TRẦN CAN: NGƯỜI ĐI TRỌN VÒNG CUNG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN
TRẦN CAN: NGƯỜI ĐI TRỌN VÒNG CUNG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN
Dưới đây là nội dung về Anh hùng, liệt sĩ Trần Can được viết lại theo phong cách Hồi ký Lịch sử Trang trọng, đảm bảo giữ nguyên tính chính xác của các mốc thời gian và sự kiện:
Trong số những tượng đài bất tử của Chiến dịch Điện Biên Phủ, Trần Can hiện thân như một biểu tượng đặc biệt: Người chiến sĩ đã phất cao lá cờ chiến thắng ở trận mở màn và trút hơi thở cuối cùng ngay ngưỡng cửa khải hoàn. Cùng với Tô Vĩnh Diện, Bế Văn Đàn và Phan Đình Giót, anh là một trong bốn gương mặt ưu tú nhất được khắc tên vào sử sách quân sự Việt Nam.
Từ Tiểu đội trưởng xuất sắc đến kỳ tích kéo pháo
Sinh năm 1931 tại mảnh đất hiếu học Yên Thành, Nghệ An, Trần Can nhập ngũ năm 1951 vào Đại đoàn 312. Ngay từ Chiến dịch Tây Bắc (1952), anh đã bộc lộ bản lĩnh can trường khi một mình cùng tổ đội tiêu diệt 3 ụ súng, bắt sống 22 tên địch tại Bản Hoa.
Bước vào chiến dịch Điện Biên Phủ, đầu năm 1954, đơn vị của Trần Can (Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209) nhận nhiệm vụ gian nan: Mở đường và kéo pháo vào trận địa.
Ngày 17-01-1954: Bắt đầu hành trình kéo pháo bằng sức người xuyên qua những triền dốc dựng đứng.
Ngày 27-01-1954: Thực hiện mệnh lệnh thay đổi phương châm từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc", anh cùng đồng đội lại kiên cường kéo pháo ra.
Giữa làn bom napalm đỏ rực của địch, Trần Can đã dẫn đầu đơn vị cứu nguy cho 5 khẩu pháo đang nằm chênh vênh trên dốc cỏ gianh, bảo toàn vũ khí cho chiến dịch. Với chiến công này, Đại đội 366 của anh vinh dự nhận Huân chương Chiến công hạng Ba từ Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Ngọn cờ trên đỉnh Him Lam
17 giờ ngày 13-03-1954, tiếng pháo ta rền vang mở màn chiến dịch. Trong khói lửa mịt mù của cứ điểm Him Lam, Trần Can khi đó là Tiểu đội trưởng, đã có một quyết định táo bạo. Khi mũi tiến công bị chặn lại tại lô cốt số 6, anh dẫn đầu một tổ xung kích áp sát, dùng bộc phá nổ tung sở chỉ huy địch.
Đến 19 giờ 30 phút cùng ngày, chính tay Trần Can đã cắm lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" lên nóc lô cốt mỏm 3 Him Lam. Hình ảnh ấy không chỉ đánh dấu chiến thắng đầu tiên mà còn trở thành nguồn cảm hứng mãnh liệt cho toàn quân. Sau trận đánh, anh được đề bạt lên chức Trung đội trưởng.
Khúc tráng ca ngày cuối cùng
Chiến dịch bước vào giai đoạn quyết định. Đêm 01-05-1954, đơn vị anh tấn công các vị trí dưới chân đồi D2. Đến sáng 06-05, họ tiếp tục đánh chiếm cứ điểm 506.
Trận đánh cuối cùng của người anh hùng diễn ra tại Cứ điểm 507 – lá chắn cuối cùng của địch bên sông Nậm Rốm. Trong đêm 6-5 rạng sáng 7-5, dù bị thương nặng và các cán bộ chỉ huy đại đội đã hy sinh, Trần Can vẫn kiên cường thay thế vị trí chỉ huy, đẩy lùi 5 đợt phản kích ác liệt của quân Pháp.
Sáng ngày 07-05-1954, ngay khi vị trí bàn đạp được giữ vững để quân ta tràn vào trung tâm Mường Thanh, Trần Can đã hy sinh anh dũng. Anh ngã xuống khi chỉ còn cách giờ phút tướng De Castries đầu hàng vài tiếng đồng hồ.
Di sản còn lại
Năm 1956, Trần Can được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ở tuổi 24, anh để lại cho hậu thế:
Kỷ vật: Chiếc mũ nan trúng đạn và chiếc áo trấn thủ (hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và Nhà truyền thống Đại đoàn 312).
Hình ảnh: Bức ảnh lịch sử cắm cờ trên đỉnh Him Lam do nhiếp ảnh gia Triệu Đại ghi lại.
Dù vị trí hy sinh chính xác tại Cứ điểm 507 vẫn đang được các cơ quan chức năng nỗ lực xác minh để dựng bia tưởng niệm, nhưng tên tuổi của Trần Can đã mãi mãi nằm trong lòng "vòng cung" chiến thắng của dân tộc.
