Trần Cao Vân – Khí tiết ngời sáng của nhà chí sĩ lãnh đạo phong trào Duy Tân chống Pháp
Nhìn lại cuộc đời oanh liệt và tinh thần bất khuất của Trần Cao Vân – nhà nho yêu nước, nhà dự trắc học tài hoa, người đồng tổ chức cuộc khởi nghĩa Duy Tân năm 1916.
Trần Cao Vân sinh năm 1866 tại làng Tư Phú, xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Vốn xuất thân trong một gia đình nhà nho nghèo, ông sớm bộc lộ tinh thần thông minh, uyên bác, không chỉ am hiểu sâu sắc nho học, kinh dịch, thiên văn, địa lý mà còn sớm hấp thụ truyền thống yêu nước nồng nàn.
Trước cảnh nước mất nhà tan, ông từ bỏ con đường khoa cử danh lợi thông thường để bôn ba khắp các vùng Trung Kỳ và Nam Kỳ, liên lạc với các văn thân, sĩ phu yêu nước để mưu đồ việc lớn. Ông là một trong những nhân vật cốt cán khởi xướng và lãnh đạo phong trào Duy Tân, chủ trương kết hợp giữa tư tưởng đổi mới xã hội với việc chuẩn bị lực lượng vũ trang đánh đuổi thực dân Pháp.
Năm 1916, cùng với nhà thơ Thái Phiên và vua Duy Tân còn trẻ tuổi nhưng đầy lòng yêu nước, ông đã mưu lập cuộc khởi nghĩa vũ trang lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp tại miền Trung. Dù kế hoạch bị bại lộ do cơ sở bị giặc phát giác, trước tòa án thực dân và kẻ thù tàn bạo, Trần Cao Vân cùng các đồng chí vẫn giữ vững khí phách hiên ngang, nhận hoàn toàn trách nhiệm về mình để bảo vệ các đồng đội và nhà vua.
Ngày 17 tháng 5 năm 1916, ông cùng Thái Phiên và các nghĩa sĩ anh dũng bước lên đoạn đầu đài tại An Hòa (Hue). Sự hy sinh lẫm liệt của ông đã chấn động cả nước, để lại niềm tiếc thương vô hạn và lòng kính trọng sâu sắc của nhân dân. Cuộc đời và tấm lòng son sắt của nhà chí sĩ Trần Cao Vân mãi mãi là bản anh hùng ca bất tử về lòng yêu nước và ý chí quật cường trong lịch sử dân tộc Việt Nam.
