TRẬN CÁT SƠN THÁNG 9/1963

Tháng 9/1963, trong khí thế của đợt hoạt động Thu - Đông, quân và dân Bình Định tiếp tục đẩy mạnh tiến công địch, phá kẹp, phá ấp chiến lược, giành quyền làm chủ ở cơ sở. Đây là thời điểm địch ra sức củng cố các cụm “ấp chiến lược liên hoàn”, xem đó là những vị trí quan trọng để kiểm soát dân, ngăn chặn phong trào cách mạng phát triển xuống đồng bằng. Theo tư liệu lịch sử, trong bước 1 của đợt hoạt động Thu - Đông, quân dân Bình Định đã đánh 18 trận, nổi bật là trận đánh điểm diệt viện ở Cát Sơn. Đêm 13/9/1963, đặc công tỉnh và bộ đội huyện Phù Cát tiến công bọn dân vệ ở Cát Sơn, đồng thời hỗ trợ Nhân dân phá ấp chiến lược ở Phái Nhất, Phái Nhì, Thạch Bàn - Cát Sơn và Long Định - Cát Hiệp. Cát Sơn là khu vực có vị trí quan trọng, được địch xem là cửa ngõ cần giữ trong hệ thống ấp chiến lược liên hoàn. Vì vậy, khi bị ta tiến công, địch không cam chịu mất địa bàn này mà lập tức mở cuộc phản kích từ 3 hướng: Hội Sơn, Đại Khoan và Tân Hóa. Trước tình hình đó, Tiểu đoàn 50 cùng du kích Cát Hiệp, Cát Hanh đã kiên cường chặn đánh. Với tinh thần chủ động, mưu trí và quyết tâm cao, lực lượng ta đã bẻ gãy cuộc phản kích của địch, loại khỏi vòng chiến đấu gần 100 tên, đồng thời bắn cháy 1 xe quân sự. Chiến thắng Cát Sơn không chỉ là một trận đánh quân sự, mà còn là thắng lợi của sự phối hợp giữa lực lượng vũ trang và quần chúng Nhân dân. Trong khi bộ đội, đặc công và du kích đánh địch, Nhân dân trực tiếp nổi dậy phá ấp chiến lược, phá thế kìm kẹp, góp phần làm lung lay hệ thống kiểm soát của Mỹ - ngụy ở địa phương. Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, trận Cát Sơn tháng 9/1963 là một dấu ấn tiêu biểu trong phong trào phá “ấp chiến lược liên hoàn” ở Bình Định. Chiến công ấy thể hiện sự trưởng thành của lực lượng vũ trang địa phương, tinh thần bám đất giữ làng của Nhân dân và ý chí kiên cường của quân dân Bình Định trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.