệm vụ bảo vệ huyết mạch và án ngữ con đường từ Tuần Giáo đến Điện Biên Phủ. Binh lực tại đây gồm một tiểu đoàn lê dương tăng cường thuộc Lữ đoàn Lê dương số 13, được bố trí trên ba mỏm cứ điểm biệt lập nhưng yểm hộ lẫn nhau, hệ thống hỏa lực nhiều tầng chéo cánh sẻ cùng bãi mìn, dây thép gai rộng từ 100m đến 200m và các hầm ngầm kiên cố. Để đối phó với hệ thống phòng thủ hiện đại này, công tác trinh sát đòi hỏi sự công phu, tỉ mỉ từ nhiều hướng trong nhiều thời điểm. Trước âm mưu dùng xe ủi và mìn để lấp hào, phá hoại tuyến xuất phát xung phong của địch, bộ đội ta đã kiên cường khắc phục khó khăn, phối hợp cùng lực lượng quân báo bắt sống tù binh là Thiếu uý Giắc Cơ để khai thác chính xác tình hình tung thâm cứ điểm.

Bộ đội ta giương cao cờ chiến thắng trên cứ điểm Him Lam vừa chiếm được trong trận mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ, chiều 13-3-1954. Ảnh tư liệu/TTXVN 

Đúng 17 giờ 10 phút ngày 13-3-1954, pháo binh ta trút bão lửa xuống Him Lam, mở màn chiến dịch lịch sử. Khi hỏa lực địch chống trả quyết liệt khiến giao thông hào chật chội làm cản trở vận động, phân đội trợ chiến Tiểu đoàn 11 đã dũng cảm nhảy khỏi hào để yểm trợ bộc phá mở cửa. Trên hướng Trung đoàn 209, sau khi tổ ĐKZ tiêu diệt triệt để các hỏa điểm cản trở, cửa mở được thông suốt. Ngay lập tức, Tiểu đội trưởng Trần Can chỉ huy tiểu đội nhanh chóng chiếm lô cốt đầu cầu, rồi tiếp tục đánh chiếm lô cốt số 6 và lô cốt cố thủ. Dưới làn đạn súng máy quét sát đất, Trần Can đã mưu trí điều một tổ dùng thủ pháo tiến áp sát phía sau kết hợp bắn nghi binh thu hút hỏa lực, khiến khẩu trung liên của địch phải cấy im bặt. Chớp lấy thời cơ ngàn vàng, Trần Can dũng mãnh nhảy lên khỏi giao thông hào, hiên ngang cắm lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” do Bác Hồ trao tặng lên nóc lô cốt cố thủ của cứ điểm thứ ba. Đó chính là lá cờ đầu tiên của quân ta được giương cao trên cứ điểm địch tại chiến trường Điện Biên Phủ, trở thành ngọn lửa tinh thần giục giã toàn quân xông lên. Không dừng lại ở đó, khi vấp phải một ổ đề kháng ngoan cố có hỏa lực quét ngang mặt đất, Trần Can đã chủ động đề xuất dùng bộc phá. Sau khi đồng đội hy sinh trên đường tiếp cận, ông đã bình tĩnh chớp thời điểm mũi súng địch chuyển hướng để trườn lên, tiêu diệt hoàn toàn hầm ngầm, bắt sống 25 tên địch và đập vỡ cụm cứ điểm phòng ngự hiện đại mạnh nhất của chúng.

Trong trận đánh điểm cao 507 tại khu trung tâm Mường Thanh, Trần Can lại tiếp tục ghi dấu ấn khi dũng cảm dẫn đầu tiểu đội xông lên áp đảo quân địch, chiếm lĩnh mỏm cột cờ. Giữa biển lửa pháo binh và những đợt phản kích dữ dội của địch giành giật từng thước đất, ông cùng đồng đội kiên cường bám trụ, đánh bại 4 đợt phản kích liên tiếp. Đến đợt tấn công thứ năm khi địch ném lựu đạn tới tấp, Trần Can đã dũng cảm nhặt lại lựu đạn ném trả, đồng thời chỉ huy anh em nhảy lên hào đánh giáp lá cà. Dù cán bộ đại đội thương vong hết và bản thân cũng mang thương tích, ông vẫn kiên quyết thay thế chỉ huy đơn vị chiến đấu. Sáng hôm sau, ông tiếp tục xốc lại tinh thần thương binh, chấn chỉnh đội hình và đánh tan đợt phản kích cuối cùng của địch, tạo thế vững chắc cho đại quân tiến thẳng vào trung tâm.

Định mệnh hào hùng khép lại khi Anh hùng Trần Can đã anh dũng hy sinh vào đúng buổi sáng ngày 7-5-1954 – ngày kết thúc toàn vẹn Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ, khi đang trực tiếp chỉ huy bộ đội đánh thẳng vào sở chỉ huy của tướng De Castries. Sự hy sinh của ông mãi mãi khắc ghi vào tượng đài bất tử của lịch sử dân tộc.