Trần Can – Người anh hùng trên đồi A1

Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" năm 1954 là đỉnh cao của nghệ thuật quân sự và ý chí quyết chiến, quyết thắng của dân tộc Việt Nam. Nhưng để có được ngày bầu trời Mường Thanh rợp bóng cờ hoa, mặt đất này đã phải thấm đẫm máu đào của biết bao người con ưu tú. Trong bản hùng ca bi tráng ấy, Trần Can nổi lên như một biểu tượng kiêu hãnh tuyệt đẹp của lực lượng bộ binh xung kích. Ông là người đã cắm lá cờ "Quyết chiến quyết thắng" vĩ đại tung bay trên cứ điểm Him Lam trong trận mở màn, và cũng là người chiến sĩ đã kiên cường chiến đấu đến hơi thở cuối cùng trên đồi A1 đẫm máu vào đúng buổi sáng của ngày toàn thắng.

Trần Can sinh năm 1931, cất tiếng khóc chào đời tại vùng quê nghèo xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Lớn lên trong cảnh nước nhà chìm trong ách đô hộ của thực dân Pháp, người thanh niên xứ Nghệ đã sớm hun đúc lòng căm thù giặc sâu sắc. Năm 20 tuổi, ông xung phong nhập ngũ, trở thành một chiến sĩ bộ binh quả cảm, xông pha qua nhiều chiến dịch lớn và nổi tiếng với lối đánh mưu trí, táo bạo, luôn giành phần khó khăn, hiểm nguy nhất về mình.

Dấu ấn chói lọi làm nên tên tuổi Trần Can đi vào lịch sử diễn ra vào ngày 13 tháng 3 năm 1954 – ngày mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ với trận đánh tiêu diệt cụm cứ điểm Him Lam. Đây là trung tâm đề kháng mạnh nhất của Pháp, được mệnh danh là "cánh cửa thép" bất khả xâm phạm. Với cương vị Tiểu đội trưởng mũi nhọn, Trần Can đã dũng cảm ôm khối bộc phá xông lên, dập tắt các hỏa điểm của địch để mở đường cho bộ đội ta ào ạt tiến lên. Bất chấp hỏa lực của quân Pháp từ các lô cốt bắn ra như mưa, ông cùng đồng đội chiến đấu giáp lá cà vô cùng quyết liệt. Trong khoảnh khắc hào hùng nhất, Trần Can đã tự tay cắm lá cờ "Quyết chiến quyết thắng" của Bác Hồ trao tặng tung bay trên nóc lô cốt sở chỉ huy Him Lam. Hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng phần phật tung bay trên "cánh cửa thép" đã trở thành hiệu lệnh tiến công rung chuyển cả tập đoàn cứ điểm, báo hiệu sự sụp đổ không thể tránh khỏi của quân đội Pháp.

Thế nhưng, khúc tráng ca của người anh hùng Trần Can lại đi đến hồi bi tráng nhất trên đồi A1 – "cối xay thịt" tàn khốc nhất của chiến dịch. Tháng 5 năm 1954, trận chiến giành giật từng tấc đất trên đồi A1 bước vào những ngày đẫm máu nhất. Quân Pháp tổ chức nhiều đợt phản kích điên cuồng hòng chiếm lại trận địa. Đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ chốt giữ một vị trí trọng yếu. Suốt nhiều ngày đêm bám trụ dưới giao thông hào ngập bùn và máu, ông đã mưu trí chỉ huy đồng đội đánh bật nhiều đợt phản công của địch.

Rạng sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, địch tập trung hỏa lực bắn phá dữ dội và xua quân lên phản kích. Dù bị thương rất nặng, máu nhuộm đỏ cả quân phục, Trần Can kiên quyết không rời trận địa. Ông tựa người vào vách hào, dùng chút sức lực cuối cùng ném những quả lựu đạn về phía quân thù, động viên đồng đội quyết tử giữ vững vị trí. Sáng hôm ấy, Trần Can đã anh dũng trút hơi thở cuối cùng ngay trên chiến hào đồi A1.

Sự hy sinh của Trần Can vô cùng xót xa và thiêng liêng, bởi ông đã ngã xuống ngay trước bình minh của ngày Đại thắng. Chỉ vài giờ đồng hồ sau khi ông nhắm mắt, buổi chiều cùng ngày, tướng De Castries cùng toàn bộ Bộ Tham mưu Pháp đã phải cúi đầu đầu hàng.

Năm 1956, Liệt sĩ Trần Can được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuộc đời 23 mùa xuân của ông, từ khoảnh khắc cắm lá cờ trên cứ điểm Him Lam đến hơi thở cuối cùng vắt kiệt trên đồi A1, mãi mãi là bức tượng đài bất tử về tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", là ngọn lửa thanh xuân cháy sáng rực rỡ nhất trong chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử.