Tràm Chim

Trong địa phận H.TN, T.Đồng Tháp.

Ở Nam bộ, nhất là ở ĐTM và Cà Mau, có nhiều địa danh mang từ tố "tràm" (tràm Chim, tràm Sình, tràm Dơi, tràm Cù Lao Đài hoặc đồng Tràm, rỗng Tràm, rạch Tràm,...). Về mặt cấu tạo, loại địa danh có từ tố "tràm" có hai dạng:

(1) Từ tố khác + /tràm/ (đồng Tràm, rỗng Tràm, rạch Tràm,...), từ tố /tràm/ trong dạng này có nghĩa là cây tràm (bách bi), theo đó, đồng Tràm có nghĩa cánh đồng có nhiều tràm;

(2) /tràm/+ từ tố khác: tràm + một loài động vật (chim, dơi,...) hoặc một dạng địa hình (sinh, cù lao,...), từ tố /tràm/ trong dạng thức này có thể xuất phát từ nguồn tiếng Việt có nghĩa là vùng trũng thấp, vùng ngập nước, đồng nghĩa với “hõm” và “chẳm”, như trong câu “Nó nằm ở chỗ đất hõm sâu” hoặc trong sách GĐTTC, Trịnh Hoài Đức gọi vùng ĐTM là “chẳm Mãng Trạch”. Như vậy, /tràm/ ở đây không phải là cây tràm mà là một loại địa hình. /Tràm/, /Chẳm/, /Hõm/ gần đồng âm với /kram/ của tiếng Mã Lai, /khỏm/ của tiếng Xiêm và Lào, /krom/ của tiếng Khmer (Khmer krom tức là Khmer hạ). /Tràm/ âm ra tiếng Hán-Việt là /khảm/ hoặc /trầm/, do vậy, trước đây, người Hoa thường gọi miệt Hà Tiên là Mang Khảm (theo Trương Minh Đạt trong “Nhận thức mới về Hà Tiên” thì Mang Khảm là “xóm dân vùng ngập nước”).

Như vậy, địa danh Tràm Chim có nghĩa là vùng ngập nước có nhiều chim. Nhưng trong thực tế người ta thường hiểu rằng đó là khu rừng tràm có nhiều chim, vì có sự đồng âm giữa “tràm” là “cây tràm”, “tràm” là “vùng ngập nước”, thêm vào đó ở Nam bộ, vùng ngập nước thường có rừng tràm.