TRẬN CHIẾN 128 NGÀY ĐÊM TRÊN ĐỒI TỨC DỤP
Trong căn nhà nhỏ dưới chân núi Cô Tô (Tri Tôn), bà Néang Nhẹt – người phụ nữ Khmer với khuôn mặt hằn sâu những nếp nhăn thời gian – khẽ đưa tay vuốt ve những mảnh bom gỉ sét được bà nhặt về từ đồi Tức Dụp. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng mỗi khi miền Tây bước vào mùa nắng cháy, tiếng gầm rú của máy bay B-52 và mùi thuốc súng khét lẹt của đêm trường năm 1968 vẫn như vẹn nguyên trong tâm trí người nữ du kích năm nào.
Ngày ấy, đồi Tức Dụp – một hệ thống hang động đá granite tự nhiên hiểm trở – là cơ quan đầu não của tỉnh ủy An Giang. Để nhổ tận gốc "cái gai" này, Mỹ-ngụy đã mở cuộc càn quét quy mô lớn chưa từng có, kéo dài suốt 128 ngày đêm (từ tháng 11/1968 đến tháng 3/1969). Chúng dội xuống ngọn đồi nhỏ bé hàng ngàn tấn bom đạn, pháo bầy và cả chất độc hóa học, biến Tức Dụp thành một "lò lửa" khổng lồ, đất đá bị nung chảy thành vôi bạch.
Bà Néang Nhẹt khi đó là một cô gái Khmer mười tám tuổi, dáng người nhỏ nhắn nhưng gan dạ, đảm nhận nhiệm vụ vừa chiến đấu vừa tiếp tế, cứu thương. Bà kể, có những chuỗi ngày dài ngọn đồi bị bao vây hoàn toàn, nội bất xuất ngoại bất nhập. Trong lòng hang tối tăm, ẩm thấp và ngột ngạt khói bom, cái chết rình rập từng giây.
Khó khăn lớn nhất không phải là đạn dược, mà là cơn khát. Giữa mùa khô Bảy Núi, bom đánh sập các mạch nước ngầm, anh em du kích phải nằm ngửa, dùng chiếc ca nhôm rỉ hứng từng giọt nước rỉ ra từ kẽ đá sâu. Mỗi giọt nước quý hơn máu, được nhường cho thương binh trước, rồi mới đến người khỏe chuyền tay nhau thấm giọng. Thức ăn cạn kiệt, bà Nhẹt lại cùng chị em bò ra rìa hang giữa làn mưa đạn để đào củ chuối rừng, bẻ măng tre về luộc chấm muối cục thay cơm.
Thế nhưng, kẻ thù đã nhầm. Cứ mỗi khi tiếng gầm của pháo bầy vừa dứt, tưởng chừng không còn một sinh vật nào có thể sống sót trên ngọn đồi chết, thì từ các hốc đá đen ngòm, bà Néang Nhẹt cùng các đồng chí lại ôm súng bồng bềnh xông ra. Với lối đánh áp sát "nắm thắt lưng địch mà đánh", những loạt đạn AK, những quả lựu đạn tự chế của quân dân ta đã đánh bật hết đợt tiến công này đến đợt càn quét khác của bộ binh địch.
Kết thúc 128 ngày đêm, quân dân Tức Dụp đã loại khỏi vòng chiến đấu hơn 4.700 tên địch, bắn rơi nhiều máy bay và thu giữ lượng lớn vũ khí. Tiêu tốn tới hơn 2 triệu đô-la quân phí (một con số khổng lồ thời bấy giờ) mà không thể chiếm nổi ngọn đồi, quân đội Mỹ phải cay đắng gọi Tức Dụp là "Ngọn đồi hai triệu đô-la".
Chiến tranh lùi xa, đồi Tức Dụp nay đã xanh rì màu lá của sự sống mới. Nhưng đối với bà Néang Nhẹt và người dân An Giang, ngọn đồi ấy mãi là một đài ký ức bất tử, nơi những củ chuối rừng và giọt nước kẽ đá đã nuôi dưỡng nên một huyền thoại chiến thắng bằng ý chí và lòng yêu nước kiên cường.
