Trần Can – Người anh hùng đi trọn một vòng Chiến dịch Điện Biên Phủ

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, bốn Anh hùng liệt sĩ Tô Vĩnh Diện, Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót và Trần Can mỗi người đã tỏa sáng theo một cách khác nhau, ở những thời điểm khác nhau, nhưng đều chung một mục tiêu: giành chiến thắng quyết định cho dân tộc. Nếu Tô Vĩnh Diện lấy thân mình cứu pháo khi chiến dịch còn chưa bắt đầu, Bế Văn Đàn lấy thân làm giá súng chặn địch từ Lai Châu, Phan Đình Giót lấy thân mình bịt lỗ châu mai trong ngày mở màn thì Trần Can là người đi trọn vẹn từ trận đánh đầu tiên đến thời khắc cuối cùng của chiến dịch, ngã xuống ngay trước giờ khải hoàn.

Sinh ra tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, Trần Can nhập ngũ năm 1951, chiến đấu trong đội hình Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Ngay từ những chiến dịch đầu tiên như Chiến dịch Tây Bắc năm 1952, anh đã bộc lộ phẩm chất của một người chỉ huy gan dạ, mưu trí. Trong trận đánh ở Bản Hoa, Trần Can làm nhiệm vụ xung kích, trực tiếp diệt nhiều ụ súng địch, chỉ huy tổ đánh thẳng vào sở chỉ huy, bắt sống hàng chục tên địch. Những chiến công ấy đã đưa anh trở thành một trong những tiểu đội trưởng tiêu biểu của Tiểu đoàn 130.

Cuối năm 1953, chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của Trần Can tham gia nhiệm vụ mở đường và kéo pháo vào trận địa. Đây là một trong những nhiệm vụ gian khổ và nguy hiểm nhất, khi bộ đội phải kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn vượt qua núi cao, rừng rậm, dưới bom đạn liên tục của máy bay và pháo binh địch. Đặc biệt, trong tình huống máy bay địch ném bom napalm, pháo bị mắc kẹt giữa sườn dốc, Trần Can đã dẫn đầu đơn vị lao ra cứu pháo trong mưa bom, đạn nổ. Dù thương vong lớn, đơn vị vẫn bảo toàn được pháo, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của chiến dịch.

Ngày 13-3-1954, trận mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ nổ ra tại cứ điểm Him Lam. Trong đội hình Tiểu đoàn 130, Trần Can chỉ huy tiểu đội xung kích đánh vào mỏm số 3 – một vị trí then chốt của cứ điểm. Khi bị hỏa lực địch chặn đứng, anh đã chủ động vòng sang hướng khác, mang theo khối bộc phá đánh sập lô cốt địch, tiêu diệt toàn bộ sở chỉ huy của chúng. Đúng 19 giờ 30 phút, Trần Can là người cắm lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” lên đỉnh mỏm số 3, đánh dấu chiến thắng đầu tiên của quân ta tại Điện Biên Phủ. Hình ảnh ấy đã trở thành biểu tượng mở đầu cho chuỗi ngày tiến công oanh liệt của quân đội ta.

Sau trận Him Lam, Trần Can được đề bạt làm Trung đội trưởng. Anh tiếp tục cùng đơn vị chiến đấu liên tục trong các đợt tiến công ác liệt của chiến dịch. Đến đợt tấn công thứ ba, đêm 6-5-1954, Tiểu đoàn 130 được giao nhiệm vụ đánh chiếm cứ điểm 507 – một trong những vị trí bảo vệ trực tiếp Sở chỉ huy của địch. Trận đánh diễn ra vô cùng khốc liệt. Dù bị thương nhiều lần, Trần Can vẫn xung phong đi đầu, thay cán bộ đại đội chỉ huy đơn vị chiến đấu, đánh lui nhiều đợt phản kích của địch.

Rạng sáng ngày 7-5-1954, trong khi quân ta đang tạo thế tiến vào trung tâm Mường Thanh, Trần Can đã anh dũng hy sinh tại cứ điểm 507, ngay trước thời khắc toàn thắng. Anh ngã xuống khi chiến dịch sắp khép lại, trở thành người anh hùng đi trọn một vòng của Chiến dịch Điện Biên Phủ – từ lá cờ chiến thắng đầu tiên đến giây phút cuối cùng của trận quyết chiến lịch sử.

Hiện nay, nơi hy sinh chính xác của Anh hùng liệt sĩ Trần Can vẫn chưa được xác định rõ ràng để dựng bia tưởng niệm như đối với các Anh hùng liệt sĩ khác của chiến dịch. Nhiều tư liệu lịch sử cho thấy, việc xác định vị trí cứ điểm 507 là chìa khóa để làm rõ nơi anh ngã xuống. Đây là điều cần sớm được các cơ quan chức năng, các nhà nghiên cứu lịch sử và cựu chiến binh phối hợp thực hiện, bởi thời gian không chờ đợi và những nhân chứng lịch sử ngày càng ít đi.

Những hiện vật còn lại gắn với Trần Can như chiếc mũ nan tre, chiếc áo trấn thủ, Huân chương Quân công… hiện đang được lưu giữ tại các bảo tàng lịch sử quân sự, trở thành minh chứng sống động cho một cuộc đời chiến đấu ngắn ngủi nhưng rực rỡ. Năm 1956, Trần Can được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Anh cùng với Bế Văn Đàn là hai anh hùng trẻ tuổi nhất của Chiến dịch Điện Biên Phủ, khi hy sinh mới tròn 24 tuổi.

Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua, nhưng hình ảnh Trần Can phất cao lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” trên đỉnh Him Lam và ngã xuống trong ngày toàn thắng vẫn mãi là biểu tượng bất diệt của tinh thần dấn thân, lòng quả cảm và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam.

Nguồn : qdnd.vn