Trần Đại Nghĩa Bộ Óc Vĩ Đại Sau Những Chiến Công Lịch Sử
Trần Đại Nghĩa Bộ Óc Vĩ Đại Sau Những Chiến Công Lịch Sử
Trần Đại Nghĩa (1913–1997), tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh ra tại làng Chánh Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Ông là Thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, Giáo sư – Viện sĩ, Anh hùng Lao động, đồng thời là một trong những nhà khoa học quân sự, kỹ sư quân sự và nhà bác học hàng đầu của đất nước. Ông được xem là người đặt nền móng cho khoa học – công nghệ quân sự Việt Nam.
Ngay từ thời trẻ, ông sang Pháp học tập và tốt nghiệp kỹ sư ở nhiều ngành như điện, cơ khí, hàng không. Năm 1946, theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông trở về nước tham gia kháng chiến và cống hiến trọn đời cho Tổ quốc. Trong sự nghiệp của mình, ông giữ nhiều vị trí quan trọng như Cục trưởng Cục Quân giới, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam đầu tiên, Ủy viên Ủy ban Khoa học Kỹ thuật Nhà nước và là Đại biểu Quốc hội.
Trong kháng chiến chống Pháp, Trần Đại Nghĩa nổi bật với việc chế tạo thành công súng Bazooka Việt Nam trong điều kiện hết sức thiếu thốn. Từ thép đường ray và các loại phế liệu, ông đã tạo ra loại vũ khí chống tăng hiệu quả, giúp quân ta tiêu diệt xe tăng, thiết giáp, lô cốt, trận địa hỏa lực và tàu chiến của Pháp. Đặc biệt, trong Chiến dịch Việt Bắc Thu Đông năm 1947, các loại vũ khí do ông nghiên cứu đã góp phần bắn chìm tàu chiến Pháp trên sông Lô, làm phá sản chiến lược “đánh nhanh thắng nhanh” của địch và xoay chuyển thế trận của cuộc kháng chiến.
Bước sang thời kỳ chống Mỹ, ông tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong lĩnh vực khoa học quân sự. Trần Đại Nghĩa và các cộng sự đã nghiên cứu chế tạo thiết bị phá bom từ trường từ xa với tầm phá 130m, khắc phục nhiều loại bom hiện đại như bom bi, bom laser, mìn lá… đồng thời tìm ra các giải pháp bảo vệ tuyến đường Trường Sơn trước sự đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Ông cũng trực tiếp chỉ đạo cải tiến hỏa tiễn H6 từ “đất đối đất” thành “đất đối không” để bắn máy bay tầm thấp, và cải tiến tên lửa SAM-2, nâng khả năng đánh B52.
Những nỗ lực khoa học của ông đóng vai trò quan trọng trong Chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” năm 1972. Đặc biệt, bộ khí tài KX do ông cùng các nhà khoa học nghiên cứu giúp phát hiện B52 trong điều kiện bị gây nhiễu mạnh, tạo điều kiện để quân ta bắn rơi “pháo đài bay”, góp phần quyết định dẫn đến thắng lợi của Đại Thắng Mùa Xuân 1975.
Nhằm tưởng nhớ và tôn vinh công lao vĩ đại của ông, nhiều công trình, đường phố, trường học trên cả nước mang tên Trần Đại Nghĩa, tiêu biểu như Đại học Trần Đại Nghĩa (Học viện Kỹ thuật Quân sự), Trường THPT Trần Đại Nghĩa tại TP. Hồ Chí Minh và nhiều tuyến đường, cơ sở giáo dục tại Hà Nội, TP.HCM, Vĩnh Long và Cần Thơ, trong đó Cần Thơ có Trường THPT Trần Đại Nghĩa ở quận Cái Răng.
Trần Đại Nghĩa mãi mãi được ghi nhớ như một nhà bác học đa ngành hiếm có, một biểu tượng trí tuệ Việt Nam thời chiến và là người đặt nền móng cho sự phát triển của nền khoa học – công nghệ quân sự nước nhà.
