TRẦN ĐẠI NGHĨA – NGƯỜI CHẾ TẠO KỲ TÍCH CHO CÁCH MẠNG VIỆT NAM
Giữa những năm tháng khói lửa của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, có một cái tên đã trở thành nỗi khiếp sợ của quân thù, một cái tên gắn liền với những thứ vũ khí "kỳ tích" được sinh ra từ lòng đất mẹ. Đó là Trần Đại Nghĩa – người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người kỹ sư đại tài đã từ bỏ vinh hoa phú quý nơi trời Tây để về dâng hiến trọn vẹn tài năng và cuộc đời cho nền độc lập dân tộc.
Câu chuyện của ông bắt đầu từ một người con xứ sở Vĩnh Long mang tên Phạm Quang Lễ. Với trí thông minh thiên bẩm, ông đỗ đầu hai kỳ thi tú tài rồi sang Pháp du học. Mười một năm trời đằng đẵng nơi đất khách quê người, trong khi biết bao người đắm chìm trong ánh đèn hoa lệ của Paris, thì Phạm Quang Lễ lại âm thầm làm một việc đại nghĩa. Ông tự giam mình trong các thư viện, lùng sục khắp các hiệu sách cũ, gồng mình ghi chép và lưu trữ hơn ba vạn trang tài liệu mật về vũ khí, hàng không. Ông hiểu rằng, muốn đánh đuổi được kẻ thù có vũ khí tối tân, đất nước không thể chỉ chiến đấu bằng lòng yêu nước, mà phải bằng cả khoa học quân sự.
Bước ngoặt lịch sử đến vào năm 1946. Khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp du ký, Phạm Quang Lễ đã đến gặp Bác. Nghe tiếng gọi của Tổ quốc, ông lập tức từ bỏ mức lương tương đương hai mươi hai lạng vàng mỗi tháng – một con số trong mơ thời bấy giờ – để theo Bác lên máy bay về nước. Ngày 5 tháng 12 năm 1946, giữa không khí sục sôi của những ngày cận kề toàn quốc kháng chiến, Bác Hồ đã gọi ông đến và bảo: "Việc xứ sở giao cho chú là việc đại nghĩa. Vì vậy, từ nay Bác đặt tên cho chú là Trần Đại Nghĩa...". Cái tên ấy không chỉ là bí danh để hoạt động, mà còn là sứ mệnh thiêng liêng mà lịch sử giao phó.
Nhận lệnh làm Cục trưởng Cục Quân giới, Trần Đại Nghĩa cùng các đồng chí của mình dời đô về chiến khu Việt Bắc. Giữa đại ngàn hoang vu, thiếu thốn trăm bề, "phòng thí nghiệm" của ông chỉ là những lán tre vách nứa, công cụ chế tạo chỉ là những máy móc thô sơ, cũ kỹ. Thế nhưng, bằng cái đầu đầy sỏi đá của một học giả uyên bác và một trái tim rực cháy lửa cách mạng, ông đã làm nên những điều không tưởng.
Khó khăn lớn nhất của quân đội ta lúc bấy giờ là làm sao đánh bại được xe tăng và xe bọc thép của Pháp. Trần Đại Nghĩa ngày đêm mất ăn mất ngủ, nghiên cứu tính năng của súng Bazooka Mỹ qua tài liệu. Và rồi, điều kỳ diệu đã xảy ra. Súng và đạn Bazooka thuần Việt do ông cải tiến đã ra đời. Trong chiến dịch Thu - Đông năm 1947, những quả đạn Bazooka ấy đã khạc lửa, bẻ gãy gọng kìm bọc thép của địch bên bờ sông Lô, làm rúng động cả bộ chỉ huy quân đội Pháp. Chưa dừng lại ở đó, ông tiếp tục chế tạo thành công súng không giật SKZ – loại vũ khí hạng nặng có thể xuyên thủng những lớp bê tông cốt thép kiên cố nhất của đồn bốt địch.
Trần Đại Nghĩa không chỉ là một nhà khoa học; ông là một chiến sĩ cách mạng kiên trung trên mặt trận khoa học kỹ thuật. Hình ảnh người trí thức dáng người mảnh khảnh, đeo kính cận, hằng ngày lấm lem bùn đất và thuốc súng, cùng công nhân cưa bom, thử đạn đã trở thành biểu tượng bất tử của tinh thần tự lực cánh sinh. Vũ khí của Trần Đại Nghĩa không chế tạo bằng dây chuyền công nghiệp hiện đại, nó được đúc bằng lòng căm thù giặc sâu sắc và khát vọng tự do cháy bỏng của cả một dân tộc.
Chiến tranh lùi xa, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa lại tiếp tục cống hiến cho nền khoa học nước nhà trên nhiều cương vị mới. Cho đến hơi thở cuối cùng, ông vẫn giữ nguyên vẹn phẩm chất giản dị, khiêm nhường của một người con Nam Bộ, một lòng một dạ vì nước vì dân.
Trần Đại Nghĩa – cái tên ấy đã đi vào sử sách như một huyền thoại. Ông là minh chứng hùng hồn cho thấy: Khi tri thức đỉnh cao của nhân loại được kết hợp với lòng yêu nước nồng nàn và lý tưởng cách mạng cao đẹp, nó sẽ tạo nên một sức mạnh vô song, bẻ gãy mọi xiềng xích của quân thù. Tên tuổi của ông sẽ mãi mãi sáng ngời, truyền ngọn lửa tự hào và tinh thần tự cường cho muôn đời thế hệ mai sau.
