Trần Can
1. Xuất thân và phẩm chất trong quân ngũ
Anh Trần Can sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại tỉnh Nghệ An. Từ nhỏ, cuộc sống lam lũ, vất vả đã sớm rèn luyện cho anh ý chí kiên cường và tinh thần chịu thương chịu khó. Khi đất nước chìm trong chiến tranh, lòng yêu nước nồng nàn đã thôi thúc anh xung phong nhập ngũ vào năm 1951, bắt đầu cuộc đời người chiến sĩ cách mạng.
Trong quân ngũ, anh luôn tự giác, gương mẫu về mọi mặt và hết lòng yêu thương đồng đội. Trong các cuộc hành quân xẻ dọc núi rừng hay lúc sinh hoạt gian khổ, anh luôn sẵn sàng nhận phần khó khăn, nhường thuận lợi cho bạn. Khi thấy đồng chí có khuyết điểm, anh nhẹ nhàng khuyên nhủ, phân tích giúp anh em tiến bộ, vì vậy anh luôn được đơn vị mến phục và tin yêu.
2. Ý chí chiến đấu kiên cường qua các chiến dịch
Trong cuộc đời chiến đấu, anh đã tham gia nhiều chiến dịch lớn và trận nào cũng nêu cao tinh thần quả cảm. Tại Chiến dịch Tây Bắc (1952), dù bị thương nặng nhưng anh cố nén nỗi đau, kiên quyết không rời trận địa để tiếp tục chỉ huy tiểu đội chiến đấu cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ.
VI. CÁC CHIẾN TÍCH NỔI BẬT TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ
1. Trận đánh đồn Bản Kéo: Cắm lá cờ "Quyết trận Quyết thắng"
Bản Kéo là một trong những trung tâm đề kháng mạnh của quân Pháp tại Điện Biên Phủ.
Chiến tích: Khi đơn vị tiến công vào Bản Kéo, trận chiến diễn ra hết sức gay go. Với vai trò là Tiểu đội trưởng, Trần Can đã mưu trí dẫn dắt tiểu đội mình vượt qua các lớp hàng rào dây kẽm gai và bãi mìn dày đặc, dũng mãnh xông lên áp đảo quân địch.
Kết quả: Anh là người đầu tiên nhảy lên mặt đồn và cắm lá cờ "Quyết trận Quyết thắng" của Quân đội ta lên trung tâm cứ điểm Bản Kéo, làm lung lay ý chí chiến đấu của binh lính Pháp tại đây và cổ vũ tinh thần mãnh liệt cho toàn đơn vị làm chủ trận địa.
2. Diệt gọn ụ súng bắn tỉa nguy hiểm bằng lựu đạn
Trong một trận đánh giáp lá cà tại công sự địch, đơn vị bị chặn lại bởi một ụ súng bắn tỉa giấu kín trong ngách hầm, khiến nhiều chiến sĩ xung kích bị thương.
Chiến tích: Nhận thấy nếu dùng súng bắn thẳng sẽ không hiệu quả và dễ tổn thất lực lượng, Trần Can đã một mình bí mật áp sát, lợi dụng góc khuất của bờ đất để bò nhích từng mét. Đến khoảng cách thích hợp, anh bất ngờ rướn người ném liên tiếp hai quả lựu đạn chính xác vào ngách hầm.
Kết quả: Hành động nhanh nhạy này đã dập tắt hoàn toàn ụ súng bắn tỉa nguy hiểm, giải tỏa thế bế tắc ngay lập tức để mở đường cho các chiến sĩ phía sau xông lên làm chủ đoạn chiến hào.
3. Đánh lui 4 đợt phản kích của lính dù Pháp
Khi chiếm được một phần cứ điểm, quân Pháp cậy thế hỏa lực mạnh liên tục tổ chức các đợt phản công nhằm chiếm lại vị trí.
Chiến tích: Lúc này, dù lực lượng của ta bị thương vong nhiều và bản thân anh cũng đã bị thương, Trần Can vẫn bình tĩnh phân công các tổ chiến đấu cắm chốt ở những vị trí hiểm yếu. Anh tự mình ôm súng máy, di chuyển linh hoạt giữa các ụ súng để bắn áp chế địch.
Kết quả: Dưới sự chỉ huy mưu trí của anh, phân đội nhỏ còn lại đã đánh lui 4 đợt phản kích liên tiếp của một tiểu đoàn lính dù Pháp, diệt hàng chục tên địch và giữ vững trận địa.
4. Trận đánh chiếm điểm cao 507 và khoảnh khắc bất tử
Đây là vị trí phòng ngự then chốt cuối cùng của quân Pháp bảo vệ trung tâm tập đoàn cứ điểm Mường Thanh.
Tình thế hiểm nghèo: Đêm ngày 30/4/1954, đơn vị của anh được lệnh nổ súng tấn công cứ điểm 507. Địch tập trung hỏa lực trút đạn như mưa khiến bộ đội ta bị thương vong rất nhiều. Cán bộ trung đội và đại đội hy sinh gần hết, lực lượng xung kích bị ùn lại trước sức chống trả điên cuồng từ hỏa điểm của địch.
Hành động quyết liệt: Trước tình thế hết sức căng thẳng, anh đã tự mình đảm nhiệm vai trò chỉ huy toàn bộ lực lượng còn lại. Anh nhìn trừng trừng vào hỏa điểm địch rồi nâng khẩu súng lên bắn mạnh để áp chế, dẫn đầu đơn vị xông lên đánh giáp lá cà, giành giật với địch từng tấc đất, từng ụ súng.
Sự hy sinh oanh liệt: Trong lúc chiến đấu ác liệt, anh bị thương lần thứ hai rồi lần thứ ba, máu chảy đầm đìa nhưng ý nghĩ duy nhất của anh là phải dập tắt bằng được hỏa lực địch để bảo vệ đồng đội. Anh dùng hết sức lực còn lại, vừa chỉ huy vừa kiên cường cùng anh em đập tan các đợt phản kích của địch, giữ vững trận địa tạo bàn đạp cho toàn quân ta tiến thẳng vào trung tâm Mường Thanh. Anh đã anh dũng hy sinh vào sáng ngày 7/5/1954, ngay trước khi lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm De Castries.
Từ một chiến sĩ dũng cảm phát triển thành một cán bộ chỉ huy mưu trí, anh Trần Can là minh chứng cho một người lính rất đỗi bình thường, xuất thân từ nhân dân lao động. Chính trong hoàn cảnh khốc liệt nhất của chiến trường, phẩm chất phi thường và tinh thần quyết tử của anh đã tỏa sáng, trở thành một bản hùng ca bất tử góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".
