TRẬN CHIẾN BÊN DÒNG

Anh hùng Lâm Úy sinh ra và lớn lên bên dòng Hòa Giang hiền hòa ở thôn Hòa Ninh, xã Quảng Hòa (nay là thôn Vĩnh Phú, xã Nam Gianh, Tỉnh Quảng Trị). Tháng 6-1947, giặc Pháp tràn lên quê hương đốt phá, cướp bóc, hãm hiếp phụ nữ, bắt dân đi lính, đi phu xây đồn đắp lũy.

Lúc ấy, Lâm Úy vừa mới độ tuổi trưởng thành. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, ngày 20-6-1949, anh tìm đến nơi đóng quân của Trung đoàn 18 xin được nhập ngũ và trở thành chiến sĩ bộ binh thuộc Đại đội 2, Tiểu đoàn 247. Sáng ngày 20-5-1950, tin quân báo điện về “Tiểu đoàn lính Âu Phi thiện chiến (biệt hiệu 8DM Spahi) đã đi vào cánh đồng làng Xuân Bồ càn quét cướp bóc phá hoại mùa đang vụ gặt, hai đại đội của Tiểu đoàn 436 đã nổ súng chặn địch”. Lập tức Ban chỉ huy Trung đoàn lệnh cho Tiểu đoàn 247 vượt sông phối hợp với Tiểu đoàn 436 bao vây tiêu diệt địch.

Tiểu đoàn lần lượt qua sông Kiến Giang trên một chiếc đò của ông cụ lái đò người Xuân Bồ. Cụ đã chèo lái con đò dưới làn đạn của giặc, chở hàng chục chuyến đưa bộ đội qua sông. Nhiều chiến sĩ biết bơi để vũ khí đạn dược trên đò rồi bơi cùng đò sang bờ. Quân địch cho một cánh quân tiến về bờ sông để ngăn cản ta. Đại đội 2 triển khai đội hình đánh địch quyết liệt. Lâm Úy, nhanh như sóc nhảy lên khỏi đò, ngay từ phút đầu anh đã bắn gục 2 tên giặc đang loay hoay tìm điểm cao để đặt trung liên bắn về phía quân ta.

Tiếp đến, anh tới tấp ném 2 quả lựu đạn vào đội hình giặc tiêu diệt 4 tên khác. Mặc cho trên trời có 4 chiếc máy bay B24 nhào lượn ném bom, bắn đạn 20 ly xuống trận địa nhưng quân ta đã tiếp cận quần nhau với quân địch, các chiến sĩ tiểu đoàn nhanh chóng tiến về phía làng Xuân Bồ để chi viện thêm cho Tiểu đoàn 436 đánh địch. Đại đội 2 vẫn quần nhau ở bờ sông với giặc, Lâm Úy lắp lê xông thẳng vào đội hình giặc, lưỡi lê căm thù xuyên tim 1 tên giặc làm quân địch hoảng loạn dạt ra.

Trong lúc đó, một tên lính Pháp cao to nhảy vào ôm ghì lấy anh. Anh lấy hết sức mình kéo tên giặc xuống sông vật lộn với nó. Bọn giặc điên cuồng bắn xối xả về phía anh và anh đã anh dũng hy sinh trong tư thế hai tay choàng ôm ghì, miệng cắn vào cổ tên giặc Pháp. Anh ngã xuống khi tuổi đời vừa mới đôi mươi.

Bia tưởng niệm nơi Anh hùng Lâm Úy hy sinh.

Noi gương chiến đấu dũng cảm của Lâm Úy, toàn đơn vị đã dũng mãnh xông lên chia cắt, vây bọc đội hình địch diệt hết tốp này đến tốp khác, chuyển hướng trận đánh lợi thế về ta. Sau 4 giờ chiến đấu hết sức ác liệt, quân ta đã làm chủ trận địa, tiêu diệt hoàn toàn Tiểu đoàn Âu - Phi thiện chiến của giặc Pháp ở miền Trung Trung Bộ, 500 giặc Pháp vùi thây trên khắp cánh đồng thôn xóm, dòng sông của Xuân Bồ. Quân ta đã phá tan âm mưu càn quét cướp bóc, phá hoại mùa màng của quân thù.

Tại đại hội tuyên dương Anh hùng lực lượng vũ trang lần thứ nhất tại Việt Bắc năm 1951, Lâm Úy, người con ưu tú của làng Hòa Ninh, xã Quảng Hòa (nay là thôn Vĩnh Phú, xã Nam Gianh, Tỉnh Quảng Trị) đã được Chủ tịch nước tuyên dương anh hùng và truy tặng liệt sĩ.