TRẬN “BẠCH ĐẰNG” TRÊN SÔNG HIẾU – DẤU ẤN HÀO HÙNG CỦA QUÂN VÀ DÂN QUẢNG TRỊ

Mùa Xuân năm 1968, trong khí thế của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân, chiến trường Quảng Trị diễn ra những trận đánh quyết liệt nhằm chia lửa cho chiến trường Khe Sanh, cắt đứt tuyến vận chuyển quan trọng của quân Mỹ và quân đội Việt Nam Cộng hòa. Trong bối cảnh đó, trên dòng sông Hiếu, quân và dân Quảng Trị đã làm nên một trận đánh đặc biệt, được gọi bằng cái tên đầy tự hào: “Bạch Đằng trên sông Hiếu”.

Sông Hiếu khi ấy là tuyến đường thủy quan trọng nối Cửa Việt với Đông Hà, được quân Mỹ sử dụng để vận chuyển vũ khí, quân nhu và các phương tiện phục vụ chiến trường Đường 9 – Khe Sanh. Việc ngăn chặn tuyến vận tải này có ý nghĩa quan trọng trong việc gây khó khăn cho hoạt động tiếp tế của đối phương và hỗ trợ mặt trận Khe Sanh.

Phát huy truyền thống đánh giặc trên sông nước của cha ông, quân và dân Quảng Trị đã vận dụng cách đánh của những trận thủy chiến Bạch Đằng trong lịch sử dân tộc để tạo nên một thế trận phù hợp với điều kiện thực tế. Nhân dân các địa phương hai bên bờ sông được huy động tham gia chuẩn bị vật liệu, góp sức xây dựng trận địa. Hàng nghìn cây tre, phi lao cùng nhiều vật liệu khác được bí mật tập kết, tạo thành hệ thống chướng ngại dưới lòng sông.

Khu vực Đại Độ, trên đoạn sông Hiếu từ ngã ba Gia Độ đến Hói Sòng, được lựa chọn để xây dựng thế trận. Đây là khu vực lòng sông tương đối hẹp, hai bên bờ có địa hình thuận lợi cho việc tổ chức lực lượng và tạo thế bất ngờ. Quân và dân địa phương phối hợp với các lực lượng bộ đội, đặc công xây dựng một thế trận liên hoàn trên sông và hai bên bờ.

Trong những ngày đầu tháng 3 năm 1968, thế trận được hoàn thiện. Khi những đoàn tàu vận tải của đối phương từ Cửa Việt tiến lên Đông Hà, đội hình tàu bị cản trở bởi hệ thống chướng ngại trên sông. Lực lượng ta từ hai bên bờ phối hợp với các đơn vị chiến đấu, tạo nên một trận đánh bất ngờ, làm tuyến vận tải đường sông bị tê liệt trong nhiều ngày. Các nguồn tư liệu ghi nhận trận đánh đã gây tổn thất đáng kể cho phương tiện vận tải của đối phương và góp phần làm gián đoạn tuyến tiếp tế Cửa Việt – Đông Hà.

Điều làm nên giá trị đặc biệt của trận “Bạch Đằng trên sông Hiếu” không chỉ nằm ở kết quả của trận đánh, mà còn ở sức mạnh của chiến tranh nhân dân. Để tạo nên thế trận giữa dòng sông, quân và dân các địa phương đã cùng nhau đóng góp sức người, vật liệu, phương tiện và tổ chức bảo đảm phục vụ chiến đấu. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, sự đoàn kết, bí mật, mưu trí và tinh thần vượt khó của nhân dân chính là yếu tố quan trọng góp phần làm nên thắng lợi.

“Bạch Đằng trên sông Hiếu” vì thế trở thành một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử đấu tranh cách mạng của Quảng Trị. Từ dòng sông Hiếu, truyền thống đánh giặc giữ nước của cha ông được vận dụng sáng tạo trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, thể hiện trí thông minh, lòng dũng cảm và tinh thần đoàn kết của quân dân Quảng Trị.

Ngày nay, sông Hiếu đã trở lại với vẻ thanh bình. Dòng sông từng chứng kiến những năm tháng chiến tranh nay trở thành một phần thân thuộc của quê hương. Nhưng ký ức về trận “Bạch Đằng trên sông Hiếu” vẫn còn được lưu giữ như một biểu tượng của ý chí kiên cường, trí sáng tạo và sức mạnh đoàn kết quân dân trong những năm tháng chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Đó không chỉ là một trận đánh trong lịch sử, mà còn là câu chuyện về lòng dân, về truyền thống yêu nước và tinh thần “lấy ít địch nhiều, lấy trí thắng sức” của quân và dân Quảng Trị. Những giá trị ấy cần tiếp tục được gìn giữ, kể lại cho các thế hệ hôm nay và mai sau để mỗi người thêm trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập và cuộc sống bình yên trên quê hương.