Trần Bội Cơ – Người nữ sinh kiên trung giữa lòng Chợ Lớn

Đồng chí Trần Bội Cơ sinh ra trong một gia đình thương nhân người Hoa yêu nước. Từ nhỏ, chị đã cùng gia đình sang Việt Nam sinh sống, định cư tại khu vực Chợ Lớn, Sài Gòn. Sớm chứng kiến ách áp bức bóc lột dã man của thực dân Pháp đối với nhân dân Việt Nam cũng như cộng đồng người Hoa tại đây, trong lòng người thiếu nữ trẻ đã sớm nhen nhóm tinh thần yêu nước và tư tưởng cách mạng.

Năm 1947, Trần Bội Cơ vào học tại trường trung học Phước Kiến (nay là trường THPT Trần Bội Cơ, Quận 5, TP.HCM). Tại ngôi trường này, chị tham gia tích cực vào các phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên yêu nước chống lại sự kìm kẹp của thực dân Pháp và tay sai. Nhờ sự năng nổ, nhiệt huyết và uy tín cao, chị được bầu vào Ban Chấp hành Học sinh sinh viên Chợ Lớn và giữ chức vụ Hiệu đoàn phó Hiệu đoàn học sinh trường Phước Kiến.

Thời kỳ 1949 - 1950, phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên Sài Gòn - Chợ Lớn bùng phát mạnh mẽ, đỉnh điểm là sau sự kiện bãi khóa đòi quyền lợi học tập và đám tang của anh hùng Trần Văn Ơn vào tháng 1 năm 1950. Thực dân Pháp và chính quyền bù nhìn tay sai ra sức đàn áp khốc liệt, liên tục đóng cửa trường học, bắt bớ các học sinh lãnh đạo phong trào.

Để phản đối chính sách khủng bố, ngày 28 tháng 4 năm 1950, Trần Bội Cơ đã cùng Ban chấp hành Hiệu đoàn trường Phước Kiến tổ chức một cuộc bãi khóa quy mô lớn, kêu gọi toàn thể học sinh toàn trường đình học và đòi trả tự do cho những học sinh bị bắt trước đó. Cuộc đấu tranh nổ ra vô cùng quyết liệt, lôi kéo được sự hưởng ứng mạnh mẽ của đông đảo học sinh người Hoa lẫn người Việt tại khu vực Chợ Lớn.

Trước làn sóng đấu tranh mạnh mẽ, cảnh sát mật thám Pháp đã điên cuồng ập vào trường học, dùng bạo lực giải tán và bắt đi hơn 100 học sinh, trong đó có Trần Bội Cơ. Tại bốt mật thám, kẻ thù nhận diện chị là một trong những thủ lĩnh chủ chốt của phong trào nên đã tập trung tra tấn vô cùng dã man.

Suốt nhiều ngày đêm bị tra điện, đánh đập dã man bằng đòn roi và nhục hình, người con gái kiên cường 18 tuổi vẫn một lòng trung thành với tổ chức. Chị tuyệt đối không khai báo bất kỳ một thông tin nào về cơ sở cách mạng, đồng thời lớn tiếng vạch trần tội ác và bản chất tàn bạo của kẻ thù trước tòa. Sự kiên trung của chị đã làm cho những tên mật thám cáo già nhất cũng phải khiếp sợ.

Do chịu đòn tra tấn quá nặng nề và kiệt sức, đồng chí Trần Bội Cơ đã anh dũng hy sinh vào ngày 12 tháng 5 năm 1950 khi mới vừa tròn 18 tuổi. Sự hy sinh của chị đã thổi bùng lên ngọn lửa căm thù, biến thành làn sóng đấu tranh mạnh mẽ lan rộng khắp các trường học ở Sài Gòn - Chợ Lớn thời bấy giờ, trở thành biểu tượng bất tử cho tinh thần đoàn kết chiến đấu của nhân dân hai nước Việt - Hoa.

Ghi nhận tinh thần quả cảm và đóng góp to lớn của người chiến sĩ học sinh yêu nước, năm 2000, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã truy tặng đồng chí Trần Bội Cơ danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên của chị hiện nay được trang trọng đặt cho ngôi trường cũ chị từng theo học tại Quận 5, cũng như nhiều quỹ học bổng ý nghĩa dành cho học sinh hiếu học nhằm giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ mai sau.