TRẦN ĐẠI NGHĨA – NHÀ BÁC HỌC, KHOA HỌC QUÂN SỰ THIÊN TÀI VÀ ÔNG "VUA VŨ KHÍ" VIỆT NAM
Người trí thức từ bỏ vinh hoa để trở về với chiến trận
Trong lịch sử phát triển của nền khoa học kỹ thuật và công nghiệp quốc phòng Việt Nam, Trần Đại Nghĩa (tên thật là Phạm Danh Tích) sừng sững như một cây đại thụ, một thiên tài khoa học quân sự lỗi lạc, người đã đặt nền móng vững chắc cho ngành công nghiệp quốc phòng nước nhà. Ông không chỉ là một nhà bác học xuất sắc được đào tạo bài bản tại châu Âu mà còn là một nhà tổ chức tài năng, người trực tiếp chế tạo ra những vũ khí hạng nặng mang tính bước ngoặt giúp quân và dân ta đánh giặc trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại.
Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa sinh năm 1913 tại xã Tường Lộc, huyện Tam Bình, tỉnh Vinh Long. Vốn mồ côi cha từ nhỏ, bằng nghị lực phi thường và trí thông minh thiên bẩm, ông đỗ thủ khoa cả hai bằng cử nhân Toán và Văn khoa, sau đó nhận học bổng du học tại Pháp. Tại các trường đại học hàng đầu nước Pháp và châu Âu, ông xuất sắc lấy liền nhiều bằng kỹ sư về hàng không, điện, toán học, cơ khí và làm việc tại các viện nghiên cứu lớn với mức lương hậu hĩnh, tương lai danh vọng rộng mở.
Những phát minh chấn động chiến trường và di sản vĩnh cửu
Năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm Pháp và kêu gọi kiều bào trí thức trở về xây dựng đất nước, kỹ sư Phạm Danh Tích đã từ bỏ toàn bộ sự nghiệp danh giá, mức lương cao ngất ngưởng ở trời Âu để tình nguyện theo Bác Hồ về nước tham gia kháng chiến. Trọng trách lớn lao được giao phó cho ông là làm Cục trưởng Cục Quân giới, nghiên cứu và chế tạo vũ khí cho quân đội ta trong điều kiện hai bàn tay trắng, không máy móc, không nguyên liệu hiện đại.
Bằng trí tuệ siêu việt và tư duy khoa học sắc bén, Giáo sư Trần Đại Nghĩa đã cùng các cộng sự nghiên cứu, cải tiến và chế tạo thành công hàng loạt loại vũ khí hạng nặng có uy lực sát thương lớn, làm chấn động chiến trường và khiến quân đội thực dân Pháp kinh hoàng, như: súng bazooka (súng chống tăng), súng không giật SKZ, mìn bay và đạn cối cải tiến. Những vũ khí do chính tay ông và đội ngũ quân giới chế tạo đã đập tan các tuyến phòng ngự kiên cố, xe tăng và lô cốt của địch trong những ngày đầu kháng chiến chống Pháp gian khổ.
Đóng góp to lớn của ông không chỉ dừng lại ở lĩnh vực quân sự mà còn mở rộng sang ngành công nghiệp nặng, khoa học cơ bản và giáo dục đại học trong thời kỳ xây dựng đất nước. Năm 1952, ông vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động đợt đầu tiên, đồng thời nhận giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I. Cuộc đời và sự nghiệp vĩ đại của Anh hùng, Giáo sư Trần Đại Nghĩa mãi mãi là niềm tự hào vô bờ bến của nền khoa học công nghệ và Quân đội Nhân dân Việt Nam.
