Trận đánh đi vào lịch sử của Anh hùng phi công Lê Thanh Đạo

Sinh năm 1943 (theo hồ sơ là 1944) tại TP Hà Nội, ngay khi tốt nghiệp cấp 3, Lê Thanh Đạo tình nguyện nhập ngũ về Trung đoàn 84, Sư đoàn Pháo binh 351 rồi được lựa chọn đi học sĩ quan pháo binh tại Sơn Tây. Nhưng chưa đầy 10 tháng sau, ông vinh dự được tuyển chọn sang Liên Xô học lái máy bay chiến đấu.

Năm 1968, với 200 giờ bay huấn luyện tích lũy, Lê Thanh Đạo hoàn thành khóa học trở về nước, được biên chế về Phi đội 1, Trung đoàn Không quân 921 và bước vào cuộc chiến đấu chống chiến tranh leo thang phá hoại miền Bắc của đế quốc Mỹ. Trên máy bay MiG-17, rồi MiG-21, phi công Lê Thanh Đạo đã 60 lần xuất kích, 13 lần gặp địch, bắn rơi 6 máy bay F-4 của Mỹ, trong đó có 5 chiếc bắn rơi tại chỗ bằng 5 quả đạn tên lửa; yểm hộ và tạo điều kiện cho đồng đội bắn rơi 5 máy bay khác. Ông là một trong số ít phi công Việt Nam đạt cấp ACE (bắn hạ từ 5 máy bay đối phương trở lên).

Nhớ về những năm tháng tuổi trẻ, ông nói chưa bao giờ nghĩ mình sẽ trở thành phi công. Đó là sự hữu duyên. Cái duyên ấy đã tiếp cho ông động lực cũng như niềm tin để chiến đấu và chiến thắng kẻ thù trên bầu trời Tổ quốc.

Những ngày mới về nước, phi công Lê Thanh Đạo chủ yếu theo các phi công tiền bối huấn luyện làm quen với điều kiện chiến đấu trong nước chứ chưa thực chiến. Phải đến 3 năm sau, ngày 18-12-1971, ông mới xuất kích đánh trận đầu tiên. Phi công Lê Thanh Đạo hồi tưởng: “Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua nhưng tôi vẫn nhớ như in trận không chiến ngày 10-5-1972. Sáng hôm đó, Biên đội Ngự và Ngãi đang trực chiến ở sân bay Kép thì biên đội của tôi và anh Hợp cũng được lệnh vào trực. Lúc ra đến sân bay, chúng tôi nhìn thấy tốp máy bay F-4 của địch vừa bay qua. Khi đó, biên đội Ngự và Ngãi được lệnh cất cánh”.

Hôm đó là kíp trực của phi công Võ Chí Giáp và Phạm Phú Thái. Nhưng do đại đội có việc giao cho Phạm Phú Thái nên Lê Thanh Đạo vào trực thay. Khi có lệnh báo động chiến đấu, ông khẩn trương làm công tác chuẩn bị và vào vị trí. Biên đội của Lê Thanh Đạo bay theo hướng 270 độ về phía Tây và liên tục được sở chỉ huy mặt đất thông báo về khoảng cách, số lượng máy bay địch. Ông nhớ lại: “Chừng 10 phút bay theo đài dẫn đường mới thấy chiếc F-4 của địch, tôi liền bám theo. Khi bắt được mục tiêu, qua bộ đàm, tôi xin lệnh không kích và thực hiện đúng những động tác đã được luyện tập rồi nghiêng trái thoát ly, đồng thời báo với số 2 bắn tiếp. Qua đường dây, tôi nghe rõ tiếng Giáp hô: “Cháy rồi còn đâu!”.

Bằng một quả đạn, ngay trận đầu không chiến, phi công Lê Thanh Đạo đã thành công tiêu diệt máy bay địch. Tuy nhiên ngay chiều hôm đó, ông lại đau đớn nhận tin một đồng đội của mình hy sinh trên bầu trời Yên Bái. Niềm vui chiến thắng và nỗi buồn ly biệt có thể đến bất cứ lúc nào. Nhưng trong mọi tình huống, những người lính Bộ đội Cụ Hồ chưa bao giờ nao núng. Cá nhân đồng chí Lê Thanh Đạo trong chiến đấu từng hai lần phải nhảy dù thoát ly máy bay. Mặc dù hai chân đều bị thương nhưng ông quyết tâm rèn luyện, phục hồi sức khỏe và trở lại đội hình chiến đấu chỉ sau 6 tháng.