TRẦN CAN – NGƯỜI ANH HÙNG CẮM CỜ TRÊN CỨ ĐIỂM HIM LAM
Trong lịch sử quân sự Việt Nam, Chiến dịch Điện Biên Phủ không chỉ là cuộc đọ sức giữa hai quân đội, mà còn là cuộc đọ sức giữa ý chí con người và sắt thép. Giữa những ngày đêm "khoét núi ngủ hầm, mưa dầm cơm vắt" ấy, cái tên Trần Can đã nổi lên như một biểu tượng của tinh thần tấn công không biết mệt mỏi. Anh chính là người đã cắm lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" lên nóc hầm cứ điểm Him Lam, mở màn cho thắng lợi vĩ đại của dân tộc.
1. Người con xứ Nghệ dạn dày sương gió
Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An – một vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, sớm chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, chàng thanh niên Trần Can đã nuôi dưỡng khát vọng đánh giặc cứu nước từ rất sớm.
Năm 1951, anh nhập ngũ và được biên chế vào Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Ngay từ những trận đánh đầu tiên, Trần Can đã thể hiện mình là một chiến sĩ thông minh, mưu trí và đặc biệt là sự điềm tĩnh lạ lùng trong những tình huống nguy cấp nhất. Anh nhanh chóng được thăng chức Tiểu đội trưởng nhờ những thành tích chiến đấu xuất sắc và sự tín nhiệm của đồng đội.
2. Kỳ tích tại "cánh cửa thép" Him Lam
Ngày 13/3/1954, trận mở màn cho Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu. Mục tiêu đầu tiên là cứ điểm Him Lam – một trung tâm đề kháng mạnh nhất của Pháp với hệ thống công sự kiên cố và hỏa lực dày đặc, được ví như một "cánh cửa thép" bảo vệ phân khu trung tâm.
Đơn vị của Trần Can có nhiệm vụ tấn công vào mỏm số 3 của cứ điểm này. Khi lệnh tấn công vang lên, hỏa lực của địch từ các lô cốt bắn ra xối xả như mưa vãi. Đơn vị của anh bị tổn thất nặng nề, nhiều đồng chí hy sinh ngay từ những hàng rào đầu tiên. Trong khoảnh khắc ấy, Trần Can đã băng mình lên phía trước, dẫn đầu tiểu đội dùng bộc phá phá tan các lớp rào dây thép gai.
Dù bị thương, anh vẫn không rời trận địa. Khi tiếp cận lô cốt trung tâm, anh dũng cảm nhảy lên nóc hầm, dùng lựu đạn tiêu diệt hỏa điểm của địch. Giữa khói bom mù mịt và tiếng súng chát chúa, Trần Can đã hiên ngang cắm lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" lên đỉnh cứ điểm Him Lam. Hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa trận địa bốc cháy đã trở thành nguồn động viên cực lớn, thôi thúc toàn quân xông lên làm chủ trận địa ngay trong đêm mở màn.
3. "Còn người là còn trận địa" trên đồi A1 và C1
Sau chiến thắng Him Lam, Trần Can tiếp tục tham gia vào những trận đánh dai dẳng và ác liệt nhất trên các điểm cao A1 và C1. Đây là những nơi diễn ra các cuộc giành giật từng tấc đất giữa ta và địch. Có những lúc đơn vị của anh chỉ còn lại vài người, lương thực và nước uống hoàn toàn cạn kiệt dưới cái nắng thiêu đốt và những trận mưa rừng.
Trong trận đánh giữ đồi C1, khi địch huy động pháo binh và máy bay bắn phá dữ dội hòng chiếm lại trận địa, Trần Can đã trực tiếp cầm súng máy đẩy lùi nhiều đợt tấn công của giặc. Anh nói với các đồng chí của mình: "Chúng ta có thể ngã xuống, nhưng trận địa này phải đứng vững. Còn người là còn trận địa!". Ý chí sắt đá của anh đã giúp đơn vị giữ vững điểm cao trước sự phản công điên cuồng của một tiểu đoàn dù Pháp.
4. Sự hy sinh trước giờ phút khải hoàn
Những ngày cuối cùng của chiến dịch Điện Biên Phủ, Trần Can giữ chức vụ Đại đội trưởng. Anh tiếp tục dẫn đầu đơn vị tấn công vào phân khu trung tâm, đánh chiếm hầm ngầm của quân địch. Vào rạng sáng ngày 7/5/1954 – ngày cuối cùng của chiến dịch – trong một trận giáp lá cà quyết liệt tại khu vực hầm ngầm địch, Trần Can đã anh dũng hy sinh vì trúng đạn pháo.
Anh ngã xuống khi tiếng súng chiến thắng đã cận kề, khi lá cờ đỏ sao vàng sắp sửa tung bay trên nóc hầm tướng De Castries. Anh đã không kịp chứng kiến giờ phút toàn quân ta hò reo mừng chiến thắng, không kịp nhìn thấy những hàng dài tù binh Pháp cúi đầu lầm lũi. Nhưng máu của anh đã hòa vào đất đỏ Điện Biên, làm nên một chương sử vàng chói lọi nhất.
Trần Can được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuộc đời anh là một minh chứng hùng hồn cho tinh thần "quyết chiến quyết thắng" của quân đội ta. Hình ảnh người chiến sĩ nhỏ nhắn cắm lá cờ trên cứ điểm Him Lam sẽ mãi mãi là biểu tượng của sự kiên cường, một khúc tráng ca vang vọng mãi trong lòng những thế hệ con dân đất Việt về một thời đại anh hùng.
