TRẬN ĐÁNH CUỐI CÙNG CỦA NGƯỜI ĐẠI ĐỘI TRƯỞNG 21 TUỔI

Cuối năm 1948, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào những ngày vô cùng gian khổ. Trên chiến trường Hòa Bình, Trung đoàn 52 Tây Tiến liên tục phải đối mặt với những trận đánh ác liệt. Địch tìm cách kiểm soát các tuyến đường chiến lược, xây dựng hệ thống đồn bốt và mở rộng vùng chiếm đóng. Trong hoàn cảnh ấy, những người lính Tây Tiến phải chiến đấu giữa núi rừng hiểm trở, thường xuyên đối mặt với sự thiếu thốn và nguy hiểm.

Nguyễn Như Trang khi ấy là Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 150, Trung đoàn 52 Tây Tiến. Người con của làng Nam Nhạc, Lâm Thao đã đi qua những năm tháng chiến đấu ở Hà Nội, rồi cùng đồng đội hành quân lên Tây Bắc. Từ một người học trò giỏi văn chương, âm nhạc và hội họa, ông đã trở thành một người chỉ huy trưởng thành qua thực tiễn chiến trường.

Ngày 19/11/1948, một bộ phận trinh sát của đơn vị tiến đến khu vực thôn Mu, làng Ngọc Lâu, châu Lạc Sơn, Hòa Bình. Đây là vùng địa hình hiểm trở nhưng cũng là nơi lực lượng ta hoạt động.

Không may, bộ phận trinh sát bị địch phát hiện. Một lực lượng địch đông hơn nhiều lần, trong đó có cả lính Âu – Phi, nhanh chóng bao vây và tấn công.

Tình thế lúc ấy vô cùng bất lợi.

Theo hồi ức của những người đồng đội từng chiến đấu bên Nguyễn Như Trang, lực lượng ta và địch chênh lệch khoảng một với mười. Giữa địa hình trống trải, khả năng phá vòng vây gần như không còn.

Nhưng điều Nguyễn Như Trang nghĩ đến đầu tiên không phải là làm thế nào để bản thân thoát khỏi vòng vây.

Ông ra lệnh cho các chiến sĩ rút lui.

Mệnh lệnh ấy đồng nghĩa với việc người chỉ huy phải ở lại.

Để bảo toàn lực lượng, Nguyễn Như Trang cùng Đại đội trưởng Nguyễn Huy Ngọc ở lại thu hút quân địch về phía mình. Những người lính còn lại lần lượt rút khỏi vòng vây.

Trong khoảnh khắc ấy, người Đại đội trưởng trẻ tuổi đã lựa chọn đứng ở phía nguy hiểm nhất.

Trận chiến tiếp tục diễn ra.

Nguyễn Huy Ngọc hy sinh.

Nguyễn Như Trang lúc này chỉ còn lại một mình giữa vòng vây của quân địch.

Nhưng ông không đầu hàng.

Theo tư liệu được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi lại, Nguyễn Như Trang tiếp tục chiến đấu và tiêu diệt hơn 10 tên địch trước khi hy sinh vào trưa ngày 19/11/1948.

Người sĩ quan trẻ ấy đã nằm lại tại Ngọc Lâu khi tuổi đời mới 21.

Sau trận đánh, đồng bào địa phương đã chôn cất Nguyễn Như Trang và Nguyễn Huy Ngọc. Nhiều năm sau, gia đình ông mới tìm được nơi người con trai đã hy sinh. Năm 1957, mẹ ông – cụ Đặng Thị Lục – cùng người em trai đã vượt qua một hành trình dài để tìm về Ngọc Lâu. Nhờ sự giúp đỡ của người dân địa phương, gia đình tìm được hài cốt của hai liệt sĩ trong hai ngôi mộ nằm cạnh nhau. Sau đó, hài cốt Nguyễn Như Trang được đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Mai Dịch.

Có một chi tiết được ghi lại trong tư liệu khiến câu chuyện về trận đánh ấy càng trở nên đặc biệt.

Một sĩ quan Pháp có mặt tại hiện trường đã bày tỏ sự thán phục trước sự hy sinh của người sĩ quan Việt Nam trẻ tuổi. Chính tấm gương ấy sau đó còn góp phần cảm hóa một người lính Âu – Phi, Grand Wath, khiến người này chạy sang hàng ngũ bộ đội Việt Minh.

Nguyễn Như Trang ra đi khi tuổi trẻ còn chưa kịp đi hết những năm tháng đẹp nhất.

21 tuổi.

Bốn năm tuổi quân.

Một cuộc đời ngắn ngủi nhưng đã đi qua những chiến trường khốc liệt: từ Hà Nội đến Tây Bắc, từ những chiến lũy giữa lòng Thủ đô đến những cánh rừng Hòa Bình.

Ngày hôm ấy, ông không trở về.

Nhưng lựa chọn của người Đại đội trưởng 21 tuổi – ở lại phía sau để đồng đội được sống – đã trở thành một phần ký ức không thể quên về những người lính của thời hoa lửa.

Đó cũng là câu chuyện về một thế hệ đã bước vào chiến tranh khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng khi đứng trước lựa chọn giữa sự sống của mình và sự an toàn của đồng đội, họ đã không ngần ngại chọn phần gian nguy nhất.

Nguyễn Như Trang đã nằm lại ở Ngọc Lâu. Nhưng câu chuyện về người con đất Lâm Thao ấy vẫn còn được kể lại, để những thế hệ sau hiểu rằng có những tuổi trẻ đã không sống cho riêng mình.