Trận đánh ấp Cống - Trang hào hùng của nhân dân Phú Phụng

Những năm cuối thập niên 1960, chiến tranh ở miền Nam ngày càng ác liệt. Quân Mỹ và ngụy liên tục mở các cuộc càn quét lớn nhằm “bình định” vùng nông thôn, đặc biệt là khu vực xã Phú Phụng, tỉnh Vĩnh Long – nơi được xem là điểm trung chuyển của lực lượng cách mạng giữa các huyện ven sông Cổ Chiên.

Trong một buổi chiều tháng 5 năm 1969, quân địch huy động hơn một đại đội lính ngụy, có cả trực thăng yểm trợ, kéo về càn quét vùng Rạch Cống. Mục tiêu của chúng là tiêu diệt căn cứ du kích và bắt sống các cán bộ xã đang hoạt động tại đây.
Trước tình hình đó, Đội du kích Phú Phụng do anh Nguyễn Văn Lợi làm chỉ huy đã họp khẩn cấp. Lực lượng của ta chỉ có 17 chiến sĩ, vũ khí chủ yếu là súng trường, lựu đạn, mìn tự tạo. Nhưng tất cả đều quyết tâm:

“Còn người, còn làng! Không để giặc chiếm đất quê mình.”

Đêm hôm đó, cả đội bí mật bố trí trận địa mai phục dọc theo bờ Rạch Cống – nơi có nhiều bụi tre rậm và bờ mương sâu. Dân trong ấp thì nhanh chóng sơ tán, đồng thời giúp du kích giấu vũ khí, cắm cọc tre ngụy trang.

Sáng hôm sau, khi mặt trời vừa lên, tiếng trực thăng gầm rú trên bầu trời Phú Phụng. Địch chia thành ba hướng tiến vào. Hướng chính đi men theo rạch, nơi du kích ta đã bố trí mìn. Khi chiếc xe bọc thép đầu tiên vừa tới khúc cua, anh Lợi bóp kíp nổ, tiếng mìn vang lên dữ dội, làm chiếc xe bị hất tung xuống mé kênh.
Cùng lúc, du kích hai bên bờ đồng loạt nổ súng, lựu đạn ném như mưa. Tiếng súng, tiếng hò xung phong vang dậy cả một vùng quê yên bình.

Trận đánh kéo dài suốt hơn hai tiếng đồng hồ. Dù địch có hỏa lực mạnh, được máy bay chi viện, nhưng địa hình rạch nước, bờ tre rậm rạp khiến chúng lúng túng. Du kích ta vừa đánh, vừa di chuyển linh hoạt, bắn tỉa từng tốp địch.
Đến gần trưa, khi quân Mỹ rút lui, trên chiến trường hơn 30 tên địch bị tiêu diệt, 2 xe bọc thép bị phá hủy, ta thu được nhiều súng đạn. Phía ta, có 3 chiến sĩ hy sinh anh dũng, trong đó có anh Nguyễn Văn Lợi, người chỉ huy kiên cường đã ngã xuống bên bờ rạch, tay vẫn nắm chặt khẩu súng và lá cờ đỏ sao vàng.

Sau trận đó, Rạch Cống được người dân gọi là “Rạch Anh Hùng”. Chiến thắng không chỉ là một trận đánh, mà còn là minh chứng cho ý chí sắt đá, cho tinh thần “lấy yếu thắng mạnh, lấy lòng dân làm sức mạnh” của quân và dân Phú Phụng.

Ngày nay, tại khu vực Rạch Cống, xã Phú Phụng đã dựng một bia tưởng niệm nhỏ ghi nhớ chiến công của các chiến sĩ đã hy sinh trong trận đánh ấy. Mỗi năm, vào dịp 27/7 hay ngày truyền thống Quân đội, đoàn viên thanh niên và người dân lại về đây thắp nén nhang tưởng niệm – để không quên một thời máu và lửa, nhưng rực sáng niềm tin vào độc lập, tự do.