Trần Can – Người chiến sĩ lấy thân mình mở đường tiến công

Có những người lính đi vào lịch sử bằng những chiến công lớn. Có những người lại được nhớ mãi bởi một khoảnh khắc quyết định, khi trước mắt là hiểm nguy, phía sau là đồng đội, và họ không cho phép mình lùi bước.

Trần Can là một người lính như thế.

Trong lịch sử cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cái tên Trần Can gắn với trận đánh cứ điểm Him Lam trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Ở đó, giữa những lô cốt kiên cố và làn đạn dày đặc của quân Pháp, người chiến sĩ trẻ đã cùng đồng đội chiến đấu bằng lòng dũng cảm phi thường. Khi bị thương vẫn tiếp tục chỉ huy, khi sức lực đã cạn kiệt vẫn hướng về phía trước, để rồi anh hy sinh trong giờ phút chiến thắng đang đến gần.

Câu chuyện về Trần Can không chỉ là câu chuyện của một chiến sĩ.

Đó là câu chuyện về một thế hệ đã đi qua chiến tranh bằng một niềm tin giản dị: đất nước chưa độc lập thì người lính chưa thể dừng lại.

Từ quê nghèo đến con đường người lính

Trần Can sinh năm 1931, quê ở xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.

Sinh ra trong một gia đình nông dân, tuổi thơ của anh gắn với cuộc sống lam lũ của làng quê Nghệ An. Đó là những năm đất nước còn chìm trong ách đô hộ, người dân phải sống trong cảnh nghèo đói và mất mát.

Cách mạng tháng Tám năm 1945 mở ra một thời đại mới.

Khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Trần Can tham gia lực lượng vũ trang. Từ một người nông dân trẻ tuổi, anh trở thành người lính.

Những năm tháng chiến đấu rèn luyện anh từ một chiến sĩ bình thường trở thành cán bộ có bản lĩnh. Anh từng trải qua nhiều trận đánh, nhiều lần đối mặt với hiểm nguy và dần trưởng thành trong chiến đấu.

Đến năm 1954, Trần Can là Đại đội trưởng Đại đội 366, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Phía trước anh là trận đánh lịch sử ở Điện Biên Phủ.

Điện Biên Phủ – trận quyết chiến

Đầu năm 1954, Điện Biên Phủ trở thành tập đoàn cứ điểm mạnh nhất của quân đội Pháp tại Đông Dương.

Hàng vạn quân Pháp tập trung tại đây, xây dựng hệ thống cứ điểm liên hoàn với những trận địa pháo, lô cốt, giao thông hào và công sự kiên cố.

Phía đối diện là quân đội Việt Nam.

Sau những năm kháng chiến gian khổ, quân và dân ta bước vào một trận quyết chiến có ý nghĩa đặc biệt đối với vận mệnh của cuộc kháng chiến.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu.

Mục tiêu đầu tiên là cụm cứ điểm Him Lam.

Đó là một trong những vị trí phòng thủ quan trọng bảo vệ trung tâm tập đoàn cứ điểm.

Nhiệm vụ của những người lính tiến công Him Lam vô cùng nặng nề.

Họ phải vượt qua hàng rào dây thép gai, bãi mìn, công sự kiên cố và hỏa lực mạnh của đối phương.

Trong đội hình ấy có Đại đội trưởng Trần Can.

Đêm Him Lam

Chiều ngày 13 tháng 3 năm 1954.

Những khẩu pháo của quân ta bắt đầu nã đạn vào Him Lam.

Đất đá rung chuyển.

Khói pháo phủ kín chiến trường.

Những người lính trong chiến hào chờ đợi giờ xung phong.

Không ai biết ai sẽ còn sống sau trận đánh.

Nhưng tất cả đều hiểu một điều:

Him Lam phải được đánh chiếm.

Khi mệnh lệnh tiến công vang lên, Trần Can dẫn đại đội lao về phía trước.

Dưới làn đạn của quân Pháp, các chiến sĩ lần lượt vượt qua những chướng ngại vật.

Địch chống trả dữ dội.

Nhiều cán bộ, chiến sĩ bị thương và hy sinh.

Nhưng đội hình tiến công vẫn tiếp tục.

Trần Can trực tiếp chỉ huy bộ đội phá hàng rào, mở đường vào cứ điểm.

Anh không đứng phía sau.

Anh đi ở phía trước.

Bởi người chỉ huy trong những trận đánh như thế không chỉ ra lệnh bằng lời.

Họ chỉ huy bằng chính hành động của mình.

Khi người chỉ huy bị thương

Trong lúc trận đánh đang diễn ra ác liệt, Trần Can bị thương.

Máu thấm qua quân phục.

Nhưng anh không rời trận địa.

Vết thương không thể khiến người đại đội trưởng dừng lại khi đồng đội vẫn đang chiến đấu.

Anh tiếp tục chỉ huy.

Tiếp tục động viên bộ đội.

Tiếp tục dẫn những người lính tiến về phía các vị trí phòng thủ của địch.

Một người chỉ huy bị thương vẫn ở lại giữa trận địa đã trở thành nguồn động viên lớn đối với những người lính đang chiến đấu bên cạnh anh.

Bởi họ nhìn thấy ở người đại đội trưởng của mình một điều rất rõ:

Nếu Trần Can còn đứng được, đại đội còn tiến lên.

Khoảnh khắc quyết định

Trận đánh ngày càng dữ dội.

Những công sự của quân Pháp lần lượt bị phá vỡ.

Nhưng một số vị trí vẫn chống trả quyết liệt.

Trần Can tiếp tục dẫn quân đánh chiếm từng vị trí.

Trong giờ phút ấy, người chiến sĩ trẻ đã thể hiện một bản lĩnh đặc biệt.

Không nao núng.

Không chùn bước.

Không để thương tích làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ.

Khi trận đánh đi đến thời điểm quyết định, Trần Can trực tiếp cùng bộ đội xông lên.

Trong cuộc chiến đấu ấy, anh tiếp tục bị thương nặng.

Nhưng người đại đội trưởng vẫn hướng về phía trước.

Anh đã chiến đấu cho đến hơi thở cuối cùng.

Trần Can hy sinh trong trận đánh Him Lam ngày 13 tháng 3 năm 1954.

Anh hy sinh khi chiến thắng đã đến rất gần.

Him Lam bị tiêu diệt.

Cánh cửa đầu tiên của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ đã bị phá tung.

Người nằm lại trước giờ chiến thắng

Có một nghịch lý đau đớn trong chiến tranh:

Có những người đã chiến đấu cho ngày chiến thắng nhưng không được nhìn thấy ngày chiến thắng.

Trần Can là một trong số đó.

Anh không được nghe tiếng hô chiến thắng trên toàn mặt trận.

Không được chứng kiến lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm De Castries.

Không được trở về quê hương trong ngày đất nước vui mừng.

Nhưng chiến công của anh đã trở thành một phần của chiến thắng Điện Biên Phủ.

Máu của những người như Trần Can đã hòa vào đất Điện Biên.

Mỗi tấc đất giành được là một phần tuổi trẻ của những người lính đã nằm xuống.

Và mỗi chiến thắng là sự tiếp nối của những người đã hy sinh trước đó.

Một cái tên được khắc vào lịch sử

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, sự hy sinh của Trần Can được đồng đội và nhân dân ghi nhớ.

Anh được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng có lẽ phần thưởng lớn nhất đối với người lính đã nằm xuống không phải là những tấm huân chương.

Đó là việc đất nước mà anh chiến đấu vì nó đã giành được độc lập.

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi.

Lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries.

Điện Biên Phủ trở thành biểu tượng của ý chí Việt Nam.

Và trong chiến thắng ấy có phần máu xương của Trần Can.

Một người lính, một thế hệ

Nhìn lại cuộc đời Trần Can, điều khiến người ta xúc động không chỉ là hành động anh hùng trong trận đánh cuối cùng.

Điều đáng nhớ hơn là cả một thế hệ thanh niên đã sống như thế.

Họ không có những điều kiện vật chất đầy đủ.

Không có những phương tiện chiến tranh hiện đại.

Không có cuộc sống bình yên.

Nhưng họ có lòng tin.

Tin vào độc lập.

Tin vào ngày đất nước thống nhất.

Tin rằng những hy sinh của mình sẽ đem lại tương lai cho thế hệ sau.

Trần Can đã chiến đấu bằng niềm tin ấy.

Và anh đã gửi lại tuổi trẻ của mình cho Điện Biên.

Từ Điện Biên hôm qua đến đất nước hôm nay

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua kể từ ngày Him Lam chìm trong khói lửa.

Những chiến hào năm xưa nay đã trở thành di tích.

Những khẩu pháo từng gầm vang trên chiến trường đã trở thành hiện vật lịch sử.

Những người lính năm xưa phần lớn đã trở thành người thiên cổ.

Nhưng câu chuyện của họ vẫn còn nguyên giá trị.

Bởi mỗi thế hệ đều có một cách riêng để bảo vệ đất nước.

Thế hệ của Trần Can bảo vệ Tổ quốc bằng súng đạn và máu xương.

Thế hệ hôm nay bảo vệ Tổ quốc bằng lao động, trí tuệ, trách nhiệm và khát vọng xây dựng đất nước giàu mạnh.

Nhưng điểm chung vẫn là tình yêu quê hương, đất nước.

Lời kết: Người chiến sĩ không trở về

Có những buổi sáng ở Điện Biên hôm nay, mây trắng trôi trên những ngọn đồi.

Cánh đồng Mường Thanh xanh mướt.

Những con đường dẫn về Him Lam bình yên.

Không còn tiếng pháo.

Không còn tiếng súng.

Không còn những đoàn quân hành quân trong đêm.

Nhưng dưới lớp đất bình yên ấy vẫn có những người lính đang nằm lại.

Trong số họ có Trần Can.

Anh đã ra đi ở tuổi đời còn rất trẻ.

Anh không có một cuộc đời dài.

Nhưng anh có một cuộc đời đáng nhớ.

Một người nông dân Nghệ An đã trở thành người lính.

Một người lính trở thành người chỉ huy.

Một người chỉ huy đã lấy chính thân mình làm tấm gương cho đồng đội tiến lên.

Và một người chiến sĩ đã nằm lại tại Him Lam để góp phần mở cánh cửa dẫn đến chiến thắng Điện Biên Phủ.

Hôm nay, khi đứng trước những di tích lịch sử của Điện Biên, chúng ta có thể không biết hết tên tuổi của từng người đã hy sinh.

Nhưng lịch sử không bao giờ quên họ.

Bởi những người như Trần Can đã dùng tuổi xuân của mình để đổi lấy một điều mà các thế hệ sau được hưởng:

một đất nước độc lập.

Và có lẽ, đó chính là ý nghĩa sâu xa nhất của hai chữ “Anh hùng”.

Không phải là sống lâu hơn người khác.

Mà là trong khoảnh khắc Tổ quốc cần, đã dám sống, chiến đấu và hy sinh vì Tổ quốc.

Trần Can – người chiến sĩ của Him Lam – đã không trở về từ trận đánh năm ấy.

Nhưng tên anh vẫn ở lại.

Ở lại giữa Điện Biên.

Ở lại trong lịch sử.

Và ở lại trong ký ức của một dân tộc đã đi qua một thời hoa lửa bằng lòng quả cảm và niềm tin không gì lay chuyển.