Trần Can – Người chiến sĩ chiến đấu đến hơi thở cuối cùng
Nguyễn Thị Ngọc Mỹ – Cô gái ngồi trên xe tăng dẫn đường tiến vào giải phóng Sài Gòn
Trong những ngày cuối tháng 4 năm 1975, khi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân đang bước vào thời khắc quyết định, những đoàn quân từ khắp các hướng tiến về Sài Gòn. Giữa dòng người và những đoàn xe quân sự ấy có một hình ảnh đặc biệt: một cô gái trẻ đội nón tai bèo, ngồi trên xe tăng dẫn đường cho bộ đội tiến về phía Sài Gòn. Đó là Nguyễn Thị Ngọc Mỹ, người con gái của vùng đất Lái Thiêu, Bình Dương. Câu chuyện của cô không phải là một chiến công lớn trên chiến trường theo nghĩa thông thường, nhưng lại thể hiện rõ sự gan dạ, nhanh trí và tinh thần trách nhiệm của những người dân địa phương đã góp phần vào thắng lợi của ngày 30 tháng 4 năm 1975.
Tuổi thơ và những năm tháng tham gia cách mạng
Nguyễn Thị Ngọc Mỹ, thường được gọi thân mật là cô Hai Mỹ, sinh năm 1951, quê tại ấp Phú Hội, xã Vĩnh Phú, quận Lái Thiêu, tỉnh Thủ Dầu Một, nay thuộc thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương.
Tuổi thơ của cô gắn liền với những năm tháng chiến tranh. Vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, cô chỉ học đến lớp 2 rồi nghỉ học để phụ giúp cha mẹ. Nhưng cuộc sống sớm đưa cô đến với cách mạng. Từ khi còn nhỏ, Ngọc Mỹ đã làm công việc liên lạc cho các cơ sở cách mạng trong vùng. Đến năm 1967, khi mới 16 tuổi, cô chính thức tham gia hoạt động cách mạng, được giao nhiệm vụ đưa tin và nắm tình hình trong vùng địch kiểm soát.
Công việc của một người liên lạc viên tưởng như thầm lặng nhưng luôn tiềm ẩn nguy hiểm. Người giao liên phải biết quan sát, nhớ đường, nắm tình hình và di chuyển khéo léo để tránh sự kiểm soát của đối phương. Những năm tháng ấy đã rèn luyện cho cô gái trẻ sự bình tĩnh, nhanh nhạy và lòng dũng cảm.
Sau này, Ngọc Mỹ còn tham gia nhiều công việc phục vụ cách mạng như chuyển thương binh, vận chuyển tiếp tế và đạn dược cho bộ đội, du kích. Chính những trải nghiệm ấy giúp cô hiểu rõ địa hình, đường sá và tình hình tại địa phương.
Đêm trước ngày giải phóng
Cuối tháng 4 năm 1975, chiến trường miền Nam chuyển biến với tốc độ chưa từng có. Những thắng lợi liên tiếp của quân giải phóng mở ra thời cơ lịch sử để tiến về Sài Gòn.
Tối 29 tháng 4 năm 1975, tiếng súng vang lên dồn dập ở nhiều nơi. Tại Lái Thiêu, tình hình trở nên căng thẳng. Người dân hoang mang, nhiều người chạy ra đường nhưng không biết phải đi đâu.
Trong thời khắc ấy, Ngọc Mỹ cùng những người trong cơ sở cách mạng vận động bà con bình tĩnh, ở trong nhà để bảo đảm an toàn. Sau đó, cô tiếp tục đạp xe đến các cơ sở cách mạng để nắm bắt tình hình.
Khi đến nhà má Sáu Ngẫu, một cơ sở cách mạng, Ngọc Mỹ gặp Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu cùng Ban Chỉ huy Trung đoàn 27.
Lực lượng chủ lực lúc ấy đang ém quân tại khu vực ngã tư Hòa Lân, Thuận Giao, chuẩn bị tiến về Sài Gòn. Tuy nhiên, các chiến sĩ gặp khó khăn vì không quen thuộc đường sá và vị trí bố trí của đối phương trong khu vực.
Má Sáu Ngẫu đã cung cấp tình hình, chỉ rõ những vị trí địch đóng quân và đánh dấu trên bản đồ. Nhưng trong một chiến dịch diễn ra với tốc độ rất nhanh, một tấm bản đồ vẫn chưa đủ. Người dẫn đường am hiểu từng con đường, từng địa điểm là vô cùng quan trọng.
Và lúc ấy, cô gái trẻ Nguyễn Thị Ngọc Mỹ đã đưa ra một quyết định táo bạo.
Cô gái tình nguyện lên xe tăng
Biết bộ đội đang gặp khó khăn về đường đi, Ngọc Mỹ tình nguyện lên xe tăng để dẫn đường cho Trung đoàn 27 tiến về phía Sài Gòn.
Một cô gái trẻ, không phải chiến sĩ xe tăng, cũng không phải một sĩ quan chỉ huy, nhưng lại ngồi trên chiếc xe tăng giữa thời khắc chiến tranh đang diễn ra quyết liệt.
Hình ảnh ấy trở thành một trong những khoảnh khắc đặc biệt được lưu giữ qua những bức ảnh tư liệu về ngày toàn thắng.
Ngồi trên xe tăng, Ngọc Mỹ dựa vào sự am hiểu địa bàn của mình để chỉ đường cho bộ đội. Phía trước là những vị trí địch, những con đường và cây cầu có ý nghĩa quan trọng. Mỗi quyết định về hướng đi đều có thể ảnh hưởng đến tốc độ tiến quân.
Sự can đảm của cô không nằm ở việc cầm một khẩu súng lớn hay trực tiếp chỉ huy một trận đánh. Đó là sự can đảm của một người dám bước lên phía trước khi biết nhiệm vụ của mình có thể góp phần giúp cả đơn vị tiến nhanh hơn.
Và chính hành động tưởng như giản dị ấy đã trở thành một câu chuyện đẹp của những ngày cuối chiến tranh.
Dẫn đường cho Trung đoàn 27
Nhờ sự kết hợp giữa thông tin do má Sáu Ngẫu cung cấp và sự dẫn đường trực tiếp của Ngọc Mỹ, Trung đoàn 27 nhanh chóng triển khai lực lượng trong khu vực Lái Thiêu.
Lực lượng của Trung đoàn 27 đã tiêu diệt Tiểu đoàn 95 của đối phương vừa được tăng viện về bảo vệ chi khu và quận lỵ Lái Thiêu, đồng thời bao vây, chia cắt và buộc lực lượng tại trung tâm huấn luyện phải đầu hàng. Quân giải phóng cũng nhanh chóng đánh chiếm Vĩnh Bình và cầu sắt Lái Thiêu.
Những địa điểm ấy có ý nghĩa quan trọng đối với hướng tiến quân về Sài Gòn.
Trong chiến tranh, đôi khi một con đường, một cây cầu hay một vị trí tưởng như nhỏ bé lại có thể quyết định tốc độ của cả một đơn vị. Vì vậy, người dẫn đường am hiểu địa bàn có vai trò rất quan trọng.
Và cô gái Nguyễn Thị Ngọc Mỹ đã trở thành một mắt xích nhỏ nhưng đáng nhớ trong dòng chảy lớn của lịch sử.
Hình ảnh cô gái trên nóc xe tăng
Bức ảnh Nguyễn Thị Ngọc Mỹ đội nón tai bèo, ngồi trên xe tăng giữa những ngày cuối tháng 4 năm 1975 đã trở thành một hình ảnh giàu sức gợi.
Trong bức ảnh ấy không có dáng vẻ của một người lính trận mạc lâu năm. Đó là hình ảnh của một cô gái trẻ, giản dị, ngồi giữa chiếc xe tăng khổng lồ đang tiến về phía trước.
Sự đối lập ấy khiến hình ảnh càng trở nên đặc biệt.
Chiếc xe tăng tượng trưng cho sức mạnh của lực lượng chủ lực. Cô gái nhỏ bé ngồi trên xe lại tượng trưng cho sự am hiểu địa phương, sự nhanh trí và sự đóng góp của nhân dân vào chiến thắng cuối cùng.
Bởi chiến thắng của ngày 30 tháng 4 không chỉ được tạo nên bởi những người trực tiếp cầm súng. Đó còn là kết quả của hàng triệu con người đã góp sức theo những cách khác nhau: người làm giao liên, người đưa tin, người nuôi giấu cán bộ, người vận chuyển lương thực, người dẫn đường, người bảo vệ cơ sở cách mạng.
Nguyễn Thị Ngọc Mỹ là một trong những con người như thế.
Sau ngày đất nước thống nhất
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, Nguyễn Thị Ngọc Mỹ tiếp tục công tác và trải qua nhiều vị trí khác nhau ở cấp xã, huyện và tỉnh. Bà tiếp tục hoàn thành những nhiệm vụ được giao và giữ lối sống giản dị, gần gũi.
Đến tháng 11 năm 2002, bà nghỉ hưu. Nhưng câu chuyện về cô gái trẻ từng ngồi trên xe tăng dẫn bộ đội tiến vào giải phóng Sài Gòn vẫn được lưu giữ như một ký ức đặc biệt của những ngày tháng lịch sử.
Có những con người sau chiến tranh không trở thành những cái tên thường xuyên xuất hiện trong sách giáo khoa. Nhưng một khoảnh khắc họ làm trong lịch sử lại có thể được nhớ mãi.
Nguyễn Thị Ngọc Mỹ là một trường hợp như vậy.
Bài học ý nghĩa đối với thế hệ trẻ hôm nay
Câu chuyện của Nguyễn Thị Ngọc Mỹ trước hết cho thế hệ trẻ bài học về lòng dũng cảm. Khi đứng trước một nhiệm vụ khó khăn, cô không đứng ngoài quan sát mà chủ động nhận phần việc mình có thể làm. Trong cuộc sống hôm nay, lòng dũng cảm không nhất thiết là đối mặt với bom đạn. Đó có thể là dám bước ra khỏi vùng an toàn, dám nhận trách nhiệm và dám hành động khi cộng đồng cần đến mình.
Bài học thứ hai là biết phát huy thế mạnh của bản thân. Ngọc Mỹ không phải người lính xe tăng, nhưng cô có một lợi thế mà những người lính từ nơi khác đến không có: cô thông thuộc địa hình quê hương. Chính kiến thức ấy đã trở thành sự đóng góp thiết thực cho nhiệm vụ chung.
Điều đó nhắc người trẻ rằng mỗi người đều có một khả năng riêng. Điều quan trọng là biết sử dụng khả năng ấy đúng lúc, đúng chỗ và vì những mục tiêu có ý nghĩa.
Câu chuyện cũng cho thấy sức mạnh của nhân dân trong lịch sử. Những chiến thắng lớn luôn được tạo nên từ sự đóng góp của rất nhiều con người, trong đó có những người bình dị và ít được nhắc tên. Vì vậy, thế hệ trẻ hôm nay cần biết trân trọng những đóng góp thầm lặng của người khác và hiểu rằng thành công của một tập thể luôn là kết quả của sự chung sức.
Cuối cùng, câu chuyện về cô gái trên xe tăng nhắc chúng ta phải trân trọng hòa bình. Đằng sau khoảnh khắc những đoàn xe tiến vào Sài Gòn là hàng chục năm chiến tranh, hy sinh và mất mát. Được sống trong một đất nước hòa bình, thống nhất hôm nay là thành quả mà nhiều thế hệ đã phải đánh đổi bằng tuổi trẻ của mình.
Kết luận
Nguyễn Thị Ngọc Mỹ không phải một vị tướng, cũng không phải người trực tiếp đứng trên nóc Dinh Độc Lập trong thời khắc lịch sử. Nhưng câu chuyện về cô gái đội nón tai bèo ngồi trên xe tăng dẫn đường cho bộ đội vẫn là một lát cắt đẹp trong bức tranh lớn của Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Từ một cô gái quê Lái Thiêu sớm tham gia công tác liên lạc, Ngọc Mỹ đã trở thành người dẫn đường cho Trung đoàn 27 trong những giờ phút cuối cùng của cuộc chiến. Hành động ấy cho thấy trong những thời khắc lịch sử, mỗi con người đều có thể đóng góp một phần vào vận mệnh chung của dân tộc.
Chiếc xe tăng năm xưa đã đi về phía Sài Gòn. Phía trước nó là ngày đất nước thống nhất. Còn hình ảnh cô gái trẻ ngồi trên xe tăng vẫn ở lại với thời gian như một biểu tượng giản dị mà xúc động về lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và sự đóng góp thầm lặng của những người dân trong ngày toàn thắng.
Và có lẽ, điều đẹp nhất trong câu chuyện ấy chính là: một cô gái nhỏ bé đã dùng sự hiểu biết về quê hương và lòng can đảm của tuổi trẻ để góp một phần vào hành trình đưa đất nước đi đến ngày đoàn tụ.
