Trần Can – Người chỉ huy dũng cảm trên chiến trường Điện Biên Phủ
Trần Can là một cán bộ chỉ huy trẻ của Quân đội nhân dân Việt Nam, nổi bật với tinh thần quả cảm và ý chí chiến đấu kiên cường trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ông đã trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh ác liệt, lập nhiều chiến công xuất sắc và anh dũng hy sinh vào ngày toàn thắng 7/5/1954.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Chiến dịch Điện Biên Phủ đã xuất hiện nhiều tấm gương chiến đấu anh dũng, góp phần làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Một trong những người tiêu biểu ấy là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Can – người cán bộ chỉ huy trẻ tuổi đã chiến đấu quả cảm đến hơi thở cuối cùng trên chiến trường Điện Biên Phủ.
Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Ông là người dân tộc Kinh và là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Khi tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông giữ chức Đại đội phó bộ binh thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.
Ngay từ những ngày đầu của chiến dịch, Trần Can đã thể hiện bản lĩnh của một người chỉ huy gan dạ, quyết đoán. Trong trận đánh cứ điểm Him Lam – trận mở màn của Chiến dịch Điện Biên Phủ – ông được giao nhiệm vụ chỉ huy tổ chiến đấu thọc sâu tiêu diệt sở chỉ huy địch.
Mặc cho hỏa lực quân Pháp bắn dữ dội từ các lô cốt và công sự phòng ngự, Trần Can vẫn dẫn đầu đơn vị xông lên. Ông cùng đồng đội vượt qua các tuyến phòng thủ kiên cố, đánh thẳng vào sở chỉ huy địch, cắm cờ chiến thắng trên lô cốt và tổ chức tiêu diệt lực lượng còn chống cự. Kết quả, đơn vị đã bắt sống 25 tên địch và thu nhiều vũ khí quan trọng.
Sau chiến thắng Him Lam, Trần Can tiếp tục tham gia nhiều trận đánh ác liệt khác trong chiến dịch. Đặc biệt, tại trận đánh điểm cao 507 – vị trí có ý nghĩa chiến lược quan trọng trên hướng tiến công vào trung tâm Mường Thanh – ông lại một lần nữa thể hiện tinh thần chiến đấu kiên cường.
Trong trận chiến này, Trần Can dẫn đầu đơn vị đánh chiếm mỏm cột cờ và tổ chức phòng ngự trước các đợt phản kích dữ dội của quân Pháp. Hết đợt phản công này đến đợt phản công khác, quân địch liên tục sử dụng pháo binh và bộ binh nhằm giành lại trận địa.
Khi quân Pháp ném lựu đạn rồi tổ chức xung phong lần thứ năm, Trần Can đã bình tĩnh nhặt lựu đạn của địch ném trả lại và trực tiếp tham gia chiến đấu giáp lá cà. Dù bản thân bị thương và đơn vị chịu nhiều tổn thất, ông vẫn kiên quyết bám trụ, chỉ huy bộ đội giữ vững trận địa.
Sáng hôm sau, trước tình hình chiến đấu vô cùng khó khăn, Trần Can đã tập hợp các thương binh còn khả năng chiến đấu, động viên tinh thần đồng đội, củng cố tổ chức và tiếp tục chiến đấu. Dưới sự chỉ huy của ông, đơn vị đã đẩy lùi nhiều đợt phản kích quyết liệt của quân Pháp, giữ vững vị trí chiến lược, tạo điều kiện cho các đơn vị khác tiến công vào trung tâm Mường Thanh.
Ngày 7 tháng 5 năm 1954, trong ngày toàn thắng của Chiến dịch Điện Biên Phủ, Trần Can anh dũng hy sinh khi đang trực tiếp chỉ huy chiến đấu. Sự hy sinh của ông đã góp phần tô thắm truyền thống anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam và dân tộc Việt Nam.
Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, Trần Can được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhì, Huân chương Quân công hạng Ba, hai Huân chương Chiến công hạng Nhất, nhiều lần được công nhận là Chiến sĩ thi đua cấp đại đoàn và được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ngày nay, tên tuổi của Trần Can vẫn được nhân dân ghi nhớ. Tại thành phố Điện Biên Phủ và thành phố Đà Nẵng đều có những tuyến đường mang tên ông. Đây là sự tri ân đối với người chiến sĩ đã hiến dâng tuổi trẻ và cuộc đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Tấm gương của Anh hùng Trần Can nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và ý chí vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ. Dù tuổi đời còn rất trẻ, ông đã để lại một dấu ấn bất diệt trong lịch sử dân tộc.
Xin thành kính tưởng nhớ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Can – người chiến sĩ kiên trung đã anh dũng chiến đấu và hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.


