TRẦN BỘI CƠ – ĐÓA HOA BẤT TỬ CỦA PHONG TRÀO HỌC SINH, SINH VIÊN SÀI GÒN
Trần Bội Cơ sinh năm 1932 tại huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, có thân phụ từng tham gia Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940, từ nhỏ chị đã được hun đúc tinh thần đấu tranh vì độc lập dân tộc. Những năm thiếu niên, chị tham gia làm giao liên cho cách mạng trước khi lên Chợ Lớn học tập tại Trường Nam Kiều – một trong những cái nôi của phong trào học sinh yêu nước ở Nam Bộ thời bấy giờ. Không chỉ học tập tốt, chị còn tích cực tham gia các hoạt động tuyê
Khi thực dân Pháp đóng cửa Trường Nam Kiều vì lo ngại ảnh hưởng của phong trào đấu tranh, Trần Bội Cơ chuyển sang học tại Trường Phước Đức. Tại đây, chị nhanh chóng trở thành một trong những thủ lĩnh tiêu biểu của phong trào học sinh Sài Gòn – Chợ Lớn. Chị tích cực tổ chức các cuộc bãi khóa, biểu tình, đấu tranh đòi quyền học tập và phản đối chính sách đàn áp của thực dân Pháp. Đặc biệt, đầu năm 1950, chị tham gia vận động học sinh xuống đường trong lễ tang liệt sĩ Trần Văn Ơn, biến sự kiện này thành cuộc biểu dương lực lượng rộng lớn của tuổi trẻ Sài Gòn, góp phần thổi bùng ngọn lửa yêu nước trong học sinh, sinh viên miền Nam.
Ngày 6 tháng 5 năm 1950, trước việc chính quyền thực dân đàn áp giáo viên và học sinh, Trần Bội Cơ đã trực tiếp tổ chức một cuộc họp mặt tại khuôn viên Trường Phước Đức nhằm đấu tranh đòi những quyền lợi chính đáng cho học sinh. Khi đang phát biểu kêu gọi đoàn kết đấu tranh, chị bị cảnh sát bắt giữ và đưa về nhà lao thẩm vấn. Trong nhiều ngày liên tiếp, kẻ thù đã sử dụng đủ mọi cực hình tra tấn nhằm khai thác thông tin về tổ chức và phong trào học sinh. Dù bị đánh đập dã man, sức khỏe suy kiệt, người nữ sinh mới 18 tuổi vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng, kiên quyết không khai báo, không khuất phục trước bạo lực.
Trước ý chí sắt đá ấy, kẻ thù càng điên cuồng đàn áp. Ngày 12 tháng 5 năm 1950, chúng đã sát hại chị trong ngục tù khi tuổi đời còn rất trẻ. Trước lúc hy sinh, Trần Bội Cơ vẫn hướng về những người bạn đang bị giam giữ và cất cao lời hiệu triệu: “Các bạn, hãy đứng lên!”. Tiếng gọi ấy đã vượt qua những bức tường nhà giam, trở thành lời thúc giục mạnh mẽ đối với phong trào đấu tranh của tuổi trẻ miền Nam trong những năm tháng kháng chiến gian khổ.
Sự hy sinh anh dũng của Trần Bội Cơ đã để lại niềm xúc động sâu sắc trong nhân dân Sài Gòn – Chợ Lớn và toàn Nam Bộ. Hình ảnh người nữ sinh kiên trung được lưu truyền qua bài hát “Tiếc thương Trần Bội Cơ”, trở thành biểu tượng đẹp của tinh thần yêu nước và ý chí bất khuất của tuổi trẻ Việt Nam. Ghi nhận những cống hiến và sự hy sinh cao cả ấy, Nhà nước đã truy tặng chị Huân chương Kháng chiến hạng Nhì; năm 2000, chị được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ngày nay, ngôi trường Phước Đức năm xưa, nay là Trường Trung học cơ sở Trần Bội Cơ tại Thành phố Hồ Chí Minh, vẫn tiếp tục là địa chỉ giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ học sinh. Tên tuổi Trần Bội Cơ mãi mãi là biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, của tinh thần bất khuất và sự cống hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.
Nguyên Khải (tổng hợp)
