Trận chiến ở mũi Isabelle
Ngày 1/9/1858, liên quân Pháp - Tây Ban Nha nổ súng tấn công Đà Nẵng, mở ra cuộc xâm lược nước ta ở thế kỷ XIX. Do lịch sử để lại, Đà Nẵng có nhiều địa danh nguồn gốc tiếng Pháp, nhưng địa danh nguồn gốc tiếng Tây Ban Nha không nhiều, song đằng sau mỗi địa danh đó là những câu chuyện lịch sử đầy bi tráng.
Ngược lại lịch sử, sau khi tấn công thành Điện Hải nhiều lần nhưng vấp phải sức chống trả kiên cường của quân dân Đà Nẵng, liên quân Pháp - Tây Ban Nha đã quyết định tấn công pháo đài Định Hải, nằm ở Hòn Hành, chân đèo Hải Vân, nhằm chiếm giữ đèo Hải Vân, cắt đứt đường viện trợ và liên lạc từ triều đình nhà Nguyễn đến Đà Nẵng.
6 giờ ngày 18/11/1859, liên quân Pháp - Tây Ban Nha quyết định tấn công pháo đài Định Hải với đội hình gồm 8 tàu, gồm 2 pháo hạm Avalanche và Alarme, soái hạm Némésis, tàu Tây Ban Nha Jorgo-Juan, chiến hạm hơi nước Phlégéton, 2 tàu lai dắt Prégent và Norzagarai, tàu vận tải Marne.
Đội hình chia làm 3 cánh, với những nhiệm vụ riêng biệt.
Cánh của Thiếu tá Pallières gồm 1 phân đội công binh, 1 đại đội pháo binh và 6 đại đội thủy quân lục chiến Pháp có nhiệm vụ chiếm đồn Chơn Sảng.
Một cánh của lính Tây Ban Nha có nhiệm vụ bắn sập pháo đài Định Hải và khống chế vịnh Nam Chơn.
Cánh dự bị của Trung tá Reybaud gồm 5 đại đội thủy quân lục chiến Pháp và 2 đại đội lính Tây Ban Nha dàn quân trên vịnh cho đến khi kết thúc cuộc tấn công.
Khoảng 9 giờ, tàu Pháp và Tây Ban Nha bắt đầu khai hỏa cấp tập. Quân nhà Nguyễn trên pháo đài Định Hải cũng nổ súng phản pháo quyết liệt.
Theo cuốn “Colonel Henri de Ponchalon”, một quả đạn đại bác từ đồn chính Chơn Sảng “đã cắt đứt đôi thân mình Thiếu tá công binh Déroulède đang đứng cạnh Chuẩn đô đốc Page trên khoang thượng phía đuôi soái hạm Némésis, làm Page bị lấm máu khắp người. Quả đạn đó còn bay tiếp giết chết thêm một thủy thủ đài trên chỉ huy, cắt đứt dây néo cột buồm lái và làm bị thương 2 chuẩn úy hải quân cùng một số thủy thủ khác”.
Những quả đạn trái phá từ các tàu giặc làm nổ tung những kho thuốc súng, cháy bùng đồn Chơn Sảng và pháo đài Định Hải. Quân nhà Nguyễn phải rút quân để bảo toàn lực lượng.
Sau đó liên quân Pháp - Tây Ban Nha dùng thuyền nhỏ đổ bộ lên bờ và chiếm đóng pháo đài Định Hải cũng như các đồn xung quanh. Lính Tây Ban Nha đóng quân ở pháo đài Định Hải, lính Pháp đóng quân ở những đồn xung quanh, cánh quân dự bị thì quay trở về Đà Nẵng.
Trong thời gian chiếm đóng pháo đài Định Hải, quân Tây Ban Nha dùng tên nữ hoàng của nước mình là Isabelle Đệ nhị để đặt tên cho pháo đài này. Trải qua thời gian, người Việt đã lược giản thành Isabelle để gọi tên pháo đài. Sau đó trở thành tên của cả mũi đất, được dùng phổ biến cho đến tận ngày nay.
