Trần Đại Nghĩa - người anh hùng lao động trí óc đầu tiên của Việt Nam
Anh hùng Lao động, Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa (1913-1997), tên thật là Phạm Quang Lễ, là nhà khoa học quân sự kiệt xuất, người đặt nền móng cho công nghiệp quốc phòng Việt Nam. Ông sinh ra trong một gia đình nhà giáo nghèo tại xã Chánh Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long.[3] Mồ côi cha lúc 6 tuổi, ông được mẹ và chị gái đã tần tảo nuôi dưỡng cho ăn học. Giữa 1933, Phạm Quang Lễ đã thi đỗ đầu hai bằng tú tài: Tú tài Việt và Tú tài Tây. Nhưng vì nhà nghèo, không có tiền đi Hà Nội để học tiếp, Phạm Quang Lễ quyết định đi làm giúp mẹ.
Sau 2 năm làm việc tại Đại sứ quán Mỹ, ông đã gặp nhà báo Dương Quang Ngưu người đã giúp ông có được một học bổng Chasseloup-Laubat du học tại Paris.[4] Năm 1935, ông đi du học Pháp và tốt nghiệp kỹ sư và cử nhân toán học tại các trường: trường Bách khoa Paris (École Polytechnique), Đại học Mỏ (École nationale supérieure des mines de Paris), Đại học Điện, Đại học Sorbonne, Đại học Cầu đường Paris ( École nationale des ponts et chaussées ). Sau đó ông ở lại Pháp làm việc tại Trường Quốc gia Hàng không và Vũ trụ (École nationale supérieure de l'aéronautique et de l'espace). Năm 1942, ông sang Đức làm việc trong xưởng chế tạo máy bay và Viện nghiên cứu vũ khí.
Năm 1946, ông theo Hồ Chủ tịch về nước tham gia kháng chiến, chấp nhận gian khổ, làm việc tại chiến khu Việt Bắc. Trần Đại Nghĩa được giao làm Cục trưởng Cục Quân giới. Ông đã cùng đồng đội nghiên cứu và chế tạo thành công súng Bazooka, súng không giật (SKZ) và đạn bay, góp phần quan trọng vào các chiến thắng trong kháng chiến chống Pháp, làm cho quân địch khiếp sợ.
Vì những cống hiến to lớn, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động đầu tiên vào năm 1952. Ông cũng được phong Thiếu tướng, Viện sĩ, và đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng như Thứ trưởng Bộ Công nghiệp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước.
Câu chuyện về ông là tấm gương về lòng yêu nước, tinh thần học tập suốt đời (biết nhiều ngoại ngữ) và phong cách làm việc giản dị, tận tụy, không màng danh lợi.
Tên tuổi của ông được đặt cho nhiều trường học và con đường lớn trên khắp Việt Nam nhằm tri ân những đóng góp vĩ đại của ông cho nền khoa học và quân sự nước nhà.
