Trần Đại Nghĩa – Trí tuệ khoa học phụng sự kháng chiến
Trần Đại Nghĩa tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh năm 1913 tại xã Chánh Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long, trong một gia đình nhà giáo nghèo nhưng giàu truyền thống hiếu học và yêu nước; từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, ham học, đặc biệt yêu thích các môn khoa học tự nhiên và kỹ thuật, sau khi học hết bậc trung học tại Sài Gòn, ông sang Pháp du học vào năm 1935 và theo học tại nhiều trường kỹ thuật danh tiếng, đạt trình độ kỹ sư và cử nhân trong các ngành cơ khí, điện, hàng không và chế tạo vũ khí, trong thời gian này ông làm việc trong các nhà máy sản xuất vũ khí và tích lũy được nhiều kiến thức quan trọng về kỹ thuật quân sự; đến năm 1946, khi gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Paris, ông đã quyết định từ bỏ cuộc sống thuận lợi ở nước ngoài để trở về phục vụ Tổ quốc, mang theo toàn bộ kiến thức khoa học và lòng yêu nước cháy bỏng, khi cuộc Kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Trần Đại Nghĩa được giao nhiệm vụ tổ chức nghiên cứu, chế tạo vũ khí cho quân đội Việt Nam trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, tại các căn cứ kháng chiến ở chiến khu Việt Bắc, ông cùng đồng đội miệt mài nghiên cứu ngày đêm, tận dụng vật liệu thô sơ để chế tạo thành công nhiều loại vũ khí quan trọng như súng bazooka, súng không giật và các loại đạn phục vụ chiến trường, góp phần quan trọng vào việc nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội ta trong nhiều chiến dịch lớn, trong đó có những trận đánh ác liệt làm thay đổi cục diện chiến trường; hình ảnh người thanh niên trí thức Trần Đại Nghĩa với đôi mắt sáng, tay cầm bản vẽ kỹ thuật bên ánh đèn dầu giữa rừng sâu đã trở thành biểu tượng của trí tuệ Việt Nam trong kháng chiến, sau này ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách quan trọng như Cục trưởng Cục Quân giới và là một trong những nhà khoa học hàng đầu đặt nền móng cho ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam, câu chuyện về tuổi trẻ của Trần Đại Nghĩa là minh chứng tiêu biểu cho tinh thần thanh niên Việt Nam thời kháng chiến: dám rời bỏ cuộc sống đủ đầy, đem tài năng và trí tuệ cống hiến trọn đời cho độc lập dân tộc và sự phát triển của đất nước.
