Trần Đại Nghĩa - Người kỹ sư tài hoa gắn cuộc đời với những "thần súng" làm chấn động chiến trường

Sinh ra và lớn lên tại tỉnh Vĩnh Long với hoàn cảnh mồ côi cha từ sớm, bằng nghị lực phi thường và trí thông minh thiên bẩm, Phạm Danh Tích (tên khai sinh của ông) đã xuất sắc giành nhiều học bổng sang Pháp du học. Tại các trường đại học danh tiếng bậc nhất Paris, ông đỗ liền mấy bằng kỹ sư và cử nhân các ngành toán học, cơ khí, điện khí, hàng không. Nhờ tài năng xuất chúng, ông được mời làm việc tại các viện nghiên cứu lớn ở châu Âu với mức lương vô cùng hậu hĩnh, tương lai danh vọng rộng mở.

Thế nhưng, khi tiếng gọi non sông cất lên sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp vận động và giao trọng trách, vị kỹ sư trẻ tuổi đã không một chút do dự từ bỏ tất cả ánh hào quang xứ người để theo Người về nước. Trở về chiến khu Việt Bắc thiếu thốn đủ bề, giữa núi rừng hiểm trở không máy móc, không bản vẽ, không tài liệu kỹ thuật, ông được giao một nhiệm vụ dường như bất khả thi: chế tạo vũ khí nặng để đánh giặc Pháp đang trang bị tàu chiến, xe tăng tối tân.

Với bộ óc thiên tài và sự miệt mài nghiên cứu không ngày đêm, ông cùng các cộng sự đã tìm ra phương pháp pha chế thuốc súng, đúc gang, thiết kế thành công quả đạn bazooka đầu tiên và loại súng cối cải tiến có sức sát thương cực lớn. Chỉ một thời gian ngắn sau, những "thần súng" do ông chế tạo đã xuất hiện trên các chiến trường Nam Bộ và Liên khu 5, trực tiếp bắn cháy hàng loạt xe tăng và tàu chiến địch, khiến bộ chỉ huy thực dân Pháp phải hoảng hồn khiếp sợ. Người kỹ sư tài hoa ấy đã được Bác Hồ đặt cho cái tên mới đầy kỳ vọng - Trần Đại Nghĩa, gửi gắm tinh thần đại nghĩa vì nước vì dân. Cuộc đời và sự nghiệp lẫy lừng của ông mãi là biểu tượng cao đẹp của trí thức yêu nước Việt Nam.