TRẬN ĐÁNH ĐÁP LỜI BÁC GỌI

15 giờ 15 phút ngày 19 tháng 7 năm 1966.

Mười hai chiếc máy bay địch đầu nhọn, cánh vát, nổi bướu ở hai bả cánh, từ Bắc Tuyên Quang tràn xuống lũng Tam Đảo. Hai lần bị tên lửa chặn đánh, nhưng tên chỉ huy vẫn cứ dẫn đội vọt qua. Và phó mặc cả cho đồng bọn thuộc liên đội Cò Rát bay ở phía sau. Tâm trí hắn lúc này đang dồn vào mục tiêu phía trước, như con diều hâu sắp sửa vồ mồi.

Đó là Giêm Cát-xlơ, thiếu tá, anh hùng không quân Mỹ. Cuộc đời của tên phi công 42 tuổi này được đeo đầy vòng hoa nguyệt quế. Nào là "Phi công sáu giác quan", "Phi hành gia số 1", "Nhân vật thần thoại trong không quân Mỹ".

Sau lần chỉ huy 16 chiếc F- 105 chọc thủng hỏa lực phòng không mạnh của Hà Nội vào ném bom kho xăng Đức Giang, hắn càng ưỡn ngực ba hoa. Nhà báo Mỹ Krên Ha-vy, sau khi phỏng vấn Cát-xlơ ở Tân Sơn Nhất, đã thốt lên: "Trong tay Cát-xlơ, chiếc F- 105 thật là cái búa đáng sợ".

Hôm nay hắn lại dẫn 12 máy bay F- 105, chia làm ba tốp, từng tốp cách nhau 3.600m, cơ động ở độ cao 600m đến 1.500m lẩn sát vào triền núi Tam Đảo để tránh ra đa của sân bay thủ đô và cụm phòng không Bắc Hà Nội.

Trong khoảnh khắc, hắn đã nhìn thấy cầu Hạ Giá. Từ đây đến kho xăng Đông Anh chỉ còn 18km. Cát-xlơ tin chắc sẽ diễn lại chót lọt một phi vụ đặc biệt như trận ném bom Đức Giang. Với tốc độ 810km/giờ, chỉ cần một phút bay nữa thôi, hắn sẽ ấn nút bom và những cột lửa sẽ bùng lên trùm lấy chín bể xăng và cả đoàn tàu dài chở xăng vừa mới đến. Cũng dễ dàng và nhanh chóng như khi hắn thọc tay vào túi lấy chiếc bật lửa châm thuốc¹.

Nhưng khi chiếc F-l05 của hắn vừa đến cầu Hạ Giá thì đột nhiên một biên đội hai chiếc MIG từ bên dãy núi Phúc Yên lao thẳng sang và bám đuôi những chiếc máy bay của Cát-xlơ. Theo kế hoạch hành quân tác chiến, việc đối phó với máy bay đánh chặn của đối phương là do bọn F- 105 ở Cò Rạt đảm nhiệm. Nhưng bọn này đang bị hút cả vào các "tổ ong vè vẽ" quanh thành phố Thái Nguyên rồi. Bị rơi vào tình thế bất ngờ, nhưng Cát-xlơ phản ứng một cách tỉnh tháo. Hắn lật cánh kịp thời tránh đòn hiểm của đối phương và quyết định rất nhanh: Hắn và trungúy Đai-mơn vứt hết bom ở lại đối phó, tên bay số 3 tiếp tục dẫn đội đi đánh kho xăng. Với hắn, hai chiếc MIG- 17này tuy đã được cải tiến thêm hệ thống tăng lực, cũng chẳng có gì đáng sợ. Trong chiến tranh Triều Tiên, hắn đã từng bắn rơi nhiều chiếc MIG- 15 và MIG - 17 của không quân Trung Quốc. Chỉ cần hai chiếc F-l05 ở lại là đủ để ghìm cánh và diệt hai chiếc MIG cánh én này. Khi lật cánh tránh hai chiếc MIG bám ở phía sau, Cát xlơ đồng thời giảm luôn độ cao và cùng với Đaimơn lập thành 1 vòng tròn phòng thủ cơ động trên độ cao 300 đến 30 m. Trong những trận không chiến Triều Tiên, với chiến thuật này, hắn đã từng biến nguy thành an rồi đánh với những con mồi hữu dũng vô mưu. Hắn tin rằng với độ cao cực thấp này, hắn càng có thể phát huy tính năng siêu việt của “cái búa đanh rất đầm tay này” với kỹ thuật tích lũy của trên 3000 giờ bay.

Biên đội Mig 17 trên gồm Nguyễn Biên và Võ Văn Mẫn phi công thuộc đoàn không quân Yên Thế. Để nâng cao trình độ hiệp đồng tác chiến của hai loại máy bay Mig 17 và Mig 21, từ tháng 4-1966, Quân chủng Phòng không – Không quân đã lệnh cho đòan Yên Thế thuờng xuyên đưa hai biên đội Mig 17 phối thuộc chiến đấu với đoàn Sao Đỏ. Từ ấy trên hai đầu đường băn của sân bay Thủ đô bao giờ cũng có hai loại máy bay trực ban chiến đấu.

14 giờ 47 phút, trạm quan sát của đòan Sao Đỏ báo cáo có nhiều tốp F105 bay thấp dọc theo sườn phía Đông dãy Tam Đảo. Dựa vào nhận định của Bộ Tư lênh quân chủng, đoàn trưởng Trần Mạnh phán đoán:

- Tốp địch này có thể xuống đánh Đông Anh. Chắc chắn chúng sẽ cho một bộ phận kiềm chế sân bay.

Sau khi trao đổi nhanh với chính ủy, anh ra lệnh:

- Cho biên đội Biên - Mẫn cất cánh gấp tuần tiễu trên đỉnh sân bay.

Trong lúc sĩ quan tác chiến truyền lệnh cho biên đội, dòng suy nghĩ của đoàn trưởng vẫn không dứt quãng. Đôi mắt anh nheo lại, tay phác một đường bay lấy sân bay làm tâm, bán kính 15km, nửa vòng cung phía Nam, huớng từ Tây sang Đông, nửa vòng cung phía Bắc áp sát vào dãy Tam Đảo. Đường bay này thuận lợi cho biên đội dễ phát hiện được địch mà địch lại khó phát hiện ra ta.

Sĩ quan dẫn đường lập tức truyền tham số bay cho biên đội bằng mật ngữ.

Biên đội được lệnh bay ở độ cao 600, tốc độ 700.

Biên và Mẫn hiểu ngay là mình đang được chuẩn bị để không chiến ở tầng thấp.

Cùng lúc ấy đài chỉ huy bổ trợ đặt trên núi Am Lơn, báo gấp: Phát hiện ba tốp F105 ở cuối lõng núi Tam Đảo, tốp cách tốp 4 đến 5 km. Bay thấp.

Đoàn trưởng ra lệnh bám sát. Bằng giọng nói bình thản rủ rỉ như nói với người ngồi trước mặt, anh chỉ thị cho biên đội:

- Theo phương án tác chiến trên đỉnh sân bay mà đánh. Đừng để chúng lùi ra xa và dắt lên cao nhé!

Sau những trận đánh độ cao thấp thắng lợi trên vùng trời Lục Ngạn - Sơn Động, Quân chủng đã kịp thời tổng kết kinh nghiệm cách đánh của Đoàn Yên Thế và phổ biến kỹ cho các đơn vị không quân.

Biên đội trưởng Nguyễn Biên nhớ mấy điểm cốt lõi của phương án: Dựa vào sự chỉ huy của các đài bổ trợ và sự yểm hộ của pháo cao xạ ghìm địch xuống thấp, trên đỉnh sân bay: Mặc dù quân địch đông hơn, nhưng anh rất vững tin khi vào công kích.

Đài Am Lơn được lệnh liên lạc thẳng với biên đội và dẫn biên đội bay chéo qua đỉnh sân bay tiếp cận địch.

Tốp địch bay đầu gồm bốn chiếc F- 105 xuất hiện trước mặt, đội hình bậc thang hai chiếc sau cách hai chiếc trước 1.500m, bay cao hơn ta không nhiều lắm.

Đánh rắn phải đánh giập đầu! Biên nghĩ thế và dẫn đội thọc vào phía sau hai chiếc đi đầu. Vừa kéo máy bay lên tạo thế công kích, nhanh chóng rút ngắn cự ly, rồi lẹ làng đưa chiếc máy bay dẫn đầu vào vòng ngắm, Biên nổ súng ở khoảng cách 600m.

Tốp địch như đoán biết thời điểm nguy hiểm đó, đã kịp thời lật cánh và chúi ngoặt xuống thấp. Gần như đồng thời, tên số hai cùng làm theo động tác đó. Mẫn vội giảm tốc độ và cắt vòng phía trong vòng ngoặt của địch.

Thấy địch chúi xuống thấp, Biên rất mừng, ở độ cao ấy, tốc độ máy bay ta không kém địch, còn bán kính lượn vòng thì hẹp hơn hẳn F-l05. Anh dẫn đội truy sát. Ta và địch xoáy tròn đuổi nhau như những chiếc lá bay trong cơn lốc, xen kẽ nhau một chiếc địch, một chiếc ta bám đuôi nhau. Trong cái vòng xoáy lốc đó, chốc chốc lại bốc lên những chớp lửa, lúc thì ta bắn, lúc thì địch bắn.

Cát-xlơ nhằm bắn vào chiếc MIG của Biên. Cự ly rất gần. Tài xạ kích của hắn đã được chứng minh ở Triều Tiên. Khẩu ca nông cỡ 20mm như lưỡi gươm lửa đáng lẽ phải chém đôi chiếc MIG trong giây lát. Thế nhưng điều đó vẫn không xảy ra, mặt dầu hắn đã nổ súng vào chiếc MIG những bốn lần. Người lái chiếc MIG hình như có mắt ở đằng sau. Hễ hắn sắp bấm cò là máy bay lại ngoặt gấp, không sao bắn kịp. Lần đầu tiên trong đời bay hắn thấy bối rối và mất tự tin.

Đài chỉ huy bổ trợ đặt trên núi Am Lơn theo sá ttrận chiến đấu như ông bầu theo sát đội bóng nhà. Biên và Mẫn như có thêm một lái phụ ngồi xoay lưng lại, quan sát phía sau mình, kịp thời phát hiện nhất cử nhất động của đối thủ, báo cáo cho phi công kịp thời đối phó.

Qua bảy vòng quần nhau trên cầu Hạ Giá, khôngtài nào hạ nổi đối phương, lại luôn luôn bị những cú đánh dựng tóc gáy, Cát-xlơ dường như mất tự chủ, mất phương hướng. Cái vòng xoáy lốc bị đẩy dần dần vào vùng hỏa lực bảo vệ sân bay lúc nào hắn không bay biết. Phút thứ 10, tên trung úy Đai-mơn bay số 2, có lẽ nhận ngay ra nguy cơ. Hắn đã phát chán về những vòng quay ú tim đó, vội bứt ra định tháo chạy, không cần đợi lệnh của Cát-xlơ.

Mẫn chỉ chờ có thế, giảm ngay độ nghiêng bám đuôi sát Đai-mơn. ở dưới đất thì hiền lành, thư thả, cặp mắt lúc nào cũng ươn ướt như mắt con gái, nhưng bay lên trời thì Mẫn lại như con chim cắt dũng mãnh, linh hoạt, tên Đai-mơn vừa cố thoát ra khỏi vòng xoáy lốc đã bị Mẫn bắn trúng. Máy bay bốc khói, đột ngột vọt lên thẳng đứng. Cát-xlơ phản ứng rất nhạy, ngoặt gấp về bên phải cho Biên quá đà vượt qua, rồi đẩy hết cần tăng lực vọt lên cao uy hiếp Mẫn để cứu tên bay số 2. Nhưng trước khi hắn ấn cò khẩu ca nông cực nhanh 6.000 phát/phút thì đã thấy chiếc dù của tên trung úy tung ra rồi. Và chiếc MIG lại đã quặt gấp rất lẹ sangtrái tránh khỏi luồng đạn điên giận của hắn.

Biên lại xông đến bám phía sau Cát-xlơ, chiếc MIG bị bắn trượt cũng đang vòng gấp lại. Một gọng kìm đáng sợ. Mất hẳn cái nhuệ khí con người hùng được không lực Hoa Kỳ tôn thờ, Cát-xlơ phải kêu cứu đồng bọn. Hắn gọi mãi, nhưng bốn bề vẫn vắng lặng, không thấy một chiếc F- 105 nào. Trong cảnh thân cô thế cô, hắn rùng mình khi nhận ra phía dưới là đường băng của sân bay Nội Bài.

Thật ra, đồng bọn của Cát-xlơ đã nhận được lời kêu cứu của hắn. Bị các trận địa pháo bảo vệ kho xăng bắn lên rất mạnh, lại thấy chủ tướng lâm nguy, tên nào tên nấy vứt bừa bom xuống cho nhanh và quay lại tọa độ cũ. Chưa tìm thấy Cát-xlơ đâu, chúng đã bị pháo cao xạ bảo vệ sân bay nện cho tối tăm mặt mũi. Đội hình chúng tản ra, rối loạn và bị mất phương hướng khá lâu mới xác định được trận không chiến đang diễn ra trên đỉnh sân bay. Chúng nối đuôi nhau lao vào, lại bị pháo chặn đánh dữ dội, phải bật trở lại. Tên bay số 3 tốp số 2 bị trúng đạn, tháo chạy.

Chính ủy Đoàn Sao Đỏ đứng trên hầm quan sát trận đánh, phấn khởi cầm lấy ống nói gọi sang trung đoàn pháo cao xạ Quang Trung:

- Thay mặt Đoàn Sao Đỏ, xin nhiệt liệt hoan nghênh các đồng chí đã hiệp đồng chặt chẽ, chi viện có hiệu quả cho không quân.

Đoàn trưởng Trần Mạnh vui vẻ, móc bao thuốc lá mời trước tiên đồng chí sĩ quan cao xạ sang trực ban hiệp đồng trong sở chỉ huy. Anh vừa bật lửa vừa nói:

- Pháo mình phân biệt địch ta tốt lắm ...

Nhưng diễn biến của trận không chiến lại thu hút anh. Lúc ấy ở các vị trí trên sân bay, cán bộ, chiến sĩ trong đoàn đều bị những pha rất hồi hộp của trận đánh hấp dẫn. Họ đứng cả lên xem máy bay ta và địch đánh nhau. ở trongcác thôn xóm và trên đồng ruộng, đồng bào cũng theo dõi trận đánh một cách chăm chú, hào hứng. Tất cả đều mải mê y hệt như đang xem một trận đấu bóng quốc tế hấp dẫn và thú vị.

Hai chiếc máy bay ta thay nhau liên tục công kích. Cát xlơ đang bị dồn vào thế bí. Cái bản năng ngoan cố thúc đẩy hắn chống cự một cách điên cuồng. Hắn tung hết những thủ đoạn không chiến được tích lũy trong hai chục năm nghề bay ra đối phó.

Biên lao vào công kích, cự ly rút ngắn dần. Anh sắp ấn cò thì máy bay địch đột nhiên giảm tốc độ. Làn đạn vọt lên trước và máy bay cũng xông lên trước máy bay địch. Cát-xlơ thu vội cánh giảm tốc, bám theo đuôi Biên. Khẩu ca nông của hắn vừa khạc lửa, thì chiếc MIG như có phép thần thông, lại thoát khỏi vòng ngắm sau một cái ngoặt gấp rất tài nghệ, đúng lúc, góc ngoặt lớn gần 90 độ. Chính là đài chỉ huy ở sân bay đã cảnh giới phía sau và kịp thời ra lệnh cho Biên cơ động.

Cát xlơ chưa bắn hết điểm xạ đã phải lo đối phó với chiếc MIG số hai. Cặp mắt tinh tường của Mẫn đã phát hiện địch dùng cánh giảm tốc đột ngột làm cho Biên lỡ đà: Anh quyết định tấn công từ phía dưới lên. Cát xlơ tin rằng động tác mở và thu cánh giảm tốc rất nhanh của hắn chưa bị lộ có thể một lần nữa lừa được đối phương. Hắn cơ động theo kiểu rắn bò rồi bất thình lình tung cánh giảm tốc. Mẫn đã ngừa trước điều đó, khi anh chọn đường công kích từ dưới lên. Khi thấy cánh giảm tốc của máy bay địch bung ra, trong tư thế bay lên anh đã dễ dàng hãm bớt tốc độ nên không bị lỡ đà. Anh ấn cò súng. Tiếc thay ba khẩu pháo đang bắn thì bị tắt. Mẫn vọt qua Cát-xlơ, thì Biên lại lao tới sau lưng hắn rồi. Cự ly không đầy 400m. Cát-xlơ hoảng. Hắn bỏ bám đuôi Mẫn, vội lái máy bay trượt cạnh để tránh luồng đạn của Biên, nhưng muộn rồi. Loạt đạn của Biên đã nã trúng cánh bên phải máy bay hắn. Hắnlật cánh lao cắm xuống rồi kéo lên chạy thục mạng.

Đến lúc này tốp đầu hai chiếc F- 105 mới lọt qua được vòng hỏa lực phòng không bảo vệ sân bay nhưng không còn hồn vía nào mà lao vào không chiến. Tốp thứ hai liều chết xông vào bám đuôi Mẫn nổ súng. Nhưng Mẫn đã kịp thời cơ động xuống thấp. Các trận địa pháo phía Đông sân bay lập tức chuyển làn tập trung hỏa lực vào tốp F-l05 còn lảng vảng trên đỉnh sân bay, buộc chúng phải tháo chạy về hướng Ba Vì - Sơn Tây.

Biên đội Biên, Mẫn hạ cánh an toàn xuống sân bay Gia Lâm. Hai người bạn ôm chầm lấy nhau, ôm chầm các bạn bè ra đón họ ở chân cầu thang máy bay.

- Nè, mình trông rất rõ dù của thằng bị cậu xơi tái bung ra tròn vo như thế này này! - Biên vừa nói vừa vung hai bàn tay thành một vòng tròn.

- Cái thằng mà anh và tôi quần nhau với nó ấy, chắc phải là tay sừng sỏ!

- Thật tiếc quá xá? Mình chỉ mới nện trúng được cánh nó thôi. Giá mà súng tôi không tắc, thì nó không thoát được.

Tham mưu trưởng Trần Thuyết rời sở chỉ huy ra đón Biên, Mẫn. Anh siết chặt tay từng người rồi nói:

- Trận đánh hôm nay tốt lắm. Ta đã ghìm địch xuống, kéo chúng về trên đỉnh sân bay mà đánh, một lần nửa lại chứng minh MIG- 17 đánh quần tại chỗ là đúng.

- Đánh thấp trên sân bay, chúng tôi như được thêm tay, thêm mắt.

- Đài bổ trợ hôm nay chỉ huy rất kịp thời. Pháo sân bay hiệp đồng chi viện cho không quân rất có hiệu quả.

Tham mưu trưởng nói rất vui:

- Trận thắng hôm nay là chiến công của trung đoàn ta, một trận đánh hiệp đồng tuyệt đẹp đáp lời kêu gọi của Bác ngày 17 tháng 7.

Nắng trên sân bay dịu dần, gió từ sông Hồng thổi về từng đợt, từng đợt xua đi cái nóng hầm hập trên đường băng. Lời chúc mừng của tham mưu trưởng khiến Biên và Mẫn nghĩ và nhớ đến Bác Hồ. Hồi đầu năm, các phi công có thành tích được gọi lên gặp Bác ở Phủ Chủ tịch. Từ đây sang chỗ Bác chỉ qua một cái cầu. Giá mà được sang báo cáo với Bác và được nghe Bác chỉ bảo. Lòng Biên và Mẫn tràn ngập một niềm sung sướng vô hạn.