TRẦN CAN – NGƯỜI CẮM LÁ CỜ “QUYẾT CHIẾN, QUYẾT THẮNG” TRÊN HIM LAM

1. Người thanh niên xứ Nghệ lên đường nhập ngũ

Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trong một gia đình nông dân, từ nhỏ ông đã chứng kiến cuộc sống khó khăn của quê hương dưới chế độ thuộc địa và sớm có ý chí tham gia lực lượng vũ trang để góp phần giành lại độc lập.

Tháng 5/1951, Trần Can xung phong nhập ngũ và được biên chế vào Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Trong những năm đầu quân ngũ, ông nhanh chóng trưởng thành qua thực tế chiến đấu. Đồng đội đánh giá ông là người gan dạ, mưu trí, luôn xung phong nhận những nhiệm vụ khó khăn.

Năm 1952, Trần Can cùng đơn vị tham gia Chiến dịch Tây Bắc. Trong một trận đánh ở Bản Hoa, ông từng dẫn đầu tổ chiến đấu tiêu diệt các ụ súng, đánh vào sở chỉ huy đối phương và bắt sống nhiều binh lính. Những trận chiến ấy giúp ông tích lũy kinh nghiệm trước khi bước vào trận đánh lớn nhất của cuộc đời.

2. Những ngày kéo pháo vào Điện Biên

Cuối năm 1953, quân đội Việt Nam bắt đầu chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trần Can cùng đơn vị được giao nhiệm vụ mở đường và kéo pháo vào trận địa.

Đưa pháo vào Điện Biên là công việc vô cùng gian khổ. Đường núi hiểm trở, dốc cao, trong khi máy bay Pháp liên tục đánh phá các tuyến đường vận chuyển. Những khẩu pháo nặng phải được kéo bằng sức người qua những địa hình mà ngay cả việc đi bộ cũng rất khó khăn.

Trần Can nhiều lần tham gia cứu pháo khi đường vận chuyển bị máy bay địch đánh phá. Những công việc đó không trực tiếp tạo nên một trận đánh lớn, nhưng là một phần quan trọng trong quá trình chuẩn bị cho chiến dịch.

3. Trận Him Lam mở màn chiến dịch

Ngày 13/3/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn bằng trận tiến công cứ điểm Him Lam.

Him Lam là một trong những vị trí phòng ngự quan trọng của tập đoàn cứ điểm. Quân Pháp bố trí tại đây hệ thống công sự, lô cốt và hỏa lực mạnh nhằm bảo vệ khu vực trung tâm Mường Thanh.

Đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ tiến công vào cứ điểm. Trước giờ nổ súng, các chiến sĩ phải vượt qua một hệ thống hàng rào dây thép gai dày đặc và những bãi vật cản được quân Pháp bố trí để ngăn bộ đội ta tiếp cận.

Khi cửa mở được khai thông, Trần Can dẫn đầu tiểu đội xung kích tiến lên.

4. Lá cờ trên cứ điểm Him Lam

Trong trận đánh, Trần Can cùng đồng đội nhanh chóng chiếm được vị trí đầu cầu và tiếp tục tiến sâu vào cứ điểm.

Khi quân ta đột phá thành công, Trần Can mang theo lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” tiến lên. Ông cùng tiểu đội đánh thẳng vào khu vực trung tâm của cứ điểm.

Sau khi làm chủ vị trí, Trần Can đã cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” lên trung tâm cứ điểm Him Lam. Đây là lá cờ đầu tiên của quân đội Việt Nam được cắm trên một cứ điểm của quân Pháp tại chiến trường Điện Biên Phủ.

Hình ảnh ấy nhanh chóng trở thành một trong những khoảnh khắc tiêu biểu của trận mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

5. Không dừng lại sau chiến thắng Him Lam

Sau khi Him Lam bị tiêu diệt, Trần Can và đơn vị tiếp tục chiến đấu ở nhiều vị trí khác trong tập đoàn cứ điểm.

Trận chiến ngày càng khốc liệt. Quân Pháp liên tục tổ chức phản kích nhằm giành lại những vị trí quan trọng mà quân đội Việt Nam đã chiếm được.

Trận cuối cùng của Trần Can diễn ra tại điểm cao 507, một vị trí nằm trên đường 41, gần sở chỉ huy của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đây là vị trí có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo thế tiến vào khu trung tâm Mường Thanh.

6. Trận chiến cuối cùng

Đêm 6/5/1954, cuộc chiến đấu tại điểm cao 507 diễn ra cực kỳ quyết liệt.

Đơn vị của Trần Can phải chống lại nhiều đợt phản kích. Các cán bộ chỉ huy của đại đội lần lượt bị thương hoặc hy sinh. Trần Can cũng bị thương nhưng vẫn tiếp tục chỉ huy bộ đội giữ trận địa.

Rạng sáng ngày 7/5/1954, quân Pháp tiếp tục phản kích mạnh. Trần Can tập hợp những chiến sĩ còn khả năng chiến đấu, động viên họ giữ vững vị trí và trực tiếp chỉ huy chống trả.

Theo tư liệu của Bộ Quốc phòng, trong khi đang chỉ huy bộ đội chiến đấu, một đợt hỏa lực mạnh của quân Pháp bất ngờ trút xuống. Trần Can trúng đạn và hy sinh vào sáng 7/5/1954, đúng ngày Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi.

Ông khi ấy mới 23 tuổi.

7. Người cắm cờ không được nhìn thấy ngày chiến thắng

Có một nghịch lý rất xúc động trong câu chuyện của Trần Can: ông là người đã cắm lá cờ chiến thắng đầu tiên trên cứ điểm Him Lam, nhưng lại không còn sống để chứng kiến toàn bộ chiến dịch kết thúc.

Sáng 7/5, khi quân đội Việt Nam chuẩn bị tiến vào trung tâm Mường Thanh, Trần Can đã hy sinh tại điểm cao 507.

Chỉ vài giờ sau, lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries, đánh dấu sự sụp đổ của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Trần Can đã đi đến tận cùng của cuộc chiến mà ông tham gia, nhưng không được chứng kiến khoảnh khắc cuối cùng ấy.

8. Một người lính tuổi đời còn rất trẻ

Ngày 7/5/1956, Trần Can được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Cuộc đời chiến đấu của ông chỉ kéo dài khoảng ba năm kể từ ngày nhập ngũ. Nhưng trong khoảng thời gian ngắn ấy, Trần Can đã tham gia nhiều chiến dịch và để lại dấu ấn đặc biệt tại Điện Biên Phủ.

Nếu Him Lam là nơi mở cánh cửa đầu tiên của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, thì Trần Can là một trong những người đã trực tiếp mở cánh cửa ấy. Ông cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” lên cứ điểm đầu tiên, rồi tiếp tục chiến đấu cho đến sáng ngày cuối cùng của chiến dịch.

Câu chuyện về Trần Can vì thế gắn liền với cả điểm khởi đầu và thời khắc kết thúc của Chiến dịch Điện Biên Phủ.