TRẬN CHIẾN TRÊN ĐỒI KHÔNG TÊN – HƠN NỬA THẾ KỶ VẪN CÒN NGƯỜI NẰM LẠI

Năm 1969, Tiểu đoàn Đặc công 631 thuộc Mặt trận Tây Nguyên hoạt động tại khu vực này. Tiểu đoàn có các đại đội C9, C11 và C12, được giao nhiệm vụ trinh sát, chuẩn bị cho những hoạt động quân sự nhằm vào khu vực kho đạn tại Pleiku.

Trong những ngày ấy, các chiến sĩ trú quân trên Đồi Không Tên.

Phía dưới là khu vực Grăng Thu.

Ở đó có một sân bay dã chiến của quân đội Mỹ, nơi máy bay C-130 và nhiều trực thăng thường xuyên cất, hạ cánh để vận chuyển vũ khí, lương thực và lực lượng.

Đồi Không Tên vì thế trở thành một vị trí quan trọng.

Rừng núi tưởng như yên tĩnh.

Nhưng chỉ cần một động tĩnh nhỏ cũng có thể làm thay đổi tất cả.

Sáng sớm ngày 30/10/1969, điều mà những người lính lo ngại đã xảy ra.

Một đại đội quân Mỹ từ khu vực Grăng Thu tiến ngược lên núi.

Có thể vị trí của lực lượng Quân Giải phóng đã bị phát hiện.

Tiếng súng lập tức vang lên.

Rồi tiếng pháo.

Tiếng máy bay.

Bom từ trên trời trút xuống.

Mặt đất rung chuyển.

Những thân cây lớn bị bom đạn quật ngã.

Khói bụi phủ kín cả khu rừng.

Trong hoàn cảnh ấy, những người lính Tiểu đoàn 631 không còn lựa chọn nào khác ngoài chiến đấu.

Cựu chiến binh Hà Huy Thuấn, người trực tiếp tham gia trận đánh, sau này kể lại rằng bom đạn khiến mặt đất bị cày xới, cây cối đổ rạp. Hai bên đã quần nhau trong nhiều giờ.

Đồi Không Tên khi ấy không còn là một ngọn đồi vô danh.

Nó trở thành một trận địa.

Một bên là lực lượng Mỹ có máy bay và hỏa lực mạnh yểm trợ.

Một bên là những người lính đặc công bám vào địa hình rừng núi để chiến đấu.

Bom nổ.

Đạn xé qua rừng.

Khói lửa bao phủ các sườn núi.

Nhưng những người lính vẫn bám trụ.

Họ hiểu rằng nếu rút lui trong lúc đối phương đang tiến lên, đội hình có thể bị chia cắt.

Vì vậy, từng chiến sĩ phải giữ vị trí của mình.

Từng tổ chiến đấu phải bám lấy địa hình.

Từng khẩu súng phải tiếp tục nhả đạn.

Cuộc chiến kéo dài hơn nửa ngày.

Cuối cùng, lực lượng đối phương phải rút lui xuống khu vực Grăng Thu.

Đơn vị Quân Giải phóng được lệnh rút về phía bên kia sông Pô Kô.

Nhưng khi tiếng súng tạm lắng xuống, trên Đồi Không Tên là sự im lặng nặng nề.

Có những người không thể đứng dậy nữa.

Có những người đã nằm lại mãi mãi giữa rừng Tây Nguyên.

Trong trận đánh ấy, Đại đội phó C11 Phạm Viết Liêm và Tiểu đội trưởng C12 Trương Thế Vinh đã hy sinh.

Theo lời kể của ông Hà Huy Thuấn, anh Phạm Viết Liêm trúng mìn Claymore khi chỉ huy lực lượng đi tuần tra, còn anh Trương Thế Vinh hy sinh do mảnh pháo.

Đồng đội đã chôn cất các anh ngay trên Đồi Không Tên.

Không có một nghĩa trang lớn.

Không có những hàng bia ngay ngắn.

Chỉ có đất rừng Tây Nguyên.

Chỉ có những đồng đội vừa trải qua trận chiến.

Và chỉ có lời hẹn rằng một ngày nào đó, họ sẽ trở lại tìm kiếm hài cốt những người đã nằm xuống.

Nhưng chiến tranh kết thúc.

Thời gian trôi qua.

Rừng thay đổi.

Những hố bom bị cây cối phủ kín.

Những con đường cũ biến mất.

Những dấu tích của trận địa dần bị thiên nhiên che lấp.

Ông Hà Huy Thuấn và đồng đội đã nhiều lần trở lại.

Theo lời ông, họ đã 8 lần lên tìm kiếm nhưng vẫn chưa xác định được chính xác nơi an táng các liệt sĩ, bởi địa hình đã thay đổi quá nhiều.

Đó là nỗi day dứt kéo dài hơn nửa thế kỷ.

Người sống đã trở về.

Nhưng người nằm lại vẫn chưa thể trở về với gia đình.

Có những người mẹ chờ con.

Có những người vợ chờ chồng.

Có những người em lớn lên mà không còn gặp lại anh.

Và có những gia đình chỉ biết người thân của mình đã hy sinh ở một nơi nào đó giữa đại ngàn.

Đồi Không Tên trở thành nơi lưu giữ ký ức ấy.

Năm 2013, gia đình liệt sĩ Phạm Viết Liêm cùng đồng đội đã đóng góp xây dựng một tấm bia tưởng niệm trên đỉnh đồi. Trên bia ghi lại sự kiện ngày 30/10/1969, khi Tiểu đoàn 631, Quân Giải phóng Mặt trận Tây Nguyên chiến đấu tại đây.

Để đưa vật liệu lên đỉnh núi, những người đồng đội năm xưa phải mất nhiều ngày.

Đường núi dốc đứng.

Rừng rậm.

Không có đường xe chạy.

Những tấm vật liệu phải được con người cõng từng chuyến lên núi.

Ông Thuấn ở lại trong rừng nhiều ngày để phụ trách việc xây dựng bia tưởng niệm.

Có lẽ đó là một trong những việc cuối cùng mà người lính năm xưa có thể làm cho đồng đội của mình.

Không tìm được hài cốt.

Thì dựng một tấm bia.

Không thể đưa các anh về quê.

Thì ít nhất cũng để lại một dấu mốc giữa đại ngàn.

Để người đi sau biết rằng:

Ở nơi này đã từng có những người lính chiến đấu và hy sinh.

Ngày nay, Đồi Không Tên đã được rừng xanh phủ kín.

Những thân cây cao vươn lên.

Cỏ dại mọc quanh những dấu tích chiến tranh.

Hố bom, hang trú ẩn, công sự và những mảnh vỏ đạn vẫn còn được tìm thấy trong khu vực.

Nhưng tiếng súng đã im.

Máy bay không còn bay trên bầu trời.

Không còn những trận bom xé nát núi rừng.

Chỉ còn tiếng gió đi qua những tán cây.

Và đôi khi là tiếng bước chân của những người tìm đến thắp một nén hương.

Giữa màu xanh của Tây Nguyên, tấm bia tưởng niệm trở thành một điểm nhắc nhớ.

Nó nhắc rằng sự bình yên hôm nay không phải tự nhiên mà có.

Đã từng có những người trẻ tuổi bước vào rừng với khẩu súng trên vai.

Họ biết phía trước là nguy hiểm.

Nhưng vẫn đi.

Họ biết có thể không trở về.

Nhưng vẫn chiến đấu.

Và khi hy sinh, họ nằm lại trên một ngọn đồi thậm chí chưa từng có tên.

Có lẽ vì vậy mà cái tên “Đồi Không Tên” lại trở nên đặc biệt.

Một nơi không có tên trên bản đồ nhưng có tên trong ký ức.

Một nơi không có những công trình lớn nhưng có những người đã gửi lại tuổi thanh xuân.

Một nơi rừng xanh đang phủ lên dấu tích chiến tranh nhưng không thể phủ đi ký ức về những người đã nằm xuống.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những người lính năm xưa đã già.

Có người đã mất.

Nhưng câu chuyện về Đồi Không Tên vẫn còn được kể.

Bởi lịch sử không chỉ nằm trong những chiến dịch lớn.

Lịch sử còn nằm trong những ngọn đồi vô danh.

Trong những hố bom giữa rừng.

Trong một tấm bia đơn sơ.

Và trong nỗi day dứt của một người cựu chiến binh vẫn muốn tìm lại đồng đội sau hàng chục năm.

Đồi Không Tên hôm nay đã xanh trở lại.

Nhưng dưới những tán rừng ấy vẫn còn một phần ký ức của năm 1969.

Một ký ức về những người lính tuổi đôi mươi.

Một ký ức về trận đánh giữa đại ngàn.