Trần Can – Người cắm lá cờ chiến thắng trên cứ điểm Him Lam
Có những người lính đã chiến đấu cho đến những giờ phút cuối cùng của một chiến dịch lịch sử.
Trần Can là một trong những người như thế.
Sinh năm 1931 tại Nghệ An, Trần Can nhập ngũ năm 1951 và được biên chế vào Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Trong những năm chiến đấu, ông nhiều lần thể hiện lòng dũng cảm và khả năng chỉ huy trong những trận đánh ác liệt.
Trong trận đánh cứ điểm Him Lam – trận mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ – Trần Can là Đại đội phó.
Khi trận chiến diễn ra, ông dẫn đầu bộ đội vượt qua các vị trí phòng ngự của quân Pháp, tiến vào cứ điểm.
Giữa khói lửa và tiếng súng, Trần Can cùng đồng đội tiến sâu vào trung tâm cứ điểm. Ông đã cắm lá cờ chiến thắng lên lô cốt Him Lam, đánh dấu một trong những thắng lợi quan trọng đầu tiên của Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Nhưng câu chuyện của Trần Can chưa kết thúc ở đó.
Ngày 7 tháng 5 năm 1954 – ngày Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng – ông tiếp tục chiến đấu tại điểm cao 507.
Đó cũng là trận chiến cuối cùng của cuộc đời ông.
Trần Can hy sinh vào sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, đúng ngày chiến dịch kết thúc.
Ông ra đi ở tuổi 23.
Một người lính trẻ đã chiến đấu từ những ngày đầu của chiến dịch và nằm lại đúng vào ngày chiến thắng.
Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, chiếc mũ nan mà Trần Can từng đội trong những ngày chiến đấu được đồng đội gìn giữ như một kỷ vật. Một vật dụng giản dị của người lính – chiếc mũ để che nắng, che mưa – giờ đây trở thành chứng tích của một thời kỳ lịch sử.
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia A1, Trần Can là một trong bốn anh hùng liệt sĩ có mộ bia khắc đầy đủ họ tên bên cạnh Tô Vĩnh Diện, Bế Văn Đàn và Phan Đình Giót.
Điều khiến câu chuyện về Trần Can đặc biệt là sự trùng hợp đầy xúc động của lịch sử:
Ông cắm cờ chiến thắng trong những ngày đầu của chiến dịch.
Và ông hy sinh đúng ngày chiến thắng.
Lá cờ đã bay lên.
Điện Biên Phủ đã được giải phóng.
Nhưng người lính cắm lá cờ ấy không còn cơ hội nhìn thấy khoảnh khắc đất nước vui mừng.
Trần Can đã gửi lại tuổi xuân của mình trên mảnh đất Điện Biên.
Hơn bảy thập kỷ trôi qua, lá cờ ngày ấy đã trở thành biểu tượng của chiến thắng.
Còn cái tên Trần Can vẫn được nhắc lại như một lời nhắc nhở rằng mỗi tấc đất của Tổ quốc hôm nay đều được đánh đổi bằng biết bao mồ hôi, nước mắt và máu xương của những người đi trước.
