Trần Can - người chiến sĩ anh dũng trong chiến dịch Điện Biên Phủ

Năm 1951, vừa tròn đôi mươi, Trần Can xung phong nhập ngũ, trở thành chiến sĩ của Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 – đơn vị chủ công sau này góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ. Sự gan dạ, bình tĩnh trong lửa đạn khiến anh nhanh chóng được tin tưởng giao nhiệm vụ nặng. Trong Chiến dịch Tây Bắc năm 1952, anh làm nhiệm vụ xung kích. Trong trận đánh ở Bản Hoa, khi tiểu đội bị thương vong gần hết, Trần Can vẫn hiệp đồng với đồng đội, dùng thủ pháo diệt 3 ụ súng, đánh thẳng vào sở chỉ huy địch, bắt sống 22 tên, thu 17 khẩu súng. Thành tích này giúp anh được công nhận là một trong những tiểu đội trưởng xuất sắc của Trung đoàn. Mở đường cho chiến dịch lịch sử Cuối năm 1953, để chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của anh được giao nhiệm vụ vô cùng gian khổ: mở đường và kéo pháo vào trận địa. Địch liên tục ném bom nhằm cắt đứt đường vận chuyển. Đã không ít lần anh lao mình dập lửa cứu pháo, tháo gỡ chướng ngại, đưa từng khẩu pháo nặng hàng tấn băng qua đèo dốc hiểm trở.

Trận mở màn: Him Lam – nơi lá cờ quyết chiến tung bay Ngày 13/3/1954, chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn bằng trận đánh vào cứ điểm Him Lam – một vị trí phòng thủ kiên cố bậc nhất của quân Pháp. Trần Can, khi đó là Đại đội phó bộ binh, được giao nhiệm vụ chỉ huy mũi thọc sâu, phải vượt qua hỏa lực dày đặc, đánh vào trung tâm chỉ huy địch. Dưới mưa đạn, anh là người xung phong chạy trước, vượt qua lô cốt tiền duyên, phá cửa mở và dẫn tiểu đội đánh thẳng vào hầm chỉ huy. Khi địch còn đang bàng hoàng, anh trèo lên nóc lô cốt, cắm lá cờ Quyết chiến – Quyết thắng mà Bác Hồ trao cho bộ đội Điện Biên. Lá cờ đỏ tung bay giữa tiếng súng đạn và khói lửa, trở thành biểu tượng của ý chí quật cường trong trận đánh mở màn.
Sau Him Lam là trận điểm cao 507, nơi cả hai bên giằng co từng mét đất. – Pháp pháo kích dữ dội.
– Bộ binh tràn lên phản kích từng đợt.
– Đại đội bị thương vong gần hết.
– Bản thân Trần Can cũng bị thương nặng. Nhưng anh vẫn đứng vững. Anh nhặt lựu đạn địch ném lại, dẫn quân đánh giáp lá cà, rồi thay cán bộ đại đội chỉ huy chiến đấu suốt đêm khi tất cả chỉ huy cấp trên đã hi sinh hoặc bị thương. Sáng hôm sau, anh tập hợp thương binh nhẹ, củng cố lại đội hình để giữ vững trận địa – giữ cánh cửa quan trọng tiến vào Mường Thanh, trung tâm tập đoàn cứ điểm.
Khoảnh khắc cuối cùng – đúng ngày chiến thắng Rạng sáng 7/5/1954, trong giờ phút cuối cùng trước khi quân ta tổng công kích vào sào huyệt của tướng De Castries, Trần Can lại một lần nữa chỉ huy tiểu đội xông lên. Ngay trước khi lá cờ chiến thắng chuẩn bị tung bay trên nóc hầm chỉ huy toàn tập đoàn cứ điểm, Trần Can đã anh dũng hi sinh.
Anh ngã xuống khi chiến thắng đã ở ngay trước mắt – như một người lính “đi trọn một vòng chiến dịch”:
– mở đường kéo pháo
– xung phong ở trận mở màn
– giữ vững tuyến tấn công chủ lực
– và hi sinh trong giờ phút toàn thắng