TRẦN CAN - TÊN ANH Ở LẠI VỚI NON SÔNG

Trong lịch sử dân tộc, có những con người mà chỉ một khoảnh khắc thôi cũng đủ để tên tuổi họ sống mãi cùng đất nước. Với Trần Can, đó là khoảnh khắc anh cắm lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” trên cứ điểm Him Lam, chiều 13-3-1954, mở đầu cho chiến thắng vang dội của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Trần Can sinh năm 1931, quê ở xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Từ thuở nhỏ, trong anh đã cháy bỏng ước mơ được cầm súng đánh giặc, cứu nước. Ba lần xung phong xin nhập ngũ đều bị từ chối vì sức khỏe yếu, nhưng Trần Can không nản chí. Đến lần thứ tư, anh mới được đứng trong hàng ngũ bộ đội – và từ đó, anh chiến đấu bằng tất cả ý chí và lòng trung thành của một người lính cách mạng.

Năm 1952, sau đợt chỉnh huấn chính trị, tổ chức và huấn luyện toàn quân, Trung đoàn 209 – Đại đoàn 312, nơi Trần Can công tác, bước vào Chiến dịch Tây Bắc. Ngày 10-10-1952, đơn vị vượt sông Thao, hành quân qua đèo Nậm Bằng cao gần 2.000m, liên tiếp tiêu diệt địch ở La Hầu Pèng, Nậm Mười, bản Tủ, bản Hoa. Trong trận đánh ở bản Hoa, Trần Can làm nhiệm vụ xung kích. Khi tiểu đội bị thương vong gần hết, anh chủ động sáp nhập lực lượng, dẫn đầu tổ chiến đấu, liên tiếp tiêu diệt nhiều ụ súng, đánh thẳng vào sở chỉ huy địch, bắt sống 22 tên, thu 17 khẩu súng. Sự mưu trí và gan dạ của anh đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của trận đánh.

Bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, Trần Can được giao nhiệm vụ tham gia tiêu diệt cứ điểm Him Lam – một trong những cứ điểm mạnh nhất, án ngữ cửa ngõ phía Bắc Mường Thanh. Sau nhiều ngày trinh sát, đào hào dưới bom đạn ác liệt, 17 giờ 10 phút ngày 13-3-1954, pháo ta đồng loạt nổ, mở màn chiến dịch lịch sử.

Trong làn đạn dày đặc, tiểu đội trưởng Trần Can chỉ huy tiểu đội đánh chiếm các lô cốt then chốt. Trước hỏa lực dữ dội của địch, anh mưu trí tổ chức đánh nghi binh, tạo điều kiện cho đồng đội dùng thủ pháo tiêu diệt hỏa điểm. Chớp thời cơ quyết định, Trần Can nhảy lên khỏi giao thông hào, cắm lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” lên nóc lô cốt cố thủ. Đó là lá cờ đầu tiên của quân ta tung bay trên cứ điểm địch ở Điện Biên Phủ, như lời hiệu triệu thúc giục toàn mặt trận xông lên tiêu diệt quân thù.

Không dừng lại ở Him Lam, trong trận đánh điểm cao 507 tại khu trung tâm Mường Thanh, Trần Can tiếp tục dẫn đầu tiểu đội chiến đấu quyết liệt, đánh bại 5 đợt phản kích của địch, dù bản thân bị thương. Khi cán bộ đại đội thương vong, anh kiên cường thay thế chỉ huy, giữ vững trận địa, mở đường cho quân ta tiến vào trung tâm.

Sáng 7-5-1954, trong trận đánh vào sở chỉ huy tướng Đờ Cát, Trần Can đã anh dũng hy sinh, đúng vào ngày kết thúc Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Hai năm sau, ngày 7-5-1956, anh được Chủ tịch nước truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Trần Can đã ngã xuống, nhưng lá cờ anh cắm trên cứ điểm Him Lam năm ấy vẫn còn tung bay trong lịch sử. Tên anh không chỉ khắc trên bia đá, mà đã ở lại với non sông, trở thành biểu tượng cho lòng dũng cảm, ý chí sắt đá và khát vọng độc lập của cả một thế hệ đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu.