Trần Can: Ngọn Cờ Sống Trên Đỉnh Đồi A1
Trong những ngày tháng Năm lịch sử năm 1954, khi lòng đất Điện Biên Phủ rung chuyển bởi hàng ngàn tấn bom đạn, đồi A1 nổi lên như một "cối xay thịt" tàn khốc nhất. Nơi đây là cuống họng, là chìa khóa sống còn của tập đoàn cứ điểm Pháp. Và chính tại điểm cao rực lửa này, tên tuổi của Trần Can - Đại đội phó thuộc Đại đội 51, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, ông dũng cảm dẫn đầu lực lượng tiến công cắm cờ trên cứ điểm Bản Kéo và kiên cường phòng thủ, hy sinh anh dũng tại cao điểm 507 ngay trước giờ chiến dịch thắng lợi.
Trần Can sinh năm 1931 ở xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Ngay từ khi còn nhỏ Can đã rất thích vào bộ đội để được cầm súng giết giặc cứu nước. Khi lớn lên anh đã ba lần viết đơn xin tình nguyện đi bộ đội, nhưng vì sức khỏe yếu nên đến lần thứ tư, năm 1951, mới được chấp thuận. Trong mọi hoàn cảnh khó khăn ác liệt, anh đều kiên quyết dẫn đầu đơn vị vượt lên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, đã hai lần anh bị thương nhưng vấn tiếp tục chiến đấu, chỉ huy đơn vị kiên quyết tiến công tiêu diệt địch. Tấm gương Trần Can đã thiết thực cổ vũ phong trào thi đua giết giặc lập công sôi nổi trong toàn đơn vị
Trận Đánh Nghẹt Thở Trên "Chìa Khóa" A1
Đêm mùng 6 tháng 5 năm 1954, đợt tiến công quyết định vào đồi A1 bước vào hồi gay go nhất. Quân Pháp bám chặt lấy hệ thống hầm ngầm bê tông kiên cố, xả mưa đạn xuống từng tấc đất. Các đợt xung phong của ta gặp muôn vàn khó khăn, khói súng mù mịt che lấp cả mặt người, tiếng nổ xé rách màn đêm.
Trong thời khắc sinh tử ấy, cán bộ đại đội lần lượt thương vong. Trận địa có nguy cơ rơi vào gián đoạn chỉ huy.
Đứng trước ranh giới giữa chiến thắng và thất bại, người tiểu đội trưởng trẻ tuổi Trần Can – với bản lĩnh thép được rèn giũa qua hàng chục trận đánh – đã không một chút nao núng. Anh chủ động đứng ra nhận trách nhiệm thay thế cấp trên, đứng dậy xướng xơ chỉ huy:
"Tất cả vì chiến thắng, tiến lên!"
Tiếng hô vang giữa quầng lửa đạn như tiếp thêm dòng máu nóng cho các chiến sĩ. Trần Can dẫn đầu tiểu đội xông lên, trực tiếp cầm lựu đạn, lưỡi lê đánh cận chiến. Anh luồn lách qua từng mảng rào dây thép gai bùng nhùng, áp sát và dập tắt từng ổ súng máy đang khạc lửa điên cuồng của địch.
Mỗi bước tiến là một giọt máu rơi, nhưng không gì ngăn nổi bước chân người chỉ huy trẻ.
Rạng sáng ngày 7 tháng 5, giữa khói đạn còn nghi ngút trên đỉnh đồi A1, Trần Can đã kiêu hãnh cắm cao lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng". Lá cờ đỏ tung bay trong gió sớm như một lời tuyên cáo: Đồi A1 – pháo đài bất xâm phạm của thực dân Pháp – đã hoàn toàn gục ngã!
Sau khi chiếm được đỉnh đồi, Trần Can tiếp tục chỉ huy đồng đội đánh lấn, truy kích quân địch còn cố thủ dưới các ngách hầm để mở đường cho quân ta tiến thẳng vào trung tâm tập đoàn cứ điểm.
Nào ngờ, khi ranh giới của ngày chiến thắng chỉ còn tính bằng giờ, một quả đạn pháo bất ngờ nổ tung ngay cạnh vị trí của anh. Người anh hùng trẻ tuổi gục xuống ngay trên mảnh đất đồi A1 mà anh vừa cùng đồng đội giành giật từng phân cặn.
Chiều hôm đó – ngày 7 tháng 5 năm 1954 – lá cờ chiến thắng chính thức tung bay trên mái hầm De Castries. Toàn chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi hoàn toàn.
Trần Can đã ngã xuống khi bình minh độc lập vừa hửng sáng. Sự hy sinh của anh – ngay trước giờ phút toàn thắng – là một nốt trầm bi hùng tạc vào lịch sử, để lại hình ảnh một người chỉ huy tuổi trẻ tài cao, dũng cảm vô song, sống và hy sinh trọn vẹn cho Tổ quốc.


