Trần Đại Nghĩa – Người đặt nền móng cho ngành khoa học quân sự Việt Nam

Trần Đại Nghĩa – Người đặt nền móng cho

ngành khoa học quân sự Việt Nam (1913–1997)

Giáo sư, Viện sĩ, Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa (1913–1997) là một trong những trí thức tiêu biểu đã từ bỏ điều kiện làm việc thuận lợi ở nước ngoài để trở về phục vụ Tổ quốc. Ông có những đóng góp đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng nền khoa học – kỹ thuật quân sự Việt Nam.

Trần Đại Nghĩa tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh ngày 13 tháng 9 năm 1913 tại xã Chánh Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng ham học. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông sang Pháp học tập và tiếp tục nghiên cứu nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật.

Trong thời gian ở Pháp, ông có điều kiện tiếp cận những kiến thức hiện đại về cơ khí, vật lý và kỹ thuật quân sự. Tuy nhiên, năm 1946, ông quyết định trở về nước theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mang theo vốn kiến thức đã tích lũy để phục vụ cuộc kháng chiến.

Sau khi trở về, ông được giao nhiệm vụ nghiên cứu và chế tạo vũ khí phục vụ quân đội. Trong điều kiện thiếu thốn về máy móc, nguyên vật liệu và cơ sở nghiên cứu, ông cùng các cộng sự tìm cách tận dụng những nguồn lực sẵn có để từng bước chế tạo vũ khí phù hợp với yêu cầu chiến đấu.

Ông đặc biệt có đóng góp trong việc nghiên cứu súng và đạn chống tăng, góp phần nâng cao khả năng chiến đấu của lực lượng vũ trang trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp.

Không chỉ nghiên cứu kỹ thuật, Trần Đại Nghĩa còn quan tâm đến việc đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học – kỹ thuật. Ông hiểu rằng muốn xây dựng nền khoa học lâu dài thì đất nước phải có những con người được đào tạo bài bản, có khả năng nghiên cứu và sáng tạo.

Sau hòa bình lập lại, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong lĩnh vực khoa học. Ông từng giữ chức Thứ trưởng Bộ Công nghiệp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước, đồng thời có nhiều đóng góp cho việc xây dựng các cơ quan nghiên cứu khoa học của Việt Nam.

Năm 1996, ông được Nhà nước trao Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I về khoa học và công nghệ.

Trần Đại Nghĩa qua đời ngày 7 tháng 8 năm 1997 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Điều đáng quý ở ông là tinh thần đem tri thức phục vụ đất nước. Từ một trí thức được đào tạo ở nước ngoài, ông trở về trong lúc Tổ quốc còn rất khó khăn và dùng chính kiến thức của mình để góp phần bảo vệ độc lập dân tộc.

Đối với đoàn viên, thanh niên hôm nay, tấm gương Trần Đại Nghĩa nhắc nhở rằng học tập phải đi cùng trách nhiệm. Mỗi kiến thức được tích lũy sẽ có ý nghĩa hơn khi được vận dụng để giải quyết những vấn đề của quê hương và cộng đồng.

Xin thành kính tri ân Giáo sư, Viện sĩ, Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa – người trí thức lớn đã dành tài năng và trí tuệ của mình cho sự nghiệp khoa học, quốc phòng và xây dựng đất nước.