TRẬN ĐÁNH LÀM RUNG CHUYỂN CHIẾN TRƯỜNG MIỀN NAM

Sáng 2/1/1963, tại Ấp Bắc, thuộc huyện Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho, một trận đánh diễn ra tưởng như chỉ là một cuộc đụng độ ở một vùng quê nhỏ bé của đồng bằng sông Cửu Long. Nhưng rồi Ấp Bắc đã trở thành một trong những trận đánh có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ. Một lực lượng cách mạng chỉ khoảng 400 quân đã phải đối đầu với một lực lượng đối phương đông gấp nhiều lần, được trang bị mạnh và có sự yểm trợ của máy bay, xe bọc thép và trực thăng. Tương quan lực lượng tưởng như chênh lệch đến mức không thể cân bằng. Thế nhưng, chính tại nơi ấy, một bài học chiến đấu đầy táo bạo đã được viết nên bằng lòng dũng cảm, khả năng tổ chức trận địa và quyết tâm bám trụ của những người lính cách mạng.

Ấp Bắc khi ấy không phải một căn cứ quân sự kiên cố. Đó là một vùng nông thôn với những con mương, bờ ruộng, vườn cây và những xóm dân cư. Nhưng trong mắt những người lính đã quen với chiến trường đồng bằng, địa hình ấy có thể trở thành một hệ thống phòng ngự tự nhiên. Những công sự được đào trong lòng đất, những bờ ruộng trở thành vật che chắn, những khoảng trống được tính toán để tạo thành thế trận liên hoàn. Không có ưu thế về vũ khí, họ tìm kiếm ưu thế bằng địa hình, bằng sự chuẩn bị và bằng cách đánh phù hợp với thực tế chiến trường.

Đối phương mở cuộc hành quân với lực lượng đông đảo nhằm bao vây và tiêu diệt lực lượng cách mạng. Những chiếc trực thăng đưa quân đổ xuống chiến trường, xe bọc thép tiến vào, máy bay yểm trợ trên bầu trời. Trong cách đánh mà phía đối phương kỳ vọng, ưu thế về quân số và hỏa lực sẽ nhanh chóng nghiền nát một lực lượng nhỏ hơn.

Nhưng Ấp Bắc đã không diễn ra như vậy.

Khi những chiếc trực thăng tiến vào khu vực chiến đấu, các chiến sĩ cách mạng kiên quyết giữ bí mật, chờ đợi thời cơ rồi bất ngờ nổ súng. Những người lính trong công sự không đối đầu với đối phương theo cách đối phương mong muốn. Họ tận dụng địa hình, giữ vững trận địa và chống trả từng đợt tiến công. Mỗi lần đối phương tiến lên là một lần vấp phải sức kháng cự quyết liệt.

Điều làm nên sức mạnh của Ấp Bắc không đơn thuần là những khẩu súng hay công sự. Đó là ý chí của những người lính biết rằng phía sau mình là quê hương, là đồng đội và là nhiệm vụ phải hoàn thành.

Trong suốt trận đánh, nhiều chiến sĩ đã chiến đấu đến cùng. Có những người bị thương nhưng vẫn bám công sự. Có những vị trí trở nên vô cùng ác liệt nhưng vẫn không dễ dàng bị đánh chiếm. Những người lính cách mạng hiểu rằng họ đang đứng trước một lực lượng vượt trội về hỏa lực, nhưng họ cũng hiểu rằng nếu giữ được trận địa, họ sẽ chứng minh một điều quan trọng: quân đội cách mạng hoàn toàn có thể đánh bại những lực lượng được trang bị hiện đại nếu biết tổ chức thế trận và phát huy sức mạnh của con người.

Và Ấp Bắc đã trở thành minh chứng.

Sau trận đánh, điều gây chấn động không chỉ là những tổn thất của đối phương, mà còn là sự thay đổi trong cách nhìn về cuộc chiến. Một lực lượng nhỏ hơn rất nhiều đã có thể chống lại một cuộc hành quân quy mô lớn. Những chiếc trực thăng từng được xem là một ưu thế đặc biệt trên chiến trường đã không còn tạo ra cảm giác bất khả chiến bại. Những phương tiện cơ giới và hỏa lực mạnh cũng không thể tự mình quyết định kết quả nếu gặp phải một đối thủ biết chuẩn bị và quyết tâm chiến đấu.

Ấp Bắc vì thế trở thành một trận đánh mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi của một vùng quê.

Nó tạo nên niềm tin cho lực lượng cách mạng ở miền Nam rằng những phương tiện chiến tranh hiện đại không phải là thứ không thể đánh bại. Nó cũng cho thấy một chân lý của chiến tranh: ưu thế về vũ khí không đồng nghĩa với ưu thế tuyệt đối trên chiến trường.

Nhưng đằng sau những con số và những nhận định quân sự là những con người bằng xương bằng thịt.

Là những người lính nằm dưới công sự giữa tiếng đạn pháo và tiếng động cơ máy bay. Là những người dân đồng bằng chứng kiến quê hương mình biến thành chiến trường. Là những người mẹ, người vợ ở phía sau chờ đợi người thân trở về. Và cũng là những người đã nằm lại trên mảnh đất Ấp Bắc, để chiến thắng ấy được viết bằng chính máu của họ.

Vì thế, khi nhắc đến Ấp Bắc, không nên chỉ nhớ đến con số 400 đối đầu hơn 2.000. Đằng sau sự chênh lệch ấy là một cuộc thử thách về bản lĩnh. Một bên có ưu thế về phương tiện và hỏa lực; bên kia có sự chuẩn bị, địa hình và trên hết là ý chí chiến đấu.

Ấp Bắc đã cho thấy rằng trong chiến tranh, một lực lượng nhỏ không nhất thiết phải yếu nếu biết biến địa hình thành thế trận, biến lòng dân thành điểm tựa và biến ý chí thành sức mạnh.

Hơn sáu thập niên đã trôi qua. Những cánh đồng Ấp Bắc hôm nay đã trở lại với cuộc sống bình thường. Tiếng súng năm xưa đã lùi xa, chỉ còn những dấu tích được lưu giữ để các thế hệ sau hiểu về một thời kỳ lịch sử khốc liệt.

Nhưng câu chuyện của ngày 2/1/1963 vẫn còn nguyên giá trị.

Bởi giữa một vùng quê tưởng như bình thường, những người lính năm ấy đã làm được điều mà đối phương không nghĩ tới: lấy lực lượng nhỏ chống lại lực lượng lớn, lấy thế trận chống lại hỏa lực, lấy lòng can đảm và ý chí để đứng vững trước một cuộc tiến công áp đảo.

Ấp Bắc không chỉ là một trận thắng. Đó là một dấu mốc của niềm tin. Niềm tin rằng con người, khi có lý tưởng và quyết tâm, có thể tạo nên sức mạnh vượt lên trên sự chênh lệch của súng đạn.

Và trên mảnh đất ấy, những người lính Ấp Bắc đã để lại một thông điệp giản dị nhưng hào hùng cho lịch sử:

Không phải cứ nhiều quân hơn là sẽ chiến thắng. Không phải cứ có vũ khí hiện đại hơn là sẽ khuất phục được đối phương. Trong những thời khắc quyết định, chính con người mới là yếu tố làm nên sức mạnh của một trận đánh.