TRẬN CHIẾN TẠI CỬA BIỂN THUẬN AN NĂM 1883

Mùa hè năm 1883, tình hình tại kinh đô Huế trở nên đặc biệt căng thẳng.

Sau nhiều năm mở rộng xâm lược Việt Nam, thực dân Pháp muốn gây sức ép trực tiếp lên triều đình nhà Nguyễn.

Và họ chọn cửa biển Thuận An.

Lý do rất rõ ràng.

Thuận An nằm ngay phía Đông kinh đô Huế. Nếu kiểm soát được cửa biển này, quân Pháp có thể tạo sức ép quân sự rất lớn đối với triều đình.

Đến giữa tháng 8/1883, lực lượng hải quân Pháp tập trung về vùng biển miền Trung.

Theo Báo Người Lao Động, ngày 16/8/1883, hạm đội Bắc Kỳ cùng các tàu chiến từ Sài Gòn của Pháp tập trung tại Đà Nẵng. Sau đó, lực lượng do Tổng ủy Harmand và Đô đốc Courbet chỉ huy đưa 8 tàu chiến cùng khoảng 1.000 quân ra ngoài khơi Thuận An.

Sự xuất hiện của hạm đội Pháp khiến cửa biển Thuận An rơi vào tình trạng báo động.

Sáng 18/8/1883, hạm đội Pháp tiến vào cửa biển.

Quân Pháp đưa ra yêu cầu triều đình nhà Nguyễn phải giao nộp hệ thống pháo đài và vị trí phòng thủ ở Thuận An.

Triều đình Huế tìm cách thương lượng.

Vua Hiệp Hòa cử người ra gặp phía Pháp với hy vọng tránh một cuộc đụng độ quân sự.

Nhưng việc thương lượng không đạt kết quả.

Khoảng 16 giờ ngày 18/8, tiếng pháo bắt đầu vang lên.

Quân Pháp nổ súng vào hệ thống phòng thủ hai bên cửa biển.

Từ phía các đồn lũy của triều Nguyễn, pháo binh cũng đáp trả.

Những khẩu thần công hướng ra biển bắt đầu khai hỏa.

Đó là lúc cửa biển Thuận An – vốn được xây dựng như tuyến phòng thủ phía trước kinh đô – thực sự trở thành chiến trường.

Ngày hôm sau, 19/8, thời tiết xấu và biển động gây khó khăn cho các tàu chiến Pháp. Đây là một trong những thời điểm quân phòng thủ có điều kiện chống trả tốt hơn.

Nhưng tình hình nhanh chóng thay đổi.

Rạng sáng 20/8, quân Pháp tiếp tục pháo kích mạnh vào hệ thống phòng thủ.

Khoảng 8 giờ sáng, thủy quân Pháp đổ bộ lên bờ và tiến về phía các công sự.

Một trong những mục tiêu quan trọng là Trấn Hải Thành.

Quân nhà Nguyễn chống trả.

Nhưng đây là một cuộc chiến không cân sức.

Một bên là các công sự và pháo binh triều Nguyễn; bên kia là lực lượng viễn chinh có tàu chiến, pháo hiện đại và hỏa lực mạnh.

Các vị trí phòng thủ của quân Nguyễn lần lượt bị phá hủy.

Đến ngày 21/8/1883, quân Pháp chiếm được cửa Thuận An.

Các lực lượng phòng thủ của triều đình chịu thiệt hại nặng. Theo tư liệu được Báo Người Lao Động dẫn lại, nhiều quan quân trấn thủ tử trận hoặc tự vẫn; quân Pháp sau đó buộc triều đình Huế phải rút lực lượng khỏi các đồn ở cửa biển và khu vực sông Hương.

Cuộc chiến không dừng lại ở Thuận An.

Sau khi chiếm được cửa biển, quân Pháp đã tạo được sức ép quân sự rất lớn đối với triều đình Huế.

Chỉ vài ngày sau, ngày 25/8/1883, triều đình nhà Nguyễn ký Hòa ước Quý Mùi, thường gọi là Hòa ước Harmand.

Đây là một trong những hiệp ước quan trọng đánh dấu sự gia tăng mạnh mẽ quyền kiểm soát của Pháp đối với Việt Nam.

Nhưng đối với người dân Thuận An, ký ức về trận chiến vẫn còn được lưu giữ.

Theo Báo Người Lao Động, tại làng Thai Dương, người dân từng trùng tu Miếu Âm Linh, nơi thờ những quan quân và người dân đã hy sinh trong trận chiến năm 1883. Gần đó có lăng mộ Âm Linh, được xem là nơi an nghỉ của những người đã chết trong cuộc chiến.

Trong dân gian còn lưu truyền bài vè “Thất thủ Thuận An”, phản ánh ký ức của người dân về trận đánh và sự hy sinh của quân dân tại đây.

Điều đáng chú ý là câu chuyện Thuận An năm 1883 không chỉ được ghi lại bằng những con số về tàu chiến, pháo binh hay ngày tháng.

Nó còn được ghi lại trong ký ức cộng đồng.

Một trận chiến xảy ra cách đây hơn một thế kỷ vẫn còn hiện diện trong tên đất, di tích, miếu thờ và những câu chuyện truyền lại qua các thế hệ.

Vì vậy, khi nhắc đến cửa biển Thuận An hôm nay, người ta không chỉ nhìn thấy một bãi biển.

Đằng sau cảnh biển ấy là một trong những trận chiến quan trọng đã diễn ra ngay trước cửa kinh đô Huế vào cuối thế kỷ XIX.

Nguồn tham khảo

Báo Người Lao Động – Thăng trầm cửa biển miền Trung: Bi hùng buổi đầu chống thực dân Pháp⁠

Báo Quân đội nhân dân – Chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam trong dòng chảy văn hóa Huế⁠