TRẦN ĐẠI NGHĨA: "ÔNG VUA" VŨ KHÍ VÀ CUỘC CHIẾN CHỐNG LẠI CƠ GIỚI HIỆN ĐẠI (1)

Nếu La Thị Tám là anh hùng nơi trận địa khói lửa, thì Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa lại là một nhân chứng lịch sử cho sức mạnh trí tuệ của trí thức Việt Nam. Ông là người đã rời bỏ cuộc sống vinh hoa ở Paris, theo Bác Hồ về nước để chế tạo những loại vũ khí "không tưởng" giữa rừng sâu Việt Bắc, giúp quân đội ta bẻ gãy sức mạnh cơ giới của thực dân Pháp.

Trần Đại Nghĩa, tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh năm 1913 tại Vĩnh Long. Ông tốt nghiệp 6 bằng kỹ sư và cử nhân tại Pháp, là chuyên gia hàng đầu về vũ khí và hàng không. Năm 1946, ông từ bỏ mức lương tương đương 20 cây vàng mỗi tháng tại Pháp để về chiến khu.

Phóng viên: Thưa những cộng sự tại Cục Quân giới thời kháng chiến chống Pháp, làm thế nào ông Trần Đại Nghĩa có thể chế tạo ra súng Bazooka hay súng không giật SKZ trong điều kiện thiếu thốn đến tận cùng?

Nhân chứng: Đó là một sự nỗ lực phi thường của trí tuệ. Giữa hang đá, ông Nghĩa chỉ với cái thước tính và mớ công thức trong đầu đã thiết kế ra những loại đạn xuyên thép. Ông hướng dẫn chúng tôi dùng vỏ xe cũ, nồi đồng của dân để đúc vỏ đạn. Trận đánh ở Phố Lu hay trận Sông Lô, khi súng Bazooka do ông chế tạo bắn cháy xe tăng quân Pháp, kẻ thù đã hoàn toàn kinh ngạc. Chúng không thể tin nổi Việt Minh lại có vũ khí hiện đại đến thế. Trần Đại Nghĩa đã dùng khoa học để san lấp khoảng cách về vũ khí giữa ta và địch.

Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động năm 1952 và được phong hàm Thiếu tướng trong đợt đầu tiên. Cuộc đời ông là minh chứng cho việc trí thức yêu nước khi đã dấn thân thì sự đóng góp của họ có sức mạnh ngang với hàng sư đoàn quân chủ lực.