Trần Can – Người lính trẻ cắm cờ trên Him Lam

Trần Can – Người lính trẻ cắm cờ trên Him Lam

Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Tháng 5 năm 1951, ông nhập ngũ và trở thành chiến sĩ Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Từ một người lính trẻ, Trần Can trưởng thành qua những trận chiến đấu và dần được giao nhiệm vụ chỉ huy. Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, ông là một trong những cán bộ chiến đấu tiêu biểu của đơn vị.

Chiều 13 tháng 3 năm 1954, quân ta mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ bằng trận tiến công cứ điểm Him Lam. Đây là một cứ điểm quan trọng, nằm cách Mường Thanh khoảng 2,5 km và án ngữ con đường từ Tuần Giáo vào Điện Biên Phủ. Trong trận đánh ấy, Trần Can dẫn đầu tiểu đội nhanh chóng chiếm lô cốt đầu cầu, sau đó tiếp tục đánh vào sở chỉ huy của địch. Khi trận chiến kết thúc, ông cùng đồng đội tiêu diệt lực lượng địch còn lại trong hầm ngầm và bắt 25 tên. Sau đó, Trần Can cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” lên trung tâm cứ điểm Him Lam. Đây là lá cờ đầu tiên của quân ta được cắm trên một cứ điểm của địch tại chiến trường Điện Biên Phủ.

Hình ảnh ấy đã trở thành một dấu mốc đẹp trong câu chuyện về Trần Can. Nhưng phía sau khoảnh khắc cắm cờ là một người lính còn rất trẻ, đang chiến đấu giữa một trận đánh vô cùng ác liệt. Ông không biết rằng hành động của mình sau này sẽ được nhắc lại trong nhiều trang sử. Với người lính khi ấy, trước mắt chỉ có nhiệm vụ và đồng đội.

Sau chiến thắng Him Lam, Trần Can không nghỉ ngơi. Ông cùng đơn vị tiếp tục chiến đấu ở nhiều vị trí khác nhau trong tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Những ngày cuối của chiến dịch, ông được giao nhiệm vụ tiến công điểm cao 507, một vị trí nằm trên đường số 41 bên sông Nậm Rốm, cách Sở chỉ huy của tập đoàn cứ điểm khoảng 300 mét.

Trận đánh tại điểm cao 507 diễn ra vô cùng quyết liệt. Trần Can dẫn đầu tiểu đội xông lên đánh chiếm vị trí. Quân Pháp lập tức phản kích bằng pháo binh và bộ binh. Ta và địch giành giật từng mét đất. Trần Can cùng đồng đội đánh lui bốn đợt phản kích. Đến đợt thứ năm, địch tiếp tục ném lựu đạn và xung phong. Trần Can nhặt lựu đạn ném trả rồi tiếp tục chỉ huy bộ đội chiến đấu giáp lá cà. Trận chiến kéo dài suốt đêm 6 tháng 5. Cán bộ chỉ huy đại đội lần lượt bị thương vong, bản thân Trần Can cũng bị thương nặng nhưng vẫn thay cán bộ đại đội chỉ huy chiến đấu.

Rạng sáng 7 tháng 5 năm 1954, Trần Can tập hợp những đồng đội bị thương nhẹ, động viên anh em, chấn chỉnh đội hình và củng cố lại trận địa. Quân Pháp tiếp tục phản kích nhằm giành lại cửa ngõ tiến vào Mường Thanh. Ông vẫn chỉ huy bộ đội đánh trả, giữ vững trận địa và tạo điều kiện cho lực lượng ta tiến vào trung tâm tập đoàn cứ điểm.

Rồi một đợt hỏa lực mạnh bất ngờ trút xuống.

Trần Can trúng đạn và hy sinh vào sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954 – đúng ngày Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi.

Có lẽ đây là điều khiến câu chuyện về ông trở nên đặc biệt xúc động. Người lính từng cắm lá cờ chiến thắng trên Him Lam ngay trong ngày mở màn đã không còn sống để nhìn thấy ngày chiến thắng cuối cùng. Khi quân ta tiến vào trung tâm Mường Thanh và lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” tung bay trên nóc hầm Đờ Cát chiều hôm ấy, Trần Can đã nằm lại ở chiến trường.

Ông hy sinh khi mới khoảng 23 tuổi.

Một tuổi đời còn quá trẻ. Một cuộc đời đáng lẽ còn rất nhiều năm phía trước. Nhưng tuổi trẻ của Trần Can đã dừng lại trên chiến trường Điện Biên, cùng với biết bao người lính đã không trở về.

Sau chiến thắng, đồng đội vẫn lưu giữ chiếc mũ nan Trần Can từng sử dụng trong học tập, công tác và chiến đấu. Chiếc mũ giản dị ấy trở thành một kỷ vật của người anh hùng. Trong trận đánh cuối cùng ở điểm cao 507, Trần Can vẫn đội chiếc mũ ấy và cùng đồng đội chiến đấu.

Ngày 7 tháng 5 năm 1956, Trần Can được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua. Him Lam hôm nay không còn tiếng súng. Những con đường dẫn vào Điện Biên đã trở thành những con đường của cuộc sống bình yên. Những thế hệ trẻ hôm nay được học tập, làm việc và lớn lên trong hòa bình.

Còn Trần Can thì mãi mãi ở tuổi 23.

Ông không kịp nhìn thấy ngày chiến thắng, nhưng đã góp phần làm nên ngày chiến thắng ấy. Ông không trở về cùng đồng đội, nhưng tên tuổi vẫn ở lại với Điện Biên.

Và có lẽ khi nhìn lại câu chuyện về Trần Can, điều đáng nhớ nhất không chỉ là hình ảnh người chiến sĩ cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” trên Him Lam. Đó còn là hình ảnh một người lính bị thương nhưng vẫn ở lại trận địa, tiếp tục chỉ huy đồng đội cho đến những giờ phút cuối cùng.

Một người lính trẻ đã gửi lại tuổi xuân của mình cho Điện Biên. Để từ đó, những thế hệ sau được sống trong những ngày tháng không còn tiếng súng.

Đó chính là giá trị mà ký ức về Trần Can vẫn còn nhắc chúng ta hôm nay: hãy biết trân trọng hòa bình, bởi phía sau hai chữ bình yên ấy là tuổi trẻ và sự hy sinh của rất nhiều người đã không bao giờ trở về.