Trần Bình Trọng và Khí phách "Ta thà làm quỷ nước Nam..." (1285)

Trần Bình Trọng là danh tướng nhà Trần, một người con của dòng dõi hoàng tộc, có công lớn trong kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai. Năm 1285, ông được giao nhiệm vụ trấn giữ vùng Thiên Trường (Nam Định), bảo vệ nơi rút lui của triều đình và Thượng hoàng Trần Thánh Tông.

Trong một trận chiến ác liệt, Trần Bình Trọng đã chiến đấu dũng cảm, cầm chân quân Nguyên để bảo vệ hoàng tộc rút lui an toàn, nhưng cuối cùng ông bị quân giặc bắt. Khi bị giải về trại địch, tướng giặc đã tìm cách dụ dỗ, chiêu hàng ông, hứa hẹn phong cho ông tước vị cao ở phương Bắc. Trần Bình Trọng đã khảng khái trả lời bằng một câu nói bất hủ, thể hiện khí phách anh hùng và lòng trung thành tuyệt đối với đất nước: "Ta thà làm quỷ nước Nam, chứ không thèm làm vương đất Bắc!". Giặc căm giận và xử tử ông. Câu nói này đã trở thành biểu tượng cho tinh thần bất khuất, thà chết vinh còn hơn sống nhục của người Việt.